Shakespeare als inbelprogramma

In het donker klinkt onheilspellend het geruis van de wind. We horen stemmen: ‘Saturninus of Bassianus.’ Er wordt een keizer gekozen....

Titus geen Shakespeare was in 1988 een geruchtmakende voorstelling van Toneelgroep Amsterdam, geschreven door Gerardjan Rijnders. Hij baseerde zijn tekst op Titus Andronicus van Shakespeare en op tapes van de Amerikaanse journalist Alan Berg die in 1984 door een neonazi werd vermoord.

Net als in de oorspronkelijke voorstelling worden in deze nieuwe bewerking fragmenten van Shakespeare afgewisseld met een liveradioprogramma waarin luisteraars kunnen bellen om hun statements te debiteren. De journalist, Titus Muizelaar, krijgt telefoontjes van allerlei aard. Van een man in de file – ‘Dit land moet gedotterd’ –, van een verkrachter die op het punt staat weer een aanranding te begaan.

Het geweld in Shakespeare’s tragedie is zo overdadig en wreed dat het op een toneel vrijwel nooit werkt. Geluid alleen werkt veel suggestiever. Een schreeuw en gorgelende geluiden zijn genoeg om je een uitgerukte tong en afgehakte handen voor te stellen. Dat moet de reden zijn geweest dat Rijnders – die zijn script als hoorspel had bedoeld – de tekst opnieuw heeft bewerkt.

De tijd is veranderd, het fenomeen ‘inbelprogramma’ is bijna een cliché, en dagelijks als Standpunt.nl te beluisteren. Aan dat cliché probeert deze voorstelling te ontstijgen. Niet altijd met succes. Muizelaar is soms niet brutaal genoeg, terwijl de mix van Shakespeare en harde humor vooral in het begin gekunsteld aandoet.

Maar gaandeweg groeien die twee elementen meer naar elkaar toe. Wat bijblijft, is de suggestieve kracht van geluid. En de poëtische kracht van Shakespeare. De zangerige woorden waarmee hij de gruwelen beschrijft van een jong, beeldschoon meisje dat hevig is verminkt, zijn onvergelijkelijk. Poëzie als tegengif voor gewelddadigheid.

Tot en met 25 juni, zie ook www.beltitus.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden