Profiel

Seks is spiritualiteit voor R. Kelly

Het universum van R. Kelly laat weinig realiteit toe. En des te meer seks. Maar laat je niet verblinden door die obsessieve geilneverij.

R. Kelly. Beeld ANP

Afgaande op Black Panties, het laatste album van R. Kelly, kun je concluderen dat bij Koning Geilneef, de man die r&b met ritmische stoten naar nieuwe hoogten heeft gestuwd, definitief de romantische kant de overhand heeft gekregen. Kelly wil trouwen! Toch, helemaal overtuigen doet de succesvolste r&b-zanger aller tijden niet. Het nummer waarin Kelly - gescheiden, drie kindertjes - zijn onvoorwaardelijke trouw belooft aan de nieuwe aanstaande Mrs Kelly. is getiteld Marry The Pussy. Een uittreksel uit de gezongen huwelijkse geloften: 'Pussy talk to me, pussy sing to me. So much joy it bring to me. When I call the pussy it come right away. And I call the pussy like everyday.'

Passie, smaak en gulzigheid

Aaah, de liefde. En dat allemaal voorgedragen op een bedje van rozenblaadjes, een teder bevingerde akoestische gitaar en sensuele percussie die van onder warm badwater lijkt te worden bespeeld. Je bent geneigd het nummer romantisch te noemen, als je er niet voortdurend aan zou worden herinnerd dat Kelly's adoratie eerder een deel van een vrouw betreft dan het geheel. Frappant en typerend is dat nergens te horen is dat Kelly zijn toewijding niet meent. Die ernst maakt het geheel grappig, hilarisch zelfs. Vervolgens vraag je je af of de man het wellicht zo heeft bedoeld, om vervolgens tot de conclusie te komen dat het niet zoveel uitmaakt.

Zo werkt het in het universum van Kelly (48). Er is een diep doorvoelde toewijding aan de meest lichamelijke zaken die door Kelly met passie, smaak en gulzigheid worden bezongen, van Kelly's debuut 12 Play (1993) tot Black Panties (2013), uitgezonderd de kuise albums Love Letter en Write Me Back. Daarin maakte Robert Sylvester Kelly al duidelijk de meest wellustige romanticus te zijn die het r&b-genre heeft gekend. De man werd ooit door The New York Times beschreven als het id van r&b: de meeste basale component van de menselijk psyche, die onze driften en instincten stuurt.

R. Kelly in de Heineken Music Hall in 2011. Beeld ANP

Je zou door die reputatie als monomane sekstoerist bijna Kelly's kwaliteiten als zanger en songschrijver vergeten. En die zijn niet misselijk. De klassiek zwarte Amerikaanse zangschool doorlopen - lees: het kerkkoor - is Kelly een traditionele soulzanger die fluistert, croont en smeekt met een zoetgevooisde stem die elk verlangen en elke gril van zijn ziel welbespraakt en ongecensureerd vertaalt in zang. Niet voor niets heeft de man hitsingles geschreven voor Whitney Houston, Aaliyah, Britney Spears en The Isley Brothers, en zorgde hij ervoor dat Michael Jackson met You Are Not Alone zijn laatst Grammy ontving. Hij verkocht wereldwijd meer dan 100 miljoen platen.

Je kan I Believe I Can Fly (1996), zijn grootste hit, een gedrocht van sentimentaliteit noemen. Daarin heb je zelfs een beetje gelijk. Maar dan ga je ook voorbij aan het feit dat Kelly als gospelvoorzanger met zijn stem de hele gemeente vleugels geeft. Net zo vervoerend als Kelly's sexjams. Want bij R. Kelly bestaat seks niet naast spiritualiteit. Het ís zijn spiritualiteit.

R. Kelly is oké

Volgende week is het International R. Kelly Day. De Volkskrant legt uit in een achtergrondverhaal waarom de koning van de zijdenlakengladde r&b gerust serieus genomen kan worden.

Trapped In The Closet

Het vormt het hoofdbestanddeel van een bijzonder particuliere wereld, waarin platte zaken zoals geweld en party's met aandacht worden behandeld en met theatrale sentimentaliteit overgoten. Je kan zelfs een beetje rondkijken in dat bizarre Kelly-universum. Zijn 'hiphopera' Trapped in The Closet is al sinds 2005 online te volgen. Trapped in The Closet beschrijven is een haast ondoenlijke taak, omdat het met niets bestaands overeenkomt. Het hypermelodrama herinnert in ieder geval aan jarenzeventigsoaps, Italiaanse opera en gezongen getuigenissen in de zwarte soultraditie.

Een musical - laten we 't zo maar noemen - die nu 33 delen beslaat, schetst de wederwaardigheden van kleurrijke personages als de overspelige Sylvester (Kelly zelf), zijn vrouw, een getrouwde dominee, een stotterende pooier, lesbische drugsdealers, en een dwerg die vanonder een gootsteen verschijnt. O ja, het kan heel goed dat iedereen in Trapped het aidsvirus heeft.

Kelly zingt het commentaar en de partijen van alle personages, die hun teksten nasynchroniseren. Dat leidt vooral in dialogen, bedoeld of onbedoeld, tot hilarische momenten. De intriges van overspel, verraad en geweld worden torenhoog gestapeld op de altijd langzame beat van een r&b-jam.

Voorbeeldje: in het begin van Trapped moet Kelly zich in een kast verschuilen voor de dominee met wiens vrouw hij net het bed heeft gedeeld. Als hij wordt ontdekt, trekt hij zijn pistool. Shock, horror! Einde eerste deel. Maar de pastoor kan er ook wat van. Terwijl hij door Sylvester onder schot wordt gehouden, beantwoordt hij een telefoontje waaruit blijkt dat hij zelf ook naast de pot piest. Einde tweede deel. Het stoeimaatje van de pastoor verschijnt ten tonele en - surprise, surprise - het is een man. Oh La La, Oh My God en LOL strijden om voorrang.

Wie voor het eerst een aflevering ziet van de onlineculthit zal zich afvragen: waar gaat dit over? Is dit menens? Het lijkt nog het meest op verhalende outsiderkunst die zich niet stoort aan welke dramatische wet dan ook.

Niet helemaal vreemd als je ziet waar Kelly is coming from, zoals dat heet in vakterminologie. In 2012 kwam van Kelly de biografie Soulacoaster: The Diary of Me uit. Er zijn maar luttele pagina's tussen het stuk waarin Kelly's moeder haar zoontje vertelt dat hij alles kan bereiken dankzij Jezus Christus, en het stuk waarin hij als 8-jarig kereltje foto's maakt van volwassenen die seks hebben. Een paar pagina's later wordt Kelly seksueel misbruikt door een tienermeisje.

Tja, dan krijg je dat.

Creepy

En misschien nog wel kwalijker zaken. Kelly werd in 2002 beschuldigd van seks met een minderjarige, toen een video opdook waarop Kelly seks zou hebben met een meisje van 14 jaar en op haar urineerde. Kelly heeft altijd ontkend, maar het feit dat hij als 27-jarige miljonair met een 15-jarige trouwde, zijn protegé Aaliyah, werkte ook niet echt in zijn voordeel.

De zanger werd uiteindelijk in 2008 op alle aanklachten vrijgesproken.

Er zijn tongen die beweren dat Kelly's hommages aan onder meer jarenvijftig- en -zestigsoul op Love Letter (2010) en Write Me Back (2012) bedoeld waren om de aandacht af te leiden van dat beeld van vermeende pedofiel. Geen overbodige luxe, want nog in 2010 wees een enquête over celebrity's uit dat 39 procent van de ondervraagden Kelly 'creepy' vond. Alleen Marilyn Manson, Amy Winehouse en Alice Cooper gingen hem voor.

Of het charmeoffensief heeft gewerkt, valt moeilijk te zeggen. Wat wel zo is, is dat met name Love Letter een glorieuze triomf was voor Kelly als gepokt-en-gemazelde soulzanger. Hij zingt de sterren van de hemel en herschept in zijn eentje repertoire dat zich kan meten met werk van Sam Cooke, Marvin Gaye en The O'Jays. In geen velden of wegen is een pussy te bekennen.

Hij zal er weer genoeg van hebben gehad of misschien was het de zelfverzekerdheid na de vrijspraak, dat hij weer paraat staat om als soulsmeerkees tegen elk damesbeen op te rijden. Black Panties is klassiek Kelly. Avances zijn net zo expliciet als zoetgevooisd. En de wereld van Kelly is wederom een gesloten, obsessieve ruimte waar de werkelijkheid moeilijk ingang vindt. Getuige de hoes van Black Panties bevindt Kelly zich nu weer in zijn meest comfortable omgeving: een glooiend landschap, weelderig begroeid met vrouwenvlees.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden