Film

Silence of the Tides is een spectaculaire liefdesbrief aan de Wadden ★★★★☆

De beelden van cameraman Dick Harrewijn horen tot de meest hallucinante in de Nederlandse cinema.

Kevin Toma
Silence of the Tides  Beeld
Silence of the Tides

Waren de beelden van Silence of the Tides niet zo overweldigend en beeldschoon, dan zou je geregeld je ogen sluiten en alleen maar luisteren. Naar het zeewater dat geduldig door een geul klotst. Naar klepperende lepelaars, de bulderende bas van zeehonden en het druppelen van smeltend ijs. De ademtocht van vissen. De harteklop van een pasgeboren lammetje. De kerkklok die in de bioscoopzaal rechtsachter je klinkt. Zelfs de vleugelslag van een vlinder en passerende wolken krijgen hun eigen plek in het Dolby Atmos-klanklandschap dat regisseur Pieter-Rim de Kroon optrok met sound designers Danny van Spreuwel en Lawrence Horne.

En wat dan nog het meest in het oor springt, zoals de titel al belooft: de hardnekkige, koppige stilte van het Waddengebied. Die laat zich noch door sneeuwstormen smoren, noch door toeristenhorden, fanfares of het denderende eenpersoonstreintje van postbode Hanni. De stilte en de geluiden vormen als het ware een apart getijde in de film, naast de eb en vloed van de zee, de zonsopkomsten en -ondergangen en de afwisseling van de seizoenen. Overigens behoren die zonnetaferelen, geschoten door cameraman Dick Harrewijn, tot de mooiste, meest hallucinante die ooit in een Nederlandse film te zien waren. Je hoeft alleen maar naar het spel van schemering en kleur te kijken om te snappen dat De Kroon, die zijn publiek met Hollands licht (2003) opnieuw leerde kijken naar de Nederlandse wolkenhemels, zich zo tot de Waddenkust aangetrokken voelt.

Een filmische liefdesbrief aan de Wadden, dat is Silence of the Tides. Maar dan wel een liefdesbrief die zich betrekkelijk kalm wil laten lezen. Zo graag als De Kroon met akoestische close-ups werkt, zo ruim houdt hij steeds weer de lang aangehouden zee- en kusttableaus, zodat je met eigen ogen kunt zien hoe de achtergebleven pijlers van een verdwenen pier door de zee worden ingenomen, hoe aan de mistige horizon een cruiseschip passeert alsof het een oermonster is, hoe kwallen hun eigen melkweg vormen of hoe watersliertjes opsprietsen uit een berg mosselen.

Rust

Tegelijkertijd ligt het tempo van alle indrukken zo hoog dat je niet echt van slow cinema kunt spreken: daar is De Kroon simpelweg te gulzig en enthousiast voor. Hij maakte de spectaculaire opnamen voor Silence of the Tides in 2017-2019, gedurende tweehonderd draaidagen. Het eindresultaat lijkt alles te willen laten zien en horen wat er in het Nederlands-Duits-Deense Waddengebied te zien en horen valt, zowel boven als onder water. Daarbij wil De Kroon duidelijk de rust bewaren. Dat is wonderwel gelukt, onder meer door de afwezigheid van een alles toelichtende commentaarstem. De Kroon besloot ook zonder muziek te werken, op het spel van een als personage opgevoerde kerkorganist en enkele subtiele soundscapes na: allemaal keuzen die je eerder dieper de Waddenwereld binnenvoeren dan dat ze je op afstand houden.

Silence of the Tides, op Idfa 2020 onderscheiden met een eervolle vermelding, is ook aanstekelijk dankzij het idyllische portret van het menselijke bestaan in de regio. Niet alleen postbode Hanni, maar ook de Terschellingse verkeersleider, de Duitse organist, de vogelresearchers, de schapenboeren en de kokkelvissers lijken hun perfecte stek te hebben gevonden. In die zin is Silence of the Tides, dat nergens zinspeelt op milieuverontreiniging of klimaatverandering, een staaltje onvervalste romantiek dat hoogstens een knauw krijgt door de expliciete kijkjes bij de schapenslacht, door de Deense militaire oefeningen en door de beelden van meeuwen die kuikentjes uit het water rukken en opslokken.

Tegenover het sporadisch oplaaiende mensen- en natuurgeweld staat een gezellig clubje levensgenieters dat zijn eettafel op het strand plant en het glas heft terwijl het door de vloed wordt begroet. En opnieuw een ontzagwekkende zonsondergang of sterrenhemel. Silence of the Tides begint met een begrafenis en eindigt met een doop, waarmee De Kroon nog eens de cyclische aspecten van zijn epos benadrukt: alsof de hele film opnieuw kan beginnen.

Wanneer Silence of the Tides dan toch echt is afgelopen, blijf je eerder prettig verzadigd dan overprikkeld achter, ondanks de (mossel)berg aan indrukken. Om die goed te kunnen verwerken en vasthouden zou je na de aftiteling eigenlijk meteen zelf op het Waddenstrand moeten zitten, eindeloos turend in het niets.

Silence of the Tides

Documentaire

★★★★☆

Regie Pieter-Rim de Kroon.

102 min., in 61 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden