Shine, de harmonie van piano en gezin

Shine van Scott Hicks. Met Armin Mueller-Stahl, Geoffrey Rush, Lynn Redgrave. In tien theaters, waaronder Alfa 1, Kriterion en Movies 1 Amsterdam, Babylon 1 Den Haag, Pathé 7 Rotterdam (vanaf maandag)....

De Australische regisseur Scott Hicks was een paar jaar geleden bij een recital van pianist David Helfgott en besloot diens leven te verfilmen. Shine is daarvan het resultaat en het publiek op het Rotterdamse festival was er behoorlijk van onder de indruk. Met een gemiddeld waarderingscijfer van 4,56 op een maximum van vijf staat Shine voorlopig genoteerd als de meest gewaardeerde film. Het is dan ook de dramatisering van een leven waaraan een scenarioschrijver weinig hoeft toe te voegen.

David is de zoon van Peter Helfgott, een joodse Pool die in de Tweede Wereldoorlog zijn hele familie verloor en naar Australië emigreerde. Vader Peter is razend trots op zijn zoon die een pianowonder blijkt te zijn. De kracht waarmee hij zijn zoon in de richting van een glanzende carrière duwt, wordt nog overtroffen door een krampachtige drang om zijn gezin te beschermen en bij elkaar te houden. Wat hem in de oorlog is overkomen, moet koste wat kost zijn kinderen bespaard blijven.

Dat deze twee krachten botsen, blijkt als David een uitnodiging krijgt om in Amerika te studeren. Vader ziet zijn gezin uit elkaar vallen en houdt zijn zoon tegen. Wanneer David opnieuw een beurs krijgt, nu in Engeland, vertrekt hij alsnog en vader Peter breekt met hem.

In de visie van Scott Hicks is deze traumatische jeugdervaring van David Helfgott de voornaamste reden dat hij, op het moment dat hij zijn talenten kan waarmaken, instort en vijftien jaar in een psychiatrische inrichting moet verblijven. De steun van een moederlijke vrouw brengt hem weer terug op de weg naar wat hij later zou worden: een begaafd pianist, die zelf meewerkte aan de soundtrack van de film.

De verfilming van zo'n waargebeurd verhaal kan gemakkelijk ontaarden in een huilebalkdrama. Scott Hicks glijdt niet al te erg uit. De kwaliteit van Shine is mede te danken aan het sterke spel van de acteurs die Helfgott op verschillende leeftijd spelen, van Lynn Redgrave als zijn reddende engel en aan een paar mooie bijrollen, onder anderen van Sir John Gielgud als Helfgotts Engelse pianoleraar.

Armin Mueller-Stahl als de vader speelt in zekere zin te perfect. Het lijkt of Mueller-Stahl alle joden die hun familie in de oorlog verloren in deze ene man wil weergeven. Hij wordt daardoor een archetype, een bijna abstract personage, de samenvatting van veel van dergelijke vaders.

Met alle respect voor de emoties die de film oproept, moet ook gezegd worden dat er momenten zijn die er afbreuk aan doen. Wanneer het woord 'gezin' valt, zegt de vader dat zijn zoon blij mag zijn dat hij in een gezin woont. Je weet dat hij zijn familie heeft verloren, je weet de waarde die hij aan het gezin hecht. Maar dan komt het: op hetzelfde moment dat de vader zijn uitspraak doet, verschijnt er een stukje prikkeldraad in beeld: de herinnering aan het concentratiekamp. Dat is een overbodigheid, een noot te veel. Daar heeft de film er wel meer van, jammer genoeg. PvB

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden