Sereen dwalen door de broedplaats

Jarenlang werd in Amsterdam de een na de andere artistieke vrijplaats systematisch ontruimd, veelal om plaats te maken voor luxe appartementen....

Xandra de Jongh

Om het debacle van een creatieve exodus uit de stad te voorkomen – veel kunstenaars waren voor goedkope atelierruimte immers al uitgeweken naar Rotterdam – kwam de gemeente een aantal jaar geleden met een officieel Broedplaatsenbeleid. Onder de hoede van een heus projectbureau zouden ‘culturele broedplaatsen’ niet langer worden ontmanteld maar gekoesterd.

Maar soms bleef het grote geld gewoon voorrang houden – zo werd het florerende kunstinitiatief SMART Project Space begin 2000 gedwongen te vertrekken uit het voormalige Jan Swammerdam Instituut. SMART presenteerde nog een alternatief plan, maar het enorme gebouw moest toch plaatsmaken voor peperdure stadsvilla’s.

Het interessante is dat deze nieuwbouw op een steenworp afstand ligt van een culturele broedplaats die wel is geslaagd: het Wilhelmina Gasthuisterrein. Midden in het drukke stadsdeel Oud West manifesteert dit voormalige ziekenhuisterrein zich als een bijzonder gebied. Sinds begin jaren negentig wonen en werken ruim honderd kunstenaars in twee, tussen het groen verscholen, karakteristieke paviljoens van het voormalige Wilhelmina Gasthuis.

Ondanks de grootte van een slordige twaalf hectare (vierentwintig voetbalvelden!), is de culturele enclave voor veel mensen nog steeds een onbekende locatie. Overigens niet als het aan het optimistische reddingsplan van SMART had gelegen, dat van het WG-terrein een Amsterdams l Montmartre moest maken.

Of de kunstenaars van het WG-terrein die pretentie onderschrijven valt te bezien, maar de kunstmanifestatie Terra Incognita (onbekend terrein) is in ieder geval bedoeld om een breed publiek kennis te laten maken met hun biotoop.

Een maand lang brengt de manifestatie op verschillende manieren het culturele leven op het terrein onder de aandacht. Het programma voorziet in open atelier weekenden, lezingen, rondleidingen, workshops, en een tentoonstelling met werk van zeventig kunstenaars.

De expositie blijkt van nogal wisselende kwaliteit en ook de rest van het programma geloven we eigenlijk wel. Terra Incognita moet vooral worden aangegrepen om rond te dwalen op het serene terrein. Letterlijk de onbekende aarde aan je laten openbaren.

Wie lang genoeg ronddwaalt, komt vanzelf oude bekenden tegen. Zoals het kunstinitiatief SMART dat in het voormalige Pathologisch Anatomisch Laboratorium, grenzend aan het WG-terrein, een nieuw onderkomen heeft gevonden. Deze keer voorgoed.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden