Review

Shores Like You is totaal onduidelijk

Fotografie - Shores Like You

Je krijgt het idee dat de magnefieke landschappen die Scarlett Hooft Graafland bezocht, niet meer zijn dan een esthetische achtergrond. Shores Like You telt een groot aantal foto's van de prachtigste plekken op aarde.

Dunes Like You, Dubai, 2016.

Verhalen in overvloed. De al rond het jaar 1000 uitgestorven olifantsvogel kwam alleen op het zuidelijkste puntje van Madagaskar voor en legde eieren zo groot, dat je er een omelet voor vijftien mensen van had kunnen maken. In Zweden staat een naaldboom die elke 600 jaar sterft en herrijst en waarvan de wortels 9.500 jaar oud zijn. Het zijn dit soort verhalen die fotograaf Scarlett Hooft Graafland opspoort en verwerkt in heldere, surrealistisch aandoende foto's. Ze trad in de voetsporen van de 18de-eeuwse Britse ontdekkingsreiziger James Cook en bezocht Nieuw-Caledonië, een eiland in de Stille Oceaan, bekend om zijn bijzondere coniferen. Op Madagaskar fotografeerde ze de baobabboom en kocht een gereconstrueerd olifantsvogelei. Dat ei ligt nu in een vitrine op Hooft Graaflands overzichtstentoonstellingShores Like You in Huis Marseille in Amsterdam. Het is het meest indrukwekkende werk van de expositie.

Dat klinkt gek. Shores Like You telt immers een aanzienlijk aantal grote, glanzende foto's van de meest prachtige plekken op aarde, gemaakt door iemand die bevlogen en betrokken de hele wereld tot haar werkgebied rekent. Het is dé najaarstentoonstelling van Huis Marseille, dat een bijzondere relatie heeft met de fotograaf, aangezien het museum vijf jaar geleden ook al een overzicht van haar werk samenstelde (Soft Horizons, 2011) en de foto's van Hooft Graafland goed vertegenwoordigd zijn in de museumcollectie. Dat alles zou van Shores Like You een onvergetelijke expositie moeten maken, maar helaas - dat doet het niet.

Dat ligt niet in de laatste plaats aan Huis Marseille, dat de fotograaf geen dienst bewees met de rommelige en onsamenhangende presentatie, waarover zo meer. Maar het werk zelf laat ook te wensen over. Er lijkt iets te haperen in de vertaling tussen de betrokkenheid van de fotograaf bij de landen die ze bezoekt en de mensen die er leven en de beelden die ze er uiteindelijk maakt. Hooft Graafland wil, zo blijkt uit de begeleidende babbelteksten, van alles vertellen over de plekken die ze bezoekt (vrouwenonderdrukking, het uitputten van de aarde, de stijging van de zeespiegel). Ze organiseert performances, betrekt de lokale bevolking in haar projecten en dat is allemaal bewonderenswaardig, maar die betrokkenheid zie je, uitzonderingen daargelaten, niet terug. Dat is verwarrend.

Scarlett Hooft Graafland

Shores Like You
Huis Marseille, Amsterdam t/m 4/12.
Publicatie 45 euro.

Wie zíjn de vrouwen in zwarte boerka's op het strand van het Jemenitische eiland Socotra? Of doet dat er niet toe en gaat het, méér dan om documentaire, om de symboliek van het beeld? Is het een metafoor? De vrouwen houden langwerpige witte ballonnen vast, wat wil de fotograaf daarmee zeggen? En moest ze daarvoor helemaal naar Socrota? Het is totaal onduidelijk en wat erger is: je krijgt het idee dat de magnifieke landschappen die ze bezocht, op haar foto's niet meer zijn dan alleen een esthetische achtergrond voor behoorlijk eendimensionale voorstellingen.

Zoals gezegd: de tentoonstelling werkt niet mee. Een andere presentatie, In de geest van de natuur met 'spirituele' foto's (zie kader), loopt dwars door de expositie van Scarlett Hooft Graafland, snijdt haar pardoes de pas af en neemt dan ineens een paar van haar foto's in zich op, want oja, kijk: Hooft Graafland maakt óók spirituele foto's. Had alle ruimte aan haar gegeven en een foto als Blues (2013), waarop in blauwe panty's gehesen vrouwenbillen en -benen op een strand in Madagaskar over een bootje bungelen, had de context kunnen krijgen waar het beeld om schreeuwt. Uit de pas verschenen publicatie blijkt dat de term 'Blauwe mensen' vroeger verwees naar slaven. Waarom werd dat nou nergens vermeld? Uit het boek blijkt bovendien dat Hooft Graafland nog veel meer foto's maakte waarop die kleur een rol speelt. Hartstikke zonde. Over vijf jaar weer proberen?

De Selk'nam-stam in kaart gebracht

Ook in Huis Maseille: foto's van de Duitse Middionaris en etnoloog Martin Gusinde (1886-1969)

De tentoonstelling In de geest van de natuur, tegelijk met die van Scarlett Hooft Graafland te zien in Huis Marseille, toont onder meer de fascinerende zwart-witfoto's van de Duitse missionaris en etnoloog Martin Gusinde. Die verbleef van 1919 tot 1924 op Vuurland, een eilandengroep aan het zuidelijkste uiteinde van Zuid-Amerika, en fotografeerde er op systematische, typologische wijze de leden van de Selk'nam-stam, die vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw bijna allemaal genadeloos over de kling werden gejaagd. Gusinde legde er één van de laatste initiatierituelen voor jonge mannen vast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.