Profiel

Sleaford Mods: een beetje eng, maar ook nogal aardig

Met hun tirades tegen het uitzichtloze bestaan voor de Engelse onderklasse jagen Sleaford Mods de rechtse tabloids op de kast. Zelf zien de mannen het vooral als uit oprechte woede geboren comedy.

De Sleaford Mods. Beeld null
De Sleaford Mods.

Altijd heerlijk: Engelse kranten die zich op de kast laten jagen door popmuzikanten. Het lijken warempel de sixties of de punkjaren wel. Het duo Sleaford Mods uit Nottingham, want over hen hebben we het, brouwt een militante cocktail van kurkdroge beats, hiphop, elektronische punk en provocerende, plat-Engelse tirades die Mark E. Smith van The Fall in herinnering roepen. Een deel van de onderbuikpers toont zich oprecht verontwaardigd.

Boris Johnson, burgemeester van Londen, die voor de bühne (en de tv) een fietstocht door Londen maakt? Opper-Sleaford Mod Jason Williamson zou het wel weten wanneer hij toevallig langs zou rijden in zijn auto: 'Boris on a bike! Quick, knock the cunt over!'

De afgetreden Labour-leider Ed Miliband is een 'chirping cunt', vicepremier Nick Clegg maakte zich schuldig aan een kolossale 'daytime robbery' en drummer Dave Rowntree van Blur, die ook zo nodig de politiek in moest? 'Even their drummer is a fucking MP (parlementslid, red.)/ Fuck off, you cunt, Sir.'

Zomaar wat zinsneden van het nieuwe Sleaford Mods-album Key Markets, dat vrijdag officieel verschijnt, met de groeten van Sleaford Mods en de rest van de Engelse working class. En de rechtse tabloids maar verbijsterd 'fucks' en 'cunts' tellen (meer dan vijftig!) en hevig verontwaardigd melding maken van deze 'zelfverklaarde stem van de linkse onderklasse'.

'Het is niet bepaald fraai,' oordeelde een regionale tabloid, 'maar het zijn nu eenmaal geen fraaie tijden.' Wat zijn het eigenlijk voor figuren, die twee veertigplussers uit Nottingham, die er uitzien als een nog bozere achterneef van Liam Gallagher (Jason Williamson, 44, de man van de tirades) en een ongeschoren woonwagencrimineel uit de film Snatch (Andy Fearn, 43, de man van de beats)?

Sleaford Mods?

Jason Williamson komt niet uit Sleaford, maar uit het nabijgelegen Grantham. Hij vond Sleaford gewoon beter klinken. ‘Mods’ verwijst naar de Engelse mod-cultuur (denk: Small Faces, scooters, parka’s en northern soul) waarvan Williamson zich altijd deel heeft gevoeld, al hoor je dat in de muziek niet terug. ‘Sleaford Mods klinkt gewoon goed. Aan een band die Grantham Punks heet, zou ik meteen een schijthekel hebben.’

Aardig

We wachten op ze, op een grijze junimiddag, in het popzaaltje Gleis 22 in de Duitse stad Münster, waar ze die avond zullen optreden voor een uitverkocht huis: Williamson schreeuwend in zijn microfoon, Fearn vrijwel werkloos geposteerd achter zijn drumcomputertje, pet op het hoofd, flesje bier in de rechterhand. Ze doen het, voor een band die zo typisch Engels is, erg goed in Duitsland, maar waren in 2014 ook een hit op Lowlands. Zouden ze ook zo beledigend tekeer gaan tegen interviewers uit Nederland?

Daar zul je ze hebben. Jason Williamson blijkt een vriendelijke huisvader op beige Birkenstocks; Andy Fearn een zachtmoedige homo (hij zal zijn geaardheid tijdens het gesprek driemaal expliciet benadrukken) die heel blij is dat hij binnenkort eindelijk in de VS zijn Amerikaanse vriend kan trouwen ('Veel papierwerk, veel gelazer, maar hoera: we mogen!')

Ze zijn eerlijk gezegd nogal aardig, de twee Sleaford Mods. Hongerig en een beetje moe, maar niettemin: erg aardig. 'Dat horen we vaker,' zegt Williamson. 'Mensen zijn soms een beetje bang voor ons. Niet iedereen is zich blijkbaar bewust van het comedy-aspect van onze muziek. Ze zien de knipoog niet.' Aha. Die ongelooflijke hoeveelheid 'fucks' en 'cunts', die tirades tegen directeuren en managers, tegen het systeem, politici en tv-persoonlijkheden zonder noemenswaardig talent, die moeten we vooral met een hele dikke schep zout nemen? Jammer, eigenlijk. Maar ho, zeggen ze dan, zo simpel is het ook weer niet.

'Jason mekkert wel degelijk de hele dag,' zegt Fearn. 'Dat is niet nep.'

'Klopt,' zegt Williamson. 'Ik ben een zeikerd, ik erger me snel en als ik eenmaal loop te mekkeren, weet ik van geen ophouden. Het is een Engelse sport: moaning. Mensen moeten daar vaak om lachen. In Sleaford Mods speel ik ermee. Ik vergroot het uit. Ik ben de tv-kijkende kankerpit die vanaf de bank overal luidkeels commentaar op levert. Al dat gevloek? Zo praat ik nu eenmaal. Sorry.'

De Sleaford Mods in de Melkweg. Beeld null
De Sleaford Mods in de Melkweg.

Laatbloeiers

Hij zegt dat hij in het echt niet zo opgefokt en ongenuanceerd is als in zijn teksten. Ter illustratie: een voorbeeld van zo'n niet-opgefokte, genuanceerde mening van de 'echte' Jason Williamson, in dit geval over Coldplay.

'Ach, het zijn vast heel aardige jongens en ik wil me als volwassen vent niet te erg opwinden over een debiel popgroepje, maar jezus, wat een bagger. Ieder zijn smaak hoor, maar het is fucking toss, innit?' Gelukkig. Het verschil tussen de echte Williamson en Williamson de 'Sleaford Mod' is bij nader inzien geruststellend klein.

Ze zijn laatbloeiers. Allebei. Fearn maakt al heel lang donkere, sinistere beats onder de naam ExtnddNtwrk (hij neemt nog altijd solowerk op onder die naam), maar hij kwam er niet veel verder mee dan 'de boel een beetje kansloos op MySpace zetten. Dat schoot voor geen meter op.'

Williamson speelde in talloze gitaarbands in allerlei genres (punk, metal, melodieuze britpop), maar dat werd nooit wat, 'gewoon, omdat het allemaal shit was.' Dat hij ook als sessiemuzikant met geziene artiesten als Spiritualized meespeelde, vertelt hij er niet eens bij. Nooit zal Williamson de dag in 2006 vergeten waarop hij besloot voor de verandering eens echt vanuit zichzelf te schrijven, zonder de knellende structuur van een liedje. Zijn maat en muzikale partner Simon 'Parf' Parfrement zette er een lekker droge sample van een Roni Size-beat onder en pang, 'voor het eerst dacht ik: dit ben ik, dit is echt, dit is goed!'

Imposante hoeveelheden cocaïne

Er kwam een bandnaam: eerst That's Shit, Try Harder, later Sleaford Mods. Er kwamen platen: een stroom singles en een stuk of vijf albums in eigen beheer (2007-2012). Op het laatste van die vijf albums, Wank (2012), horen we voor het eerst beats van Andy Fearn, die in 2009 Williamsons aandacht trok met een DJ-set vol sinistere, droge elektronica in de lijn van Autechre en Aphex Twin. Fearn zegt dat Williamsons voordracht hem richting gaf: hij bleek veel betere beats te maken wanneer hij maatwerk moest leveren, dienstbaar aan de onophoudelijke spraakwaterval van Williamson, die van rotbaantje naar rotbaantje dobberde en in die dagen imposante hoeveelheden cocaïne in zijn neus liet verdwijnen. Nu niet meer.

'Ik vond vanaf dag één dat Jason fantastische teksten schrijft,' zegt Fearn. 'Als we samen bezig waren, lag ik vaak in een deuk om zijn woorden. En vergis je niet: het begint vaak met woede en frustratie, maar daarna volgt een fase waarvan veel mensen zich niet realiseren dat hij bestaat: een fase van schaven en kneden aan de woorden en formuleringen, waarop we onszelf de vraag stellen of de tekst goed en grappig is. Alleen als we vinden van wel, maken we er een track van.'

Na hun eerste gezamenlijke album Wank (2012) tekenden ze bij het label Harbinger Sound. Divide And Exit (2014) leidde vorig jaar tot een doorbraak. In oktober 2014 konden ze hun baantjes opzeggen. Williamson werkte als ambtenaar, hij behandelde uitkeringsaanvragen voor de lokale overheid en kon naar eigen zeggen dagelijks vaststellen dat de Engelse klassenmaatschappij nog altijd bestaat. 'Veel Engelsen leiden een uitzichtloos leven en balanceren op de rand van de armoede. Het is net zo erg als onder Thatcher, alleen waren die kanslozen toen blanke Engelsen en nu vaak gekleurde immigranten. Maar de ellende is hetzelfde.'

Het nieuwe album Key Markets, vernoemd naar een winkelcentrum in Grantham waar hij vroeger vaak rondhing zonder iets te kunnen kopen ('de Engelse samenleving in het klein') is het eerste dat ze uitbrengen als fulltime professionals, al kwam de plaat goeddeels tot stand toen ze 'nog in het keurslijf van een betaalde baan zaten.'

null Beeld null

Oud zeikwijf

Leven van de muziek. Williamson vindt het best spannend, zo geeft hij toe: 'Het moet nu wel blijven lopen met Sleaford Mods. Die druk voel ik wel, als vader en hoofdkostwinner van een gezin. Maar maak je geen zorgen: ik ga echt niet ineens suffe liefdesliedjes voor mijn kind schrijven, zoals dat ouwe zeikwijf van een Liam Gallagher, met zijn Little James. Mooi niet.'

Toch realiseert hij zich dat het succes als professioneel muzikant vrijwel automatisch ook een bedreiging voor Sleaford Mods inhoudt: platzak zijn, nog precies genoeg muntgeld in je zak hebben voor een blikje bier - het is domweg zijn situatie niet meer, net zo min als de vernederende routine van werkloosheid en de zoektocht naar een baan, zoals hij die ooit beschreef in het nummer Jobseeker, in de vorm van een dialoog tussen een werkzoekende en een medewerker van het arbeidsbureau.

'Zo, meneer Williams, vertelt u eens: wat heeft u sinds uw laatste bezoek gedaan om een baan te vinden?'

'Fuck all. I sat around the house, wanking.'

Die avond spuugt hij Jobseeker in zijn microfoon in de afgeladen en snikhete Gleis 22 in Münster, een uurtje nadat hij via Skype zijn vrouw en zoontje welterusten had gewenst en toch maar zijn Birkenstocks had vervangen door gymschoenen.

'Ik wil uiteraard niet zo'n lul worden die zingt over geldnood terwijl hij het niet heeft, zoals Mike Skinner van The Streets. Maar voorlopig zie ik het probleem niet. Mijn situatie verandert een beetje, maar de wereld om me heen is nog dezelfde En is putten uit herinneringen verboden? Er valt nog genoeg te mekkeren. Recht zo die gaat, voorlopig.'

Sleaford Mods: Key Markets. Harbinger Sound (verschijnt 10 juli). Live: Melkweg, Amsterdam, 23 oktober.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden