Review

Seymour: an Introduction is een geslaagd eerbetoon

Een bijzonder fraai portret van een gedreven musicus, die overtuigend betoogt dat commercieel succes niet het hoogst haalbare is. Seymour Bernstein, een geboren verteller, schudt de wijsheden uit zijn mouw, zonder pedant of zweverig te worden.

Pauline Kleijer
null Beeld
Beeld

Ethan Hawke ontmoette Seymour Bernstein tijdens een etentje in New York. De acteur en de pianist raakten aan de praat. Hawke, bekend uit films als Boyhood en Before Midnight, voelde zich direct op zijn gemak bij de veel oudere Bernstein, die hem raad gaf en precies leek te weten met welke levensvragen hij worstelde.

Dat Hawke vervolgens besloot een documentaire te maken over Bernstein, lag niet voor de hand: een grote beroemdheid is de pianist niet, ondanks het veelbelovende begin van zijn carrière.

Toch bleek het een gouden greep. Seymour: An Introduction is een bijzonder fraai portret van een gedreven musicus, die overtuigend betoogt dat commercieel succes niet het hoogst haalbare is. Zelf stopte hij op zijn 50ste met optreden, omdat lesgeven hem gelukkiger maakte. Bernstein, een geboren verteller, heeft er vrede mee dat hij in een eenkamerflatje woont. Alleen, want: 'Ik gedij bij eenzaamheid.'

Praktische tips

Hawke laat zien hoe Bernstein zijn muziekstudenten verder helpt: hij is kritisch en precies, maar ook geduldig. Zijn levensgeschiedenis komt aan bod, met wonderlijke, soms pijnlijke herinneringen. Ook op andere vlakken toont Bernstein zich een docent. Hij schudt de wijsheden uit zijn mouw, zonder pedant of zweverig te worden. Daarbij zorgt de muziek voor handige analogieën, een beetje zoals de botanische opmerkingen van de tuinman uit Being There, wiens kennis uitstekend op de wereldproblematiek van toepassing bleek.

Seymour: An Introduction zit vol praktische tips over het belang van timing en balans ('niet elke noot kan even gepassioneerd zijn') en de simpele noodzaak van oefening. Kunst maken kan een strijd zijn, zegt Bernstein, maar dat is nou juist ook het mooie ervan. Net als in de muziek is wrijving nodig om verder te komen: 'Als de dissonant niet bestond, zouden we het belang van de oplossing niet begrijpen.'

Regisseur Ethan Hawke (L) en pianist Seymour Bernstein tijdens de premiere van Seymour: An Introduction in New York, september 2014. Beeld epa
Regisseur Ethan Hawke (L) en pianist Seymour Bernstein tijdens de premiere van Seymour: An Introduction in New York, september 2014.Beeld epa

Geslaagd eerbetoon

Hawke, die soms even in beeld komt om zijn relatie met Bernstein toe te lichten, blijft als filmmaker prettig terughoudend. Anders dan in de twee speelfilms die hij regisseerde, Chelsea Walls (2001) en The Hottest State (2006), weerstaat hij de neiging indruk te maken met zijn stijl. Het is alsof de door Bernstein gepropageerde bescheidenheid onmiddellijk zijn weerslag vindt in de film, die nauwelijks wil imponeren en daardoor juist aan zeggingskracht wint.

Af en toe lijkt Hawke te snel onder de indruk van Bernstein. Iets meer kritische afstand - een dissonant hier of daar - was de documentaire ten goede gekomen, maar als eerbetoon aan een bijzondere levenskunstenaar is Seymour: An Introduction meer dan geslaagd.

Seymour: An Introduction, Regie: Ethan Hawke, 81 min., in 22 zalen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden