Simon Rattle serveert Mahler in gelijke delen nonchalance en bravoure

Chef-dirigent Sir Simon Rattle paait het monster van de Berliner Philharmoniker met grote lappen rood vlees. Het optreden in het Concertgebouw maakte gepieker los over decibellen en tinnitusdrempels.

Simon Rattle en zijn Berliner Philharmoniker. Beeld Monika Rittershaus

In de klassieke-muziekscene van Londen heerste vorige week een gekte die luisterde naar de naam Simon Rattle. De Britse dirigent liet met zijn Berliner Philharmoniker horen hoe je dat eigenlijk doet, orkestwerk spelen van Sibelius en Mahler. Behalve vijfsterrenrecensies regende het speculaties. Per slot van rekening is Sir Simon (60) vanaf 2018 vrij man. Zou het niet fantastisch zijn, droomden de Britten, als hun ster straks het London Symphony Orchestra onder zijn hoede nam? En zo de krachtbron werd van allerlei noodzakelijke vernieuwingen in de symfonische sector?

Confuus

Misschien heeft de Londense sterrenregen de dirigent en het orkest confuus gemaakt. Hoe dan ook schotelden ze na hun tussenlanding in Amsterdam een Tweede symfonie van Mahler voor die bestond uit gelijke delen nonchalance en bravoure. Het optreden in het Concertgebouw maakte gepieker los over decibellen en tinnitusdrempels. Maar vooral kreeg je medelijden met de man die in mei wordt gekozen als Rattles opvolger in Berlijn.

Dat gebeurt volgens basisdemocratische regels: ieder van de 128 orkestleden mag zijn stem uitbrengen. Uit de Duitse pers druppelt door dat er enige radeloosheid heerst. Prefereren de Philharmoniker een communicator als Andris Nelsons, of toch liever een ouderwetse Pultherrscher als Christian Thielemann? Gaan ze aan het infuus bij de jeugdige Gustavo Dudamel, of zijn ze beter af met de oude Daniel Barenboim?

Ons advies: kies een nuchtere dompteur. Het heeft er namelijk alle schijn van dat de legendarische gretigheid van de Berlijners onder Simon Rattle onbeheersbaar is geworden. Alsof de dirigent, toch voor geen kleintje vervaard, in Mahlers Tweede symfonie maar één uitweg zag: de roofdieren paaien met grote lappen rood vlees.

Hup, daar mochten ze hun tanden zetten in een malse melodie. Krak, daar werd de rekbaarheid van een ritme tot het uiterste beproefd. Au!, brulde het paukenvel dat werd geranseld in een orgie van zwiepende strijkstokken en gulzige lippen.

Onopgesmukt

Pas in deel vier, Urlicht, bleek dat er geen blokkade ligt op de weg die terugvoert naar normaal. Een donzig Fernorchester waaide aan vanuit de gangen rond de Grote Zaal. De mezzosopraan Magdalena Kozena viel in, onopgesmukt zingend over de mens in nood die snakt naar verlossing. In het slotdeel kreeg ze onopvallend bijval van de sopraan Kate Royal. Mijmerend over dood en opstanding meldde zich ook het Groot Omroepkoor, de Hilversumse experts in ontspannen gezoem.

Waarna Simon Rattle de heksenketel alsnog aan de kook bracht. Toegegeven, hij had Mahlers visie op het Laatste Oordeel onder handen, zoals bekend geen zaak voor watjes. Toch bestaan er orkesten en dirigenten die het einde der tijden inluiden zonder het machovertoon van een verplaswedstrijd.

Gustav Mahler: Tweede symfonie. Door Berliner Philharmoniker o.l.v. Sir Simon Rattle. Gezien: Amsterdam, Concertgebouw, 17/2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden