‘Slechts een riool als vluchtplek’

Het Limburgse festival Cultura Nova houdt van lekker ruig. Dit jaar is het summum een Frans apocalyptisch spektakel.

Al negentien jaar bestaat het Limburgse festival Cultura Nova en de programmering lijkt zo bont als het heuvellandschap zelve. Maar toch, wie goed kijkt ontdekt de voorkeur van de twee artistiek leiders: beeldende megaspektakels die op voorhand onmogelijk lijken, op rauwe locaties als de Brunsummer hei, de voormalige vroedvrouwenschool of het pompstation van de mijnen.

Acteurs ondergronds in een immense beerput met bovenop honderden toeschouwers? Dat realiseren ze in een industriële loods in Aken. Een boventonenconcert onder een winderig viaduct? Dat lukt door toeschouwers in strandstoelen te zetten met wind in de rug. Vuurwerkshows die in Nederland niet zijn toegestaan? Programmeren ze op een parkeerterrein op de grens met Duitsland: het publiek in Nederland, de pyromanen in het buurland.

Ook dit jaar staan er weer een paar bizarre ondernemingen op het programma. Met als ruigste variant: het apocalyptisch spektakel Côte d’Azur van Théâtre de la Mezzanine, vanaf vandaag drie dagen in Theater Heerlen. Voor de derde keer is de Franse groep van regisseur Denis Charbroullet te gast op Cultura Nova.

Na de monsterlijke beerput vorig jaar, bouwt hij nu niets minder dan een vervallen tankstation na in de schouwburg. En of dat niet genoeg is: halverwege Côte d’Azur rijdt ook nog een tank – model Eerste Wereldoorlog – het theater binnen en verandert de vloer in een kolkende waterplas. Toeschouwers kunnen de scènes alleen wandelend bekijken vanachter een muur met kijkgaten die onverwacht dichtklappen.

Charbroullet (56): ‘Dit is mijn visie op de wereld waarin we leven. We schermen onze enclave af voor vreemdelingen en immigranten. We trekken overal muren op en verklaren de oorlog aan buiten. Maar ondertussen valt onze samenleving van angst uit elkaar. We consumeren onszelf kapot en houden slechts een riool over als vluchtplek. Die catastrofe wil ik in het theater laten zien.’

Bepaald niet optimistisch dus, dit Franse theater uit Lieusaint. Met sterke surrealistische beelden die even rauw op de maag liggen als bedwelmen door hun schoonheid. Théâtre de la Mezzanine maakt voorstellingen volgens de poëzie van het disaster.

Charbroullets riool vol menselijk afval – organen werden via een trechter ingeblikt - was vorig jaar letterlijk zichtbaar in de voorstelling Nous sommes tous les Papous. Ook nu gaan er weer een paar putdeksels open. ‘Het is zo’n mooie dubbelzinnige metafoor: je kunt je er verbergen om te overleven, je kunt er ook doodgaan.’

In Côte d’Azur speelt de meeste tragiek zich bovengronds af rond een vervallen benzinepomp. ‘Het tankstation staat voor mij symbool voor het vernietigende kapitalisme’, verklaart Charbroullet. ‘We leven in het tijdperk van de benzine, ‘het water van het geld’. Dat wilde ik contrasteren met het grondwater van het riool dat de acteurs naar de lippen stijgt.’

In iedere voorstelling van Théâtre de la Mezzanine, opgericht in 1979, zit bovendien een relikwie uit de Eerste Wereldoorlog, zoals een soldatenuniform in Nous sommes tous les Papous (gedragen door een lijk) en nu dus, een heuse legertank. ‘Mijn grootmoeder heeft haar grote liefde op het slagveld verloren, kort na haar huwelijk. Vandaar mijn fascinatie.’

En hoe krijgt hij die tank de schouwburg binnen? ‘Niet dwars door de pui’, lacht de grijsaard. ‘We halen hem in onderdelen uit elkaar en zetten hem op toneel weer in elkaar.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden