Skippy tussen de sterren

Cynisme en berusting in de lerarenkamer

Hans Bouman

De Ierse schrijver Paul Murray (1975) werkte zeven jaar aan zijn roman Skippy tussen de sterren, dat speelt op een privéschool voor jongens. Het resultaat is hilarisch, bijtend en verraderlijk soepel.

De Engelstalige titel van Paul Murrays formidabele roman Skippy tussen de sterren luidt Skippy Dies, en dat is precies wat er op de eerste bladzijden van het boek gebeurt. Daniel Juster, bijnaam Skippy, houdt met zijn briljante maar ongekend vraatzuchtige kamergenoot Ruprecht Van Doren een wedstrijdje donuts eten in Ed's Donut House.

Terwijl Ruprecht de laatste donut achter zijn kiezen propt en het tevreden gevoel van de overwinning koestert, valt Skippy gorgelend op de grond. Merkwaardig genoeg is zijn doos donuts onaangeroerd. Terwijl Ruprecht en andere aanwezige scholieren zich afvragen wat er met Skippy aan de hand is, schrijft de stuiptrekkende jongen met donutjam de woorden 'vertel 't Lori' op de vloer. Dan sterft hij.

Skippy tussen de sterren begint met wat bijna een Dan Brown-pastiche lijkt, maar ontwikkelt zich direct daarna tot een verontrustend, tragikomisch en ambitieus boek over het bestaan op een Dublinse privéschool voor jongens, Seabrook College. Na de openingsscène springt de roman een aantal maanden terug in de tijd en zal Skippy gedurende ongeveer 450 van de 664 pagina's een van de hoofdpersonen zijn, maar niet de enige.

Murray vertelt zijn roman vanuit een rijkdom aan perspectieven: diverse van Skippy's medeleerlingen, een aantal docenten, directieleden, de laatste leden van de orde der Paters Paraclete, die Seabrook ooit oprichtten, meisjes van de aanpalende St Brigid's School, onder wie voornoemde Lori, en zelfs de uitbater van Ed's Donut House.

Op deze caleidoscopische wijze krijgt de lezer niet alleen een antwoord op de vraag wat er nu precies met Skippy is gebeurd, maar schildert Murray een indrukwekkend portret van het adolescentenbestaan, met name dat van jongens. Het is een quasi-stoere wereld waarin voortdurend gevaar op de loer ligt en achter humor angst schuilgaat. Waarin oudere leerlingen jongere in elkaar slaan, hun adhd-pillen inpikken en aan meisjes als afslankmiddel verkopen. Waarin minder onschuldige pillen hun tol eisen. Waarin docenten rondlopen met onheuse bedoelingen. Als Murray één emotie verpletterend tot leven wekt in deze roman, dan is het eenzaamheid, belichaamd in de persoon van Skippy.

Ook het docentenbestaan aan Seabrook is een weinig gelukzalige aangelegenheid. De sfeer van teleurstelling, gelatenheid en cynisme die opstijgt uit de lerarenkamer is bijna verstikkend. Centrale figuur in dit geheel is geschiedenisdocent Howard Fallon, wegens een gebeurtenis in het verleden die pas later wordt onthuld 'Howard the Coward' genoemd.

Howard is oud-leerling van Seabrook, heeft een mislukte carrière als futures-handelaar in de Londense City achter de rug, en hoewel hij pas 28 is, zit hij al tegen een midlifecrisis aan. Hij twijfelt of hij wel met zijn vriendin moet trouwen en als zich in de persoon van aardrijkskundelerares Aurelie McIntyre een buitengewoon aantrekkelijke nieuwe collega aandient, is zijn relatie ten dode opgeschreven.

Zowel stilistisch als compositorisch zit Skippy tussen de sterren indrukwekkend in elkaar. Murray weet diverse motieven kunstig door het verhaal te weven, zoals dat van de Eerste Wereldoorlog, het onderwerp van Howards geschiedenislessen. Aanvankelijk komen we deze oorlog tegen in cynische vergelijkingen tussen de strijd in de loopgraven en het lesgeven op Seabrook: 'een enorme hoeveelheid arbeid en bloedvergieten voor een meelijwekkend beperkte terreinwinst'.

Later, in bespiegelingen over de essentie van onderwijs, opvoeding en ethiek, krijgt het motief van de oorlog waarin de oudere generatie de jongere verraadde, een schrijnender en poëtischer functie.

Paul Murray heeft zeven jaar gewerkt aan Skippy tussen de sterren. Zijn op elke p

agina voelbare toewijding heeft geleid tot een verraderlijk soepel weglezende, regelmatig hilarische, maar tegelijk ongenaakbaar schurende en bijtende roman.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden