Profiel

Singer-songwriter Eefje de Visser: 'Ik zing wat ik denk'

Eefje de Visser wilde liever niet zelf op de voorgrond staan. Toch is ze met haar 'liedjes waarin je kunt gaan hangen' uitgegroeid tot een singer-songwriter die op alle grote podia heeft gestaan. Bij de 4 en 5 mei-herdenkingen in Utrecht speelt ze dit jaar een sleutelrol.

Schrijven moet voor Eefje de Visser ordening en rust brengen, misschien zelfs een begin van vrijheid. Beeld Jiri Buller

Natuurlijk heeft ze geldingsdrang. Anders sta je niet op de bühne. Maar het is niet de brutale ambitie van zeg maar een Geer en Goor. Het is veeleer de drijfveer van iemand die iets op zichzelf moet overwinnen. Ambitie tegen de klippen op.

Muzikant zijn is het allermooiste. Ze zong op Oerol. Muisstil was het publiek. Het regende zachtjes. Ze vond het 'magisch'.

Singer-songwriter Eefje de Visser (29) won de Grote Prijs van Nederland, speelde met haar band in clubs als Paradiso en Tivoli en op festivals als Noorderslag, Lowlands en Into the Great Wide Open. Morgen heeft ze een sleutelrol op het Bevrijdingsfestival van Utrecht en vanavond op het Herdenkingsconcert in de Domkerk.

Uit een vraaggesprek met Trouw: 'Ambitie moet ik echt in mezelf aanwakkeren. Ik moet mezelf ervan overtuigen dat het belangrijk is. Ik heb in eerste instantie de neiging dat allemaal niet belangrijk te vinden.'

In weerwil van successen en brede erkenning houdt ze een achterdeur open. 'Ik stel mijn verwachtingen laag in, zodat het niet kan tegenvallen.' Die Grote Prijs kwam voor haar in 2009 uit de lucht vallen. Ze heeft talent, dat weet ze, ze werkt hard, ze wil zangeres zijn. Dat mensen bereid zijn kaartjes te kopen voor haar optreden geeft zelfvertrouwen. Haar moeder: 'Eefje maakt haar dromen waar. Ze is zekerder geworden van haar zaak. Ze doet het toch maar even. Nou ja, niet zo maar even. Des te groter is mijn bewondering voor haar.'

Op Parkpop (2014). Beeld anp

Schrijven

Heel lang was het niet de bedoeling van Eefje de Visser zelf artiest te zijn, op het podium te staan, bewonderd te worden. Ze zou muziek schrijven en die moest dan door anderen worden uitgevoerd; het zou voor iedereen beter zijn, in ieder geval voor haarzelf. 'Ik voelde me niet comfortabel op het podium', zei ze in Trouw.

In de coulissen was beter dan vooraan. Dit vertelde ze aan Viva: 'Toen ik vijftien was, deed ik mee aan een theatervoorstelling waarin iedereen zichzelf speelde. Je karakter moest een uitvergroting zijn van jezelf. Mijn personage zei de hele voorstelling niks.'

Anderhalf jaar geleden in de Volkskrant: 'Ik heb ook niets te verliezen, want de wil om voor een enorm groot publiek te spelen is nooit mijn drijfveer geweest.' Als het niet meer lekker zou lopen met haar carrière, zou ze iets anders gaan doen. Net zo makkelijk; nou ja, in elk geval zonder wrok. 'Daar heeft ze geen schrik voor', zegt haar Vlaamse vriend Pieterjan.

Nu is ze volledig professioneel. Lange tijd had ze een bijbaantje. Ze hielp een oude vrouw, in de 90 was ze, in de huishouding. Ze maakte het grote huis schoon, deed de wekelijkse boodschappen, dronk koffie met haar, hielp haar met de nieuwe tijd, de computer.

Eefje de Visser vond dat het structuur bracht in haar leven; houvast, tegen de druk in van dat jachtige, maffe artiestenbestaan.

In nrc.next: 'Ook al zou ik genoeg verdienen, ik zou mijn bijbaan niet opgeven. Liever gezegd: ik geef háár niet op. Het is fijn om even niet met muziek en Eefje de artiest bezig te zijn. Die mevrouw heeft geen idee van mijn succes.'

Op Lowlands (2011). Beeld anp

CV Eefje de Visser

1986
8 februari geboren in Voorburg

2003
Behaalt havodiploma

2006
Studeert aan de Rockacademie, Tilburg

2009
Winnaar Grote Prijs van Nederland

2011
De Koek, haar eerste album

2011
Optredens op Oerol en Lowlands

2013
Het is, het tweede album van De Visser

Paplepel

Ze is atypisch, in menig opzicht. Ze bracht twee succesvolle albums uit, ze is gast bij De Wereld Draait Door, met de regelmaat van de klok zijn haar concerten uitverkocht. Hoe je het wendt of keert, dan ben je gearriveerd in Nederland. Het is alsof ze zich verzet tegen die status. Dan zegt ze dingen als: 'Het is een egoïstisch beroep. Ik wil mijzelf niet kwijtraken.'

Ze schreef al liedjes toen ze nog een kind was. Het is het verhaal van de paplepel. Haar ouders zaten in de muziek, in dezelfde band, moeder als zangeres, vader als bassist. Covers brachten ze van groepen als The Eagles en Crosby, Stills, Nash & Young. De maatschappij was nog maakbaar in die dagen, we hadden de wereld in de palm van onze hand. Voor Eefje was dat anders.

Twaalf jaar schreef ze liedjes in het Engels. Ze brak door met Nederlandse teksten: 'Oh, ik voel dat de zomer/ ik voel dat ik verder/ ik voel dat ik later/ maar ik doe niets/ want als ik dit doe/ maak je niet druk'.

'Als mensen zeggen: wat zit die muziek raar in elkaar', zei ze in de Volkskrant, 'vind ik dat een groot compliment.'

Het Is. Beeld anp

Scrupuleus

Zo onthecht als ze haar beroep als artiest beschouwt, althans naar buiten, zo scrupuleus is haar werkwijze als liedjesschrijver. Eerst komt de melodie, altijd. Ze zingt op haar telefoon flarden in, onderweg. Het is wat in haar opkomt. De tekst is brabbeltaal, meestal iets in het Engels. Als de melodie staat, schrijft ze de Nederlandse tekst, intuïtieve regels, Eefjes-tekst. Iets als: 'Ik verander door en in cirkels rond/ik pas en ik meet en ik plak en ik knip'.

Ze heeft een vol hoofd, schrijven moet ordening en rust brengen, misschien zelfs een begin van vrijheid. Ze heeft wel eens gezegd: 'Ik zing wat ik denk.' Het klinkt als een vrijheidsideaal. Ze heeft ontdekt dat ze in het Nederlands een heel eigen fantasie heeft. In het Engels kan ze maar moeilijk persoonlijk worden. De klank van de woorden telt het zwaarst. Ze wil zacht en onnadrukkelijk klinken.

Een tijdlang heeft ze geprobeerd coupletten te schrijven, de standaard voor liedjes tenslotte. Ze was bang dat haar werk zonder coupletten zweverig zou zijn. Ze dacht dat haar teksten herkenbaar moesten zijn, dat anders het publiek zich van haar zou afkeren. Het was een angst die ze heeft overwonnen. Ze zingt wat ze denkt. En wat ze denkt kent geen patronen. Het gaat in kronkels. Ze heeft een hoofd van kleine verwarringen. Ze heeft het 'een onderwatergevoel' genoemd. 'Met liedjes waarin je kunt gaan hangen.' Dat gevoel, dat schrijft ze op.

In de ban van Vroman 

Marcel Tegelaar, haar producer, als rapper bekend onder de naam Skiggy Rapz, haar voormalige vriend: 'Ik vind haar teksten heel erg overtuigend. Als zij zingt, geloof je het. Bij Eef geloof je het altijd.'

Als 17-jarige, toen ze nog op de havo zat, was ze in de ban van Leo Vroman. Ze hebben elkaar brieven geschreven, de grote dichter en de middelbare scholiere uit Moordrecht. Drie gedichten van Vroman heeft ze toen op muziek gezet. En ze heeft ze gespeeld, op school. Stikzenuwachtig was ze. 'Ik vond het geweldig', zegt haar moeder.

Een zoeteke

Ze is zeker in het begin van haar carrière wel omschreven als schattig en braaf, een zoeteke. Ze trad op in broekpakken; daar had ze er thuis twaalf van liggen. Broekpakken bedrukt met tropische vogels en de bloemen van het veld. Ze was nog een meisje, een buurmeisje met een gitaar. Het was vooral verlegenheid.

In de beschutting van haar band is ze praterig. 'Ze kan uitgelaten zijn en geestdriftig', zegt drummer Nicky. Ze neemt de leiding. Toen ze een jaar of drie, vier geleden begonnen en nog aan elkaar moesten wennen, was het zoeken naar de klank die zij in haar hoofd had. Dan was ze behoorlijk directief: nee, dat niet. En dat óók niet. En dát komt in de buurt.

Ze is gegroeid in eigenzinnigheid. 'Met haar publiek kan ze vrolijk-warrig zijn', zegt Nicky. 'Dat vindt ze niet eng.' Haar vriend Pieterjan: 'Ze is minder schuw. Hoewel ze het soms nog wel kan hebben.' Wanneer dan? 'Bij mensen die er overheen walsen.'

Nergens thuis zijn 

Neem de tekst van het nummer In het Gras, van haar eerste cd De Koek. Over de pijn van nergens thuis te zijn; en de onvermijdelijkheid je daarbij neer te moeten leggen. Het is onmiskenbaar Eefje de Visser, zo'n tekst. Ze heeft er lang over gedaan, vertelde ze later. Zwaar onderwerp. Om het te accentueren eindigt het lied in een afgebroken zin.

en ik heb zo lang gedacht dat de dagen simpel waren

als ik steentjes raapte waar ik kon

totdat het me te zwaar werd en dan leegde ik

m'n zakken ik vergat waarmee ik zat

dat was totdat ik me bedacht dat als je al je tranen inslikt op een dag...

Marcel Tegelaar, jarenlang haar vriend, nog altijd haar producer: 'Maar ze weet wat ze wil. Ze gaat niet voor de roem. Sommigen doen er alles voor om in de picture te raken. Zij niet. Ze wil haar muziek maken. Het moet en kan alleen op haar voorwaarden.'

Hij geeft een sprekende illustratie. In De Wereld Draait Door zong ze een cover van Blondie, het nummer Call me. Beter dan het origineel bestaat niet, maar toch, bij haar interpretatie viel de studio stil van bewondering. Het nummer werd onderdeel van haar tour langs de zalen. Het succes van het nummer werd een ballast. Ze wilde het succes niet uitmelken. Ze wilde bij het grote publiek niet bekend worden via een cover - Call me was een uitstapje. Dus weg met Call me. Daar kan ze markant rechtlijnig in zijn.

Ontheemdheid

Het Is luidt de stellige titel van haar laatste cd. 'Ik heb het altijd heel moeilijk gevonden me ergens thuis te voelen', erkende ze twee jaar geleden tegen de VPRO. Het Is gaat over die ontheemdheid. 'Je moet een veilige plek hebben', zei ze in een interview in Elle.

'Ik heb de neiging nogal introspectief te zijn', zei ze over zichzelf. Dat naar binnen gerichte herkent haar omgeving wel. Vriend Pieterjan: 'Ze graaft in haar psyche.' Producent Marcel Tegelaar: 'Ze zit veel in haar hoofd. Als persoon zit het haar in de weg, als artiest is het een bron van inspiratie. Al haar liedjes gaan over haar persoon, over wat zich binnen in haar afspeelt. Peinzen, peinzen, peinzen, zoveel dat het een blokkade kan worden.'

Ze wil haar wereld klein houden. De Koek was haar eerste cd, het album kwam uit in 2011. In eigen beheer. Ze houdt afstand van de lawaaiige muziekindustrie. 'Ze heeft heel gevoelige voelsprieten', aldus haar vriend Pieterjan. 'En geen groot pantser. Wat haar enorm helpt, is dat ze in haar manager een soort vaderfiguur heeft getroffen, een grote broer. Zo iemand heeft ze ook wel nodig, want het is een gehaaide industrie waartegen ze op eigen kracht, denk ik, niet in alle opzichten opgewassen zou zijn.'

Haar bedrijf draagt niet een op verovering van de wereld gerichte naam als De Visser Universal of De Visser Cosmopolitan. Het lijkt zijn kracht te zoeken aan het andere eind van het universum, haar muziek komt uit bij 'Eefjes Platenmaatschappijtje'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden