Simons Boccanegra blijkt geen stemmentrekker

Zo hoor je niets van Verdi’s geniale operadraak Simon Boccanegra, en zo steken plots twee belangrijke Europese theaters op dezelfde avond met het zorgenkind van wal....

Het Parijse operapubliek heeft de reputatie het geniale en het onbenullige even hartelijk te omarmen, mits er geen tekort is aan charme en streling der zinnen. Als het eenmaal mis is, dan is het ook goed mis, bleek woensdag na Verdi’s Simon Boccanegra in een nieuwe regie van de Nederlander Johan Simons.

Simons’ debuut in de Bastille – hij is de eerste Nederlander die in Parijs een opera voor zijn rekening neemt – kreeg de bijval die het slachtoffer zich voorstelde. In een niet van masochistische trekjes verstoken interview in deze krant zinspeelde de voormalige artistiek leider van ZT Hollandia al op een boegeroep dat hem ‘de borstkas zou indrukken’. Dit bleek een zwakke prognose. Te oordelen aan de geluidssterkte, hadden 2500 Parijzenaars de glimlachende Simons vermoedelijk graag gevierendeeld.

Het bleef bij een klein handgemeen tussen boe- en bravoroepers (want die waren er ook) in de parterre bij deur 8. Stormachtig in gunstiger zin was de reactie op de baritonstemmen van Franck Ferrari (Paolo) en Ferruccio Furlanetto (Fiesco), en die van Carlos Alvarez in de rol van Boccanegra. De zeerover die doge werd van Genua, en in weerwil van zijn charismatisch bewind een trage gifdood moest sterven, deed dat prachtig en bovendien zonder te snikken en te zeuren.

Zo’n Alvarez maakt het niet uit dat Verdi’s meesterlijke partituur geplakt is op een libretto waarin vrienden zomaar elkaars doodsvijanden blijken, en rivalen zich plots ontpoppen tot elkaars teerbeminde schoonfamilie. De sopraan Ana María Martínez (Amelia) kan ook om een boodschap worden gestuurd. In één opera het voorwerp van een kidnapping, een tevondelinglegging, een schaking en een huwelijk, ontdekt ze haar vader in het staatshoofd Boccanegra, en tot slot ook nog haar grootvader, en dat alles uitgevoerd met de sopraanglans en laconieke charme van gewoon haar eigen ikje.

Verder is de poging om van het zorgenkind Simon Boccanegra een pakkende ‘Simons-Boccanegra’ te maken, mislukt. De absurditeit waarmee politieke en particuliere besognes in elkaar grijpen, heeft Simons niet kunnen omtoveren tot een samenspel van (desnoods) pseudo-mythologische sleutelmomenten. Hij is aan het actualiseren en ironiseren geslagen.

De praktijk om oude vorsten en oppergoden in een colbertje te steken, bestaat al een jaartje of tachtig. Het heeft niettemin iets aardigs, de gewoonte van Franse politici om groot te adverteren met hun eigen snufferd terug te zien op het Boccanegra-toneel in de vorm van een billboard. Het draagt de facie van bariton Furlanetto (‘patriciër’), en vervolgens die van Alvarez (de volksleider Boccanegra). In het reclamebord zit een deur en daarachter zit dan zogenaamd een van intriges vergeven paleis. Hopelijk stak de Franse ex-premier Jospin, ook aanwezig in de zaal, het in zijn zak.

Daarmee was de inventiviteit echter op. Van een verhouding tussen doge en volk valt bij Simons weinig te merken, al mag vermoed worden dat de economie van Genua er na 25 jaar verlicht leiderschap op vooruit is gegaan (het koor is aan het eind beter gekleed en Boccanegra sterft, très sympa, in hemdsmouwen). Met het oranje van Boccanegra’s volkspartij kan Simons zowel het eigentijdse Kiev als zijn eigen afkomst bedoeld hebben, en ook dat heeft zijn charme. Maar voor een provocatie is zijn enscenering te onderkoeld, en voor de oplossing van een klassiek Verdi-probleem is ze te schetsmatig.

Toch vreemd, voor een theatermaker die iets met Verdi heeft, zoals zijn voorstelling Sentimenti – met nieuw drama op bekende Verdi-muziek – heeft aangetoond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden