Interview Simone van der Vlugt en Noortje Herlaar

Simone van der Vlugt over de serie Lois: ‘Als het plot overeind blijft en de sfeer van het verhaal niet wordt aangetast, krijg je van mij vrijheid’

Schrijfster Simone van der Vlugt speelt zelf ook een rol in de driedelige politieserie Lois. Een rolletje, verbetert ze, het mag geen naam hebben. ‘Ik stond achter de bar en ik moest koffie zetten.’

actrice Noortje Herlaar (rechts) die de hoodfrol speelt in de serie Lois, gebaseerd op de boeken van thrillerschrijfster Simone van der Vlugt. Beeld Daniel Cohen

Met Fred, de partner van Lois, had ze afgesproken dat ze, onaangekondigd, toch iets zou zeggen tegen een klant. ‘Dat leek me leuk, maar het is er met dezelfde vaart weer uitgeknipt. Ik moest er om 7 uur zijn en de opnamen zouden de hele ochtend duren. Veel meer dan mijn blouse zie je niet. Lekker dan.’

De vrouw die in Lois de hoofdrol speelt, Noortje Herlaar, schiet in de lach. ‘Zo werkt dat. Je moet je ziel en zaligheid geven, maar soms levert het niks op.’

Van der Vlugt: ‘Het grappige is dat ik achter de bar een krant sta te lezen. Niemand ziet dat ik een interview met mezelf over Lois lees dat die dag in het Noordhollands Dagblad stond. Kijk jongens, had ik nog gezegd op de set, we staan in de krant!’

Rechercheur Lois Elzinga is een dertiger uit Alkmaar, een dwangmatige eenzaat met een troebele familiegeschiedenis die zware misdaad bestrijdt en sociaal uiterst onhandig is. Een vergelijking met Sarah Lund (The Killing) en vooral Saga Norén (The Bridge) is snel gemaakt.

Lois Elzinga is ook de vrouw die Van der Vlugt (51) en Herlaar (33) verbindt. Lois is gebaseerd op de drie succesvolle thrillers (gezamenlijke oplage: 340 duizend stuks) die van Van der Vlugt schreef over de Alkmaarse politievrouw, Aan niemand vertellen (2012), Morgen ben ik weer thuis (2013) en Vraag niet waarom (2014).

De driedelige serie wordt vanaf woensdag uitgezonden op NPO 1. De aanpak ademt ambitie: de afleveringen hebben een ongebruikelijke lengte van anderhalf uur, Endemol is de producent, Lourens Blok (Vechtershart, Nieuwe Buren, Feuten) regisseerde de serie en Thomas van der Ree (Smeris, Riphagen) schreef het scenario.

Beeld uit Lois Beeld Avrotros

Herlaar was eerder te zien in Ramses, De Zaak Menten, De 12 van Oldenheim en Zuidas. Daarnaast bestaat de cast uit onder anderen Nora El Koussour, Raymond Thiry, Ramsey Nasr, Ian Bok en Anneke Sluiters. Haar volgende rol: moeder. Ze is hoogzwanger. ‘De komende maanden ga ik lekker rommelen met luiers en rammelaars.’

De schrijfster en de actrice begroeten elkaar hartelijk. Ze leerden elkaar kennen tijdens de opnamen in Alkmaar, de woonplaats van Van der Vlugt en het decor van Lois.

Herlaar: ‘Die kou, weet je nog?’

Van der Vlugt: ‘Bij dat witte huis, ja.’

Herlaar: ‘Mijn kaken waren verstijfd. Zo nu en dan moest ik opwarmen in de auto, dan ging het echt niet meer. En ze moesten kruiken tegen mijn gezicht drukken, anders kon ik niet meer praten. De opnamen waren ’s nachts, tot een uur of 5.’

Van der Vlugt: ‘Niet normaal. Zó zielig.’

Herlaar: ‘Ik had warmtepleisters opgeplakt en ik droeg thermo-ondergoed.’

Van der Vlugt: ‘Ik heb twee uur staan kijken, toen geloofde ik het wel.’

Maar helemaal los liet Van der Vlugt haar romanfiguur nooit. Ze kreeg inzage in het script, gaf commentaar en bezocht vaak de set. Verontschuldigend: ‘Maar alleen op afspraak hoor.’

Haar drijfveer: ‘Ik wilde mijn hoofdpersoon en de verhaallijnen herkennen.’ Ja, zegt ze, er zijn ook schrijvers die hun boek voor een verfilming volledig uit handen geven. ‘Dat zijn schrijvers die halverwege de première weglopen. Dat wil ik niet.’

Eerder was haar succesvolste boek al verfilmd, De Reünie, met hoofdrollen voor Thekla Reuten en Daan Schuurmans. Van der Vlugt kijkt er met gemengde gevoelens op terug. ‘De makers van De Reünie kregen veel vrijheid. Het was een mooie film, maar ik voelde de sfeer uit het boek niet meer. Het dreef te ver af van het oorspronkelijke verhaal.’

Anderzijds: ‘Je moet ook kunnen loslaten. Het is een andere kunstvorm. Als je te star vasthoudt aan je eigen creatie, wordt het nooit spannend. En het is ook leuk om te zien wat iemand anders ervan maakt. Als je steeds dwars gaat liggen, komt er nooit een film of serie.’

Herlaar: ‘Je kunt niet van alles een halszaak maken.’

Van der Vlugt: ‘Precies. Hoe graag wil je alles torpederen? Als het plot overeind blijft en de sfeer van het verhaal niet wordt aangetast, krijg je van mij vrijheid.’

Herlaar: ‘Je hebt groot gelijk.’

Alkmaar

De driedelige politieserie Lois is óók een sterk staaltje stadsmarketing, tot genoegen van schrijfster Simone van der Vlugt. ‘Voor Alkmaar is dit een geweldige opsteker. Dit is helemaal nieuw voor de stad.’

De gemeente ontving de makers in haar woonplaats met open armen. Het stadhuis mocht worden gebruikt, politieauto’s en uniformen werden beschikbaar gesteld, straten werden afgezet. Behalve burgemeester Piet Bruinooge, een goede bekende van Van der Vlugt, werkten ook de inwoners mee aan de opnamen.

‘Iedereen was enthousiast. Voor een feestje bij de visbanken in het centrum hadden ze honderd figuranten nodig. Meer dan zeshonderd mensen meldden zich aan. Daar zaten veel kennissen, vrienden en familieleden van mij bij. Dankzij sociale media wist ik precies wat er in de stad gaande was.’

Ook in Bilthoven en Emmeloord werd gefilmd voor Lois, maar de meeste opnamen vonden in Alkmaar plaats. Negatieve reacties kreeg Van der Vlugt niet. ‘In Amsterdam zijn de mensen meer blasé. O, opnamen, daar gáán we weer. In Alkmaar vinden ze het nog heel spannend en zetten ze graag hun auto een straat verderop.’

Stadsmarketing met behulp van een politieserie begon in 1999 met Spangen (Rotterdam). Ook in Flikken Maastricht, Flikken Rotterdam, Seinpost Den Haag, Moordvrouw (Leeuwarden) en Smeris (Tilburg) worden steden gepromoot door misdaadbestrijders. In de meeste gevallen stellen de steden vooral faciliteiten beschikbaar.

Jullie lijken wel vriendinnen.

Herlaar: ‘We hebben iets met elkaar gedeeld.’

Van der Vlugt: ‘Tijdens de opnamen was het contact vluchtig. Zij was gewoon aan het werk. Toch voelde ik meteen een band. Noortje speelt een personage met wie ik drie jaar van mijn leven heb doorgebracht. Als ik naar haar kijk, zie ik Lois.’

Herlaar: ‘Ik heb alleen maar vertrouwen en vrijheid gevoeld.’

Van der Vlugt: ‘Bij de opnamen nam ik me voor me nergens mee te bemoeien. Er zijn vast mensen die denken dat ik daar even de zaken ga regelen. Nou, nee. Dat zou ik nooit doen. Ik voelde in het begin altijd wat spanning  als  ik op de set kwam. O jee, daar heb je d’r, de schrijfster komt kijken.’

Was jij een van degenen die dat dacht?

Herlaar: ‘Nee, maar ik snap wel wat ze bedoelt. De schrijver op de set is iemand van buitenaf, iemand die niet in de vertrouwenskring zit. Het is niet ideaal die erbij te hebben. Je bent de hele dag continu bezig, want dit soort series wordt in een moordend tempo gedraaid. Zelfs voor een extra pauze van tien minuten om even te kletsen is geen tijd.’

Van der Vlugt: ‘Of om even leuk selfies maken.’

Herlaar: ‘Als je klaar bent met een scène vlieg je weer weg om je haar en make-up te laten doen of om je om te kleden.’

Van der Vlugt: ‘Dan zit je er niet op te wachten om gezellig meet-and-greets te doen.’

Herlaar: ‘Het liefst zou ik wel even bijkletsen. Ik ben anders dan Lois.’

Had je tijdens het schrijven een gezicht in gedachten?

Van der Vlugt: ‘Ja.’

Lijkt dat gezicht op dat van Noortje?

‘Ja, maar Noortje is mooier. Ik had me Lois iets stoerder voorgesteld. Minder vrouwelijk, hoewel ze haar in de serie ook wel stoer hebben gemaakt. Het zou niet helemaal kloppen als ze donker of rood haar had gehad. Lois is Noord-Hollands blond met een staartje. Met dat beeld heb ik jarenlang rondgelopen.’

Beeld uit de serie Lois Beeld Avrotros

Zijn jullie op Lois gesteld geraakt?

Herlaar: ‘Eh, nee. Haar karakter is extreem gemaakt, ze is soms heel lomp. Ik heb erg gewaakt voor overdrijving en veel gewerkt aan het duidelijk maken waarom ze dat gedrag vertoont.’

Van der Vlugt: ‘In het begin vond ik het lastig. Lois is in de tv-serie vaak een botte boer, uit onvermogen. Ze is een andere Lois dan in de boeken.’

Herlaar: ‘De serie is ook een psychologisch portret van een doodnormale vrouw geworden. Dat is een gewaagde keuze en maakte het voor mij zo spannend: Lois is geen klassieke heldin, ze heeft geen zesde zintuig of het altijd bij het rechte eind. Slechts een krimi, daar had ik niet veel zin in. Dan wordt het spelen eenzijdig en werk je alleen maar richting het plot.’

Van der Vlugt: ‘De psyche en achtergrond van Lois worden uitgebreid belicht. Dat levert een ander soort spanning op dan een platte achtervolgingsscène door donkere straatjes.’

Herlaar: ‘Ze is sociaal ontzettend onhandig. Dat maakt de rol zo leuk, want ongemak is heerlijk voor een actrice. Je kunt de randjes opzoeken.’

Stoer vond ze het een politievrouw te spelen die zware misdaad bestrijdt. ‘Maar stiekem moest ik soms ook lachen als ik weer eens ergens met een pistool rondliep.’ Met zware stem: ‘Politie!’

Lois is al te zien op NPO Start Plus. Vanaf woensdag 28 november op NPO 1, 21.30 uur.

Noortje Herlaar kan goed stuurs kijken. Anneke Sluiters kan goed leeg kijken. En een hamer is een doeltreffend moordwapen. Soms volstaat dat, de belangrijkste ingrediënten van aflevering 1, voor een goede thriller. Lois, de nieuwe serie van de NPO, maakt de zaken niet ingewikkelder dan nodig. Lees hier de recensie van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden