Sentimenteler dan de Belgen

De Nederlandse film Alles is liefde krijgt een remake in België; het Vlaamse Loft wordt bewerkt voor de Nederlandse markt....

Hij heeft het heel even overwogen; een remake van Alles is liefde maken zónder Sinterklaas. ‘Dat Sinterklaasgebeuren is bij ons toch een minder zwaarwegende traditie’, verklaart de Vlaamse regisseur Jan Verheyen (1963). ‘Pakjesavond bijvoorbeeld, dat kennen wij niet’. Maar de goedheiligman vormt nu eenmaal de crux in het door Kim van Kooten geschreven scenario van de romantische komedie uit 2007. Vindt daar maar eens een alternatief voor. ‘De Kerstman, ja. Dat hebben we geprobeerd. Is zelfs één scenarioversie voor geschreven. Sloeg echt nergens op’

Enkel al de openingsscène, waarin de Sint in het origineel vanaf de reling van zijn stoomboot het ijskoude water bij Amsterdam induikt, om een verdrinkend kind te redden – het werkte niet met die andere goede gever. ‘Hoe hadden we dat dan ook moeten doen, vanaf z’n arrenslee?’

Verheyen ontvangt in de tuin van zijn strak vormgegeven villa in het plaatsje Ruddervoorde, nabij Brugge. Enkele dagen eerder is de montage van de Vlaamse variant op de ensemblefilm Alles is liefde – Zot van A. geheten – zo goed als afgerond. Nu nog wat kleur corrigeren en geluid afmixen, en de film is klaar voor de testscreenings. De A. in de titel staat voor enkele van de Vlaamse personages – Annette, Anna, Alain en Astrid – die net als hun Nederlandse voorbeelden worstelen met de liefde, en voor de stad waar hun aaneen gevlochten verhaallijnen zich afspelen; Antwerpen. Daar volgt 20 oktober ook de filmpremière. Het origineel was in Nederland goed voor ruim 1,2 miljoen bezoekers, en ontving een Gouden Kalf voor beste film en beste regie. Wie de twee films straks naast elkaar legt, zal op z’n minst één detail niet ontgaan. In het origineel staat prins Valentijn (Jeroen Spitzenberger) de Sint op te wachten aan de kade, waar hij in het tumult van de inhuldiging Bijenkorfverkoopster Kiki (Carice van Houten) ontmoet, zodat de twee verliefd op elkaar kunnen worden. In de Belgische remake is de oranjeprins vervangen door een tennisser. ‘Wel een hele goeie tennisser’, zegt Verheyen. ‘Een soort societyfiguur. Wij hebben dat gewoon niet, leuke prinsen. Echt niet. Dan is een beroemde sporter geloofwaardiger’.

Toen hij Alles is liefde zag, realiseerde Verheyen zich meteen dat hij de film wilde bewerken voor het Vlaamse publiek. ‘Ik was al heel lang op zoek naar iets lichtvoetigs. Dit is een zeer knap gestructureerd caleidoscopisch verhaal, zoals in Short Cuts, Crash en Four Weddings and a Funeral, waarin alles mooi in elkaar haakt, op een organische manier. En Alles is liefde is ook een a-cynische film. Je kunt ’m gebruiken als test: wie dit niet leuk vindt, moet bijna wel vreselijke dingen hebben meegemaakt. Dat op zichzelf vind ik al een statement in deze droeve tijden: een complexloze grappige romantische film maken.’

Hij keek zeer op van de enthousiaste ontvangst die Alles is liefde kreeg van de Nederlandse critici, en zegt rekening te houden met een veel minder warm bad in eigen land. ‘Meestal kan het ze niet obscuur en ascetisch genoeg zijn.’

Ook schat hij de Vlaamse bioscoopganger anders in dan de Nederlandse. ‘Jullie zijn sentimenteler, zeker. En dat bedoel ik zonder negatieve bijklank.’ Het had zo zijn consequenties bij het herschrijven van het script, waarvoor Verheyen naast zichzelf nog twee Vlaamse scenaristen inschakelde. ‘Zo’n voice over bijvoorbeeld, die in het origineel dan zegt: liefde is als Sinterklaas, je moet er wel in willen geloven. Dat wil bij ons niet. En in alle verzoeningsscènes tussen de koppels hebben we getracht toch altijd nog een element van humor in te brengen, omdat ik weet dat als we voluit zouden gaan, een deel van het publiek zou afhaken.’

Antoinette Beumer (De Gelukkige Huisvrouw) heeft er spijt van dat ze ooit voor haar lol een kaartje kocht voor de Vlaamse succesthriller Loft, niet wetend dat ze een jaar later gevraagd zou worden een remake van de film te regisseren. ‘Toen ik het script las, hoorde ik die Vlaamse stemmen er nog in door, wat hinderlijk is. Ik heb mijn first assistant gevraagd niet te kijken, zodat ik in elk geval iemand naast me heb die zich verwondert over wat we aan het doen zijn.’

Beumer staat op de set in Amsterdam, waar ze vandaag een casinoscène opneemt voor haar versie van Loft, die 16 december in première zal gaan. Acteurs Hadewych Minis en Fedja van Huêt lopen voorbij in avondkleding, Anna Drijver wacht even verderop in badjas. In de ensemblefilm Loft kopen vijf getrouwde mannen gezamenlijk een chique loft, om heimelijk dames in te kunnen ontvangen. Op een ochtend ligt er een dode vrouw in het bed – een van de mannen moet er meer van weten. Met bijna 1,2 miljoen bezoekers geldt Loft als best bezochte Belgische film ooit.

Terwijl Beumer de Nederlandse markt bedient, richten de Vlaamse makers zich momenteel op een remake voor de Verenigde Staten. ‘Omdat Nederland binnen hetzelfde taalgebied valt als het origineel, vindt iedereen het wonderlijk dat ik een nieuwe versie maak’, zegt Beumer. ‘Maar als je met een mainstreamfilm als Loft een breed publiek wilt trekken, moeten er mensen in zitten die je kent, en wat invalshoeken die maken dat het ook heel Nederlands is.’

Vooral in de vrouwenrollen zal haar Loft afwijken. ‘Hoe die Belgen met hun vrouwen omgaan, dat zou je in Nederland niet geloven. Bij ons zijn de vrouwelijke personages veel mondiger. Bij ons betekent vreemdgaan ook niet per definitie het einde van je huwelijk.’

De dialogen van het origineel zijn op verzoek van de Nederlandse filmmaatschappij bewerkt door Saskia Noort. Een nieuw ambacht voor de thrillerauteur, die haar eigen boeken in razend tempo verfilmd ziet. Na Terug naar de kust (2009) zijn nu De Eetclub en De verbouwing in aantocht. Toen Noort voor het eerst het script van Loft las, leek het haar een goed idee om de opzet van de film voor Nederland om te draaien: vijf vrouwen die een loft kopen om vreemd te gaan, en een dode man aantreffen. ‘Maar dat was toch niet de bedoeling. Geeft niks, zo is het ook prachtig, zij het een beetje traditioneel.’ Van de plot is ze zoveel mogelijk afgebleven. ‘Die is zo geniaal, daar valt weinig eer te behalen. Mijn handtekening zit in de nuances, al moet je altijd afwachten in hoeverre die de uiteindelijke film halen.’

Regisseur Beumer heeft het idee dat in haar versie van de thriller net iets minder wordt uitgelegd. ‘Waarmee ik niet bedoel te zeggen dat ze in België dom zijn.’

Het is, voor zover ze weet, de eerste keer dat een Vlaamse film bewerkt wordt voor Nederland. Omgekeerd komt vaker voor. Verheyen geldt als de voornaamste ervaringsdeskundige: behalve Zot van A. maakte hij eerder al Team Spirit (2000), de Vlaamse versie van Jean van de Veldes amateurvoetbaldrama All Stars, en Buitenspel (2005), dat gebaseerd was op de jeugdvoetbalfilm In Oranje van Joram Lürsen, tevens regisseur van Alles is liefde.

Met name het scenario van In Oranje werd drastisch aangepast voor het Vlaamse publiek. In het origineel verdient een 12 jaar oud voetballertje, na de nodige tegenslag, toch nog een plek in de nationale jeugdselectie. In Verheyens versie Buitenspel eindigt hetzelfde jongetje in een rolstoel, zonder kans op een plek in de Belgische selectie. ‘Die keuze voor een wat minder happy end had ook weer te maken met onze wat lagere tolerantie voor emotie.’

Net als in Nederland leidde de Vlaamse variant van All Stars tot een televisieserie. En Verheyen regisseerde een vervolg voor de bioscoop; Team Spirit 2, en ligt zo een ronde voor op de Nederlandse makers, die een soortgelijk plan hebben. Dat het script van All Stars inmiddels ook al in Spanje en Engeland is verfilmd, verbaast Verheyen niks. ‘Het verhaal is zeer universeel. Je zou ook zo een versie voor de Verenigde Staten kunnen maken. Je hoeft alleen dat canvas aan te passen: baseball of basketbal in plaats van voetbal.’

Niet dat hij enkel remakes maakt. Dossier K., zijn laatste originele Vlaamse thriller, deed het uitstekend in eigen land, en is ook net in de Nederlandse bioscoop uitgebracht. ‘Ik heb gesmeekt: jongens doe het niet, bespaar me die vernedering. Hollanders gaan niet naar een Vlaamse thriller. Maar goed, er zit ook wat Nederlands geld in, dus vandaar.’

Hij ziet een duidelijk oorzaak voor het gebrek aan cross-over hits tussen België en Nederland: te weinig gedeelde sterren. ‘De komst van de Vlaamse commerciële televisie heeft daar in 1989 een einde aan gemaakt. Dankzij VTM viel het marktaandeel van de Nederlandse zenders bij ons overnight terug van 33 naar 3 procent. Een jaar later kon je geen Nederlandse film meer uitbrengen. Ik was destijds nog filmdistributeur, en ik bracht Filmpje! uit met Paul de Leeuw. Totale onverschilligheid.’

Omgekeerd is het niet anders. ‘Nederlanders zijn nooit echt geïnteresseerd geweest in Vlaamse films, op die met Urbanus na dan. Goed, Aanrijding in Moskou en De helaasheid der dingen zijn nu recent twee bliepjes op de radar geweest, maar de bezoekcijfers staan niet in verhouding tot wat die films in Vlaanderen doen.’

Het voordeel van de desinteresse: een mogelijk florerende remake-uitwisseling. Ook het in de Nederlandse bioscoop ongekend succesvolle Komt een vrouw bij de dokter deed het opmerkelijk slecht in Vlaanderen; een krappe 16 duizend bezoekers. Maar Verheyen zelf voelt in dit geval weinig voor een remake. ‘Kluun is bij ons ook niet zo’n bestseller.’

Dat sommige collega’s uit zijn vak neerkijken op het fenomeen remake, begrijpt hij niet. ‘Voor dat soort opmerkingen bezit ik een lange lijst van remakes van grote regisseurs. Coppola, Friedkin, Scorsese, ga maar door.’

Beumer vindt het een rot-woord, remake. ‘Letterlijk: namaken. Als Ivo van Hove Hamlet doet, en Theu Boermans daarna ook, dan zegt toch niemand: maar Theu, Ivo heeft dat al gedaan hoor. Nee, ze maken elk iets anders. Dat geldt voor mij ook bij Loft. Ik ben niks aan het namaken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden