Opinie

'Serious Request helpt als een malle!'

Voor een volgende keer zou het aardig zijn als Smits zijn wereldbeeld op feiten baseert, vindt Rutger Bregman. 'Een van de grootste stimulators van bevolkingsgroei is namelijk, je raadt het niet, kindersterfte.'

Slaapgast Roel van Velzen met Gerard Ekdom en Giel Beelen in het Glazen Huis. Voor de inzamelingsactie Serious Request zitten de 3FM-dj's samen met collega Michiel Veenstra zes dagen in het Glazen Huis op de Oude Markt in Enschede.Beeld anp

Taalkundige Rik Smits geeft niets aan Serious Request, schrijft hij in zijn opiniestuk van 21 december. Hij heeft grote bezwaren bij het thema van dit jaar, de bestrijding van kindersterfte. Waarom zou je baby's in leven houden als ze toch een gruwelijk leven in een sloppenwijk tegemoet gaan? Smits heeft er eens goed over nagedacht: 'De bestrijding van kindersterfte heeft alleen zin als voor de geredden ook een menswaardig bestaan mogelijk is.' Kindersterfte, armoede en ellende zouden alleen bestreden kunnen worden met geboortebeperking.

Stimulators
Klinkt plausibel, maar voor een volgende keer zou het aardig zijn als Smits zijn wereldbeeld op feiten baseert. Een van de grootste stimulators van bevolkingsgroei is namelijk, je raadt het niet, kindersterfte. Pas als ouders er zeker van kunnen zijn dat hun kinderen overleven, beperken zij hun voortplanting. Dit is een uiterst hoopvolle gedachte: als we kinderen redden van de hongerdood, dan helpen we tegelijkertijd de overbevolking tegen te gaan. En het gaat de goede kant op: zelfs in Haïti, Birma en Congo is de kindersterfte vandaag lager dan in Luxemburg een eeuw geleden. Wereldwijd zijn er nu zeven keer zoveel abortussen als gevallen van kindersterfte.

Er worden helemaal niet te veel kinderen geboren. Hun aantal is met twee miljard al twintig jaar stabiel! Dat de bevolking nog wel groeit, komt simpelweg doordat mensen wereldwijd steeds ouder worden. De enige manier om te voorkomen dat we richting de negen miljard gaan in 2050 is een grootschalige massamoord op ouderen. Andere dictatoriale maatregelen, als een eenkindpolitiek, gedwongen sterilisaties of het stoppen met de bestrijding van kindersterfte, kunnen het aantal kinderen misschien iets verlagen. Maar ze vergroten vooral dat andere bevolkingsprobleem: de vergrijzing.

De geboortegraad is sinds 1970 overal afgenomen - behalve in Kazachstan dan. De VN stelt haar voorspellingen over de bevolkingsgroei voortdurend naar beneden bij. Ondertussen verloopt de vooruitgang in gezondheid sneller dan ooit. Zo deed Bangladesh er slechts veertig jaar over (van 1970 tot 2010) om van hetzelfde kindersterfteniveau als Zweden in 1800 naar dat van Zweden in het jaar 2000 te gaan. In 1960 ging 24,8 procent van de kinderen in Bangladesh nog dood voor hun vijfde. Vrouwen kregen maar liefst 6,7 kinderen. Nu gaat 4,6 procent van de kinderen dood voor hun vijfde en krijgen vrouwen nog maar 2,2 kinderen.

Extreme armoede
Waar ontwikkelingsgoeroes en figuren als Rik Smits elkaar in vinden is hun gebrek aan kennis en optimisme. Iets wat zijn wereldbeeld ook geen goed zal doen is het feit dat armoede zwaar op retour is. Hoewel de wereldbevolking na de Tweede Wereldoorlog meer dan verdubbelde, is het percentage dat in extreme armoede leeft gedaald tot onder de 20 procent. Nog maar dertig jaar geleden was dat 52 procent. Volgens prognoses zal in 2015 slechts 15 procent van de wereldbevolking in extreme armoede leven.

Er is nog genoeg te doen. Sommige Afrikaanse landen hebben een gemiddeld inkomen dat vergelijkbaar is met Nederland in de middeleeuwen. Iedere zes seconden sterft een kind van de honger.
Maar dan kom ik tot een wel heel politiek incorrect statement: hulp helpt. Pokken is al uitgeroeid, polio zo goed als verdwenen en difterie en mazelen zijn met meer dan 90 procent teruggedrongen. De strijd tegen hiv/aids wordt grotendeels met ontwikkelingshulp gefinancierd, waardoor miljoenen Afrikanen nu toegang hebben tot levensreddende medicijnen. Ook malaria is in de afgelopen jaren heel effectief aangepakt. In bijvoorbeeld Ethiopië en Rwanda halveerde het aantal malariadoden tussen 2005 en 2007. Verder dreigt obesitas het nieuwe honger te worden.

Al met al is de kindersterfte in heel Afrika met tientallen procenten gedaald. Niet toevallig is het aantal kinderen per vrouw van 6 in 1980 naar 4 vandaag gegaan. Vrouwenonderwijs helpt trouwens ook een boel: gelukkig gaat 75 procent al naar school, mede dankzij hulp.

Belastingvlucht
Het lijkt maar niet door te willen dringen tot de westerse goegemeente: zes van de tien snelst groeiende economieën liggen in Afrika. De economie van het hele continent groeit 6 procent per jaar, sneller dan de wereldwijde bultrugpopulatie. Ondanks een belastingvlucht die drie keer zo groot is als de totale stroom aan ontwikkelingshulp, ondanks subsidies en handelsbarrières die Afrika ieder jaar honderden miljarden aan exportmogelijkheden kosten, ontwikkelt het continent zich nu sneller dan welk ander continent ooit heeft gedaan.

De echte vraag is niet óf hulp helpt, maar wélke hulp helpt. Eén ding is zeker: het terugdringen van kindersterfte helpt als een malle. Go Serious Request!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden