Sinterklaas is even de baas

Sinterklaas is in jaren niet zo populair geweest. Drie zenders hebben hun eigen avonturenserie met de goedheiligman. Terwijl hij nog niet eens in Nederland aangekomen is. ‘Hij is een dynamische oude man.’

Aan Sinterklaas worden harde pepernoten verdiend. De goedheiligman komt zaterdag naar Nederland en iedereen wil een graantje meepikken. Alleen al op televisie zijn sinds woensdag drie programma’s te zien: het Sinterklaasjournaal, De Club van Sinterklaas en Slot Marsepeinstein. Is een Sinterklaasoorlog uitgebroken?

Pakjesboot 12

‘Voor de kids is het super’, zegt Sinterklaasexpert Martijn van Nellestijn. Hij heeft ondertussen zeven films over de Sint heeft geregisseerd. De nieuwste, Sinterklaas en de verdwenen pakjesboot, heeft in ruim een maand 160 duizend bezoekers getrokken. En dan moet Pakjesboot 12 nog in Schiedam aanmeren.

Van Nellestijn: ‘Sinterklaas is het ultieme sprookje voor kinderen tot 7 jaar. Het is zorgeloos en intiem. En vergeet niet de cadeaus. Want het is natuurlijk ideaal om die aan een sprookje toe te voegen.’

Ook voor commerciële partijen. Directeur Hans Bennis van het Meertens Instituut, dat de Nederlandse taal en cultuur bestudeert, vindt het niet vreemd. Hij maakt zich juist zorgen als dat niet meer het geval is. ‘Als we geen cadeaus meer geven, is Sinterklaas een dooie meneer.’

Monument

Hij ziet dat niet snel gebeuren. ‘Sinterklaas is in cultureel opzicht de baas van Nederland. Unesco wil hem zelfs voordragen als monument van immaterieel cultureel erfgoed. Maar we hoeven hem niet te beschermen. Sinterklaas is een dynamische oude man. Die past zich aan veranderende omstandigheden aan.’

Dat doet Sinterklaas zelfs zo goed, dat hij de Kerstman voorlopig verslagen heeft. Bennis: ‘Ooit vreesden we de ondergang door de opkomst van de Kerstman. Dat kwam door de commercie, omdat mensen meer geld uitgeven met Kerst. Bij Sinterklaas gaat het vooral om kleinere cadeaus. Ondertussen kunnen we wel constateren dat de Kerstman de slag verloren heeft.’

Volgens Bennis is de comeback van Sinterklaas te verklaren door maatschappelijke omstandigheden: ‘angst voor buitenlanders en Europa’. Daar komt de slechte economische situatie nog eens bij. Nederlanders zijn op zoek naar houvast. En Sinterklaas biedt dat als tijdloos nationaal symbool.

Van Nellestijn ziet dat anders. ‘Dat succes schrijf ik mezelf en mijn team toe. Door onze films, cd's en dvd's is Sinterklaas meer gaan leven.’ De regisseur maakte zijn eerste film in 2001, voor een lokale televisiezender. Sindsdien heeft iedere vervolgfilm het succes van de vorige overtroffen.

Sesamstraat

Eindredacteur Ajé Boschhuizen van Sesamstraat, het Sinterklaasjournaal en de intocht, verklaart het succes in de media door de rol van de NPS. ‘Het is misschien ijdel om te zeggen, maar begin jaren negentig was Sesamstraat het enige programma dat aandacht aan hem besteedde.’ De NPS verzorgde de intocht en op 5 december een speciale aflevering van Sesamstraat.

Toch lijkt Bennis wel een punt te hebben. Familiezender RTL4 leeft op sinds programma's als Ik Hou Van Holland worden uitgezonden. In die strategie past ook het aankopen van De Club van Sinterklaas dit jaar. De serie – de eerste over de Sint – begon in 1999 bij de zender Fox Kids en verkaste later naar Jetix. Als antwoord heeft een andere kinderzender, Nickelodeon, Slot Marsepeinstein bedacht.

Uit de laatste cijfers blijkt dat Van Boschhuizen met het Sinterklaasjournaal voorlopig de grote winnaar is. De eerste uitzending trok zo'n 700 duizend kijkers. RTL4 zit gemiddeld ruim boven de 300 duizend, Nickelodeon op 150 duizend. Van een oorlog is volgens Van Boschhuizen geen sprake. ‘De Sint is er altijd en overal. Elk dorp heeft ook zijn eigen intocht. Dat werkt juist aanvullend.’

Toch zou hij ouders wel aanraden kinderen slechts naar een van de drie programma's te laten kijken. Van Nellestijn ziet ook problemen. ‘De verhalen zouden op elkaar afgestemd moeten zijn. Films vertellen afgeronde verhalen, een serie niet. Wat dat betreft is televisie lastig.’

Ruimdenkend

Directeur Bennis van het Meertens Instituut ziet het zo'n vaart niet lopen. ‘Toen ik met mijn kinderen direct na de intocht naar V & D ging, stond Sinterklaas daar ook al. Hoe moest ik dat nou uitleggen? Dat bleek niet nodig te zijn. Kennelijk zijn kinderen ruimdenkend genoeg.’

Maar krijgen we geen overdosis dan? ‘We hoeven niets te doen. Als mensen geen zin meer hebben in Sinterklaas, kijken ze wel naar andere programma's.’ Duidelijk. De eerste slachtoffers in de Sinterklaasoorlog moeten nog vallen.

Sinterklaas (ANP) Beeld
Sinterklaas (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden