Interview Paulien Cornelisse

Serie Tokidoki van Paulien Cornelisse laat zien hoe haar lievelingsland Japan verschilt van Nederland

Dat taal een ding is van Paulien Cornelisse (42) is sinds haar bestseller uit 2009 algemeen bekend. Maar dat ze ook een innige band heeft met het Japans weten vermoedelijk minder mensen.

Paulien in Tokidoki

In de vierdelige tv-serie Tokidoki reist de schrijver, cabaretier annex podcastmaker (en kersverse voorpaginacolumnist van de Volkskrant) voor de VPRO door Japan en doet ze verslag van haar fascinatie voor dat land. Daar was ze al vroeg gek op, legt ze over de telefoon uit – ze is druk; de ­column is net ingeleverd, ze begint weer te toeren met haar cabaretshow en werkt ook nog aan een boek.

‘Mijn ouders hadden een bundel met ukiyo-e, Japanse houtsneden, en die probeerde ik als meisje al na te tekenen. Toen ik 6 was, deed ik op school een project over Japan. Later zat ik op judo. Nog later ging ik Japanse literatuur lezen en Japans eten. Tijdens mijn studie in Amsterdam regelde ik een uitwisselingsproject en zat ik zeven maanden in Hiro­shima. Ik heb toen heel Japan rondgereisd en ben de taal gaan leren.’

Paulien in Tokidoki

In 2010 toonde ze in Zomergasten­ een filmpje over Japanse apen. Toenmalig presentator Jelle Brandt Corstius vroeg haar daarna of ze niet wat meer moest doen met de liefde voor Japan. Acht jaar later kwam het er pas van. Brandt Corstius, die in meerdere tv-series over Rusland optrad, heeft Tokidoki geregisseerd.

‘Hij deed dat goed, want ik heb me in deze nieuwe rol als presentator op mijn gemak gevoeld. Hij heeft me ook uit mijn comfortzone geduwd door mij lichtelijk te dwingen mensen op straat aan te spreken. Dat vind ik vanuit mijzelf behoorlijk genant.’

Een zo’n ontmoeting op straat is van tevoren geregeld, bekent ze, de rest is spontaan. Ze wilde een serie maken waarin kijkers iets kunnen opsteken over ‘de dingen die in Japan anders zijn dan in Nederland’. Ze koos zelf vier thema’s uit, voor elke aflevering een: de omgang van Japanners met natuur, vrouwen, mensen die niet passen in de mal van de ideale Japanner en vergankelijkheid.

De aflevering over de omgang met vrouwen (nummer twee) is een zoektocht naar emancipatie geworden, of liever gezegd naar het schrijnende gebrek daaraan. ‘Japan is een geïndustrialiseerd en hoog opgeleid land. Dan ga je er niet vanuit dat 70 procent van de vrouwen in Japan stopt met werken als ze kinderen krijgen.’

Een vrouw vertelt Cornelisse dat ze elke dag om 4 uur ’s ochtends opstaat om de lunch voor haar man klaar te maken. ‘Ik vraag me of hij daar ooit bij stilstaat.’ Tijdens een weerbaarheidscursus beschrijft een andere vrouw dat haar toenmalige man seks eiste in ruil voor huishoudgeld.

Paulien in Tokidoki

Cornelisse schuwt directe vragen niet en kijkt zelfs mee naar vrouwenporno. ‘Ik kan als vrouw andere vrouwen makkelijker aanspreken. Zij zijn ook bereid te praten omdat ik Japans spreek.’ Vooraf had ze extra privéles genomen. ‘Ik heb hard bijgeleerd. Maar ik spreek verschrikkelijk ongrammaticaal en neem geen enkele beleefdheidsregel in acht.’

De naam van de serie, tokidoki, betekent ‘soms’. Het was een van de eerste woorden die ze in Japan leerde en meteen kon onthouden, zegt ze. ‘Soms’ is een woord dat ligt tussen nooit en altijd. Ik wilde wegblijven van extremiteiten. Ik heb geen serie over Japan gezien waarin niet wordt gezegd: Japan, land van tegenstellingen. Daar wilde ik voor waken. Elk land is een land van tegenstellingen.’

Tokidoki, vanaf zondag 16/9 om 20.15 uur op NPO 2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.