Seks en glamour bij Gucci vervangen voor geeky romantiek

Gucci's nieuwe creatief-directeur Alessandro Michele heeft het stof van het merk geblazen, met waanzinnig gebloemde plooirokken, grote brillen en instappers met kangoeroebont. Revolutie bij Gucci - met groot succes.

Uit de zomercollectie van Gucci: een ontwerp van Alessandro Michele. Beeld Team Peter Stigter

Een doodgewone vrijdagmiddag bij de Gucci-boetiek in de Amsterdamse P.C. Hooftstraat. Wie er een uur rondhangt, ziet een wereld van verschil ten opzichte van pakweg een jaar geleden. Toen was het er niet bijzonder druk, en de mensen die er kwamen waren steevast Japanse of Chinese toeristen en ze kwamen niet vaak verder dan de tassenafdeling.

Tegenwoordig moet de portier zeker twintig keer per uur de deur openen. Er komen veel Russen en Aziaten, er stapt een Nederlandse modejournalist binnen, een Amerikaanse toerist, een zakenman, een Brits echtpaar dat een jurk zoekt voor mevrouw, een Japanse actrice die iets moois wil voor een filmpremière op het Rotterdamse filmfestival. De Japanse koopt een roomwitte kanten jurk met zwarte strik en rode bloem, en gouden plateaupumps eronder. De kraag is hooggesloten en de rok waaiert iets uit.

Zo'n creatie had ze hier een paar jaar geleden nooit gevonden. Toen hingen de kledingrekken nog vol met meer van hetzelfde: de sexy glamour uit de tijd van de toenmalige creative director Tom Ford.

Ontwerp van Alessandro Michele Beeld Team Peter Stigter

Onvervalste glamour

Voor wie zich zijn reclamecampagnes met in schaamhaar geschoren Gucci-logo niet meer kan herinneren: hij was de man die begin jaren negentig het ingedutte modehuis nieuw leven inblies, met onvervalste glamour. Dat vertaalde zich onder meer in verleidelijke heupbroeken, body hugging jurkjes tot net onder de billen en superstrakke jumpsuits met open rug. Vrouwen vielen er en masse voor en Fords opvolger Frida Giannini zette de lijn onverstoorbaar voort. Dat ging best goed, tot een jaar of vier, vijf geleden. Toen begon het Italiaanse modehuis langzaam weer in te dutten, zo niet financieel dan toch creatief.

Nieuwe visie

Er was iets nieuws nodig, een nieuwe visie, en die kwam er ook. Toen Giannini plotseling vertrok, werd ze opgevolgd door een man die niemand kende: Alessandro Michele. Een 43-jarige Italiaan met lang zwart haar en een jezusbaard, die jarenlang achter de schermen had gewerkt als assistent-ontwerper van Giannini. Wat hij ging doen, zag ook niemand aankomen: al in de eerste show in februari zette hij een radicaal nieuw Gucci neer, dat seks en glamour verving voor een soort geeky romantiek. De modellen droegen oversized brillen en hooggesloten blouses met strik en zagen eruit alsof ze zo uit de bibliotheek waren geplukt. Hun fleurige rokken reikten tot over de knie en waren messcherp geplooid. Aan hun voeten zat een uniseksversie van de Gucci-loafer, een slippermodel gevoerd met kangoeroebont.

De modepers omarmde een en ander massaal, en er ontstonden al snel wachtlijsten. Na de tweede show in september was het helemaal raak. De presentatie zat vol showstoppers en de Gucci-boetiek in Milaan, de laatste jaren bepaald geen trefpunt van invloedrijk modevolk, werd belaagd door redacteuren, stylisten en inkopers. Zelfs Emmanuelle Alt, hoofdredacteur van de Franse Vogue die zelden afwijkt van haar kledingstijl van skinny jeans met blazer, werd gesignaleerd in de boetiek aan de Via Montenapoleone. Redacteuren van Vogue, Harper's Bazaar, The New York Times en The Guardian spraken met een mengeling van lof en verbazing over het nieuwe Gucci. Het label brak niet alleen radicaal met de eigen koers, maar zette ook een revolutionair andere visie neer. Een visie waar de modewereld kennelijk op zat te wachten.

Ontwerp van Alessandro Michele Beeld Team Peter Stigter

Gelaagd en excentriek

Die visie laat zich niet zomaar in een hokje duwen. Micheles collecties zijn gelaagd en excentriek, ze bevatten veel historische verwijzingen: strikblouses zoals die door mannen aan het hof van Louis XIV werden gedragen, maar ook nostalgische hippiebloemen en, voor dit seizoen, blouses met wijde kragen en korte stropdassen die zo uit de jaren zeventig lijken geplukt.

Verder: veel kleur - in diepe, doorleefde tinten - veel gecombineerde prints en een opeenstapeling van accessoires, zoals ringen met leeuwenkoppen, aan elke vinger een, gedragen over satijnen handschoenen, pomponnen aan open rijglaarsjes. De ontwerpen zijn op een subtiele manier sexy, vooral de vrouwencollecties, die ondanks de vele mannelijke elementen erin hypervrouwelijk ogen.

Ontwerp van Alessandro Michele Beeld Team Peter Stigter

In-your-face sexiness

Michele heeft radicaal gebroken met de in-your-face sexiness van zijn voorgnger en zet in plaats daarvan een zachter, romantischer vrouwbeeld neer, met veel zachtroze en hibiscusrood, ruches en strikken, jurken en rokken.

Die laatste zijn vriendelijk gesneden en daarom ook zo populair bij de Hollandse vrouwen, vertelt de manager in de Amsterdamse Gucci-boetiek. 'Nederlandse vrouwen zijn wat voller', zegt hij voorzichtig, en daarom vallen ze voor de kleren van Michele. Designerlabels zijn doorgaans niet zo curves friendly, legt hij uit, maar de plissérokken van Gucci vallen tot onder de knie en zijn gemaakt van een soepele crêpe de chine die door de plooien mooi uitwaaiert. De jurken zijn elegant getailleerd en lopen sluik over in eenzelfde plissérok, of bijvoorbeeld in een figuurvriendelijke A-lijnrok tot net boven de knie.

Kleren voor alle vrouwenlichamen

Dit zijn kleren voor alle vrouwenlichamen, niet slechts voor modellen met maatje 0, of voor de seksbommen du jour. Dat is een bewuste keuze, vertelde de ontwerper in de Amerikaanse Harper's Bazaar. 'Vrouwen worden soms door mannen gedwongen er op een bepaalde manier uit te zien, en ik vind dat verschrikkelijk', zei hij, en daarmee verovert hij niet alleen Hollandse vrouwenharten. Cult-it-girls als de Britse zangeres Florence Welch en het eveneens Engelse model Karen Elson lieten zich gretig inlijven als Micheles muze. Toonaangevende zangeressen als Beyoncé, Lady Gaga en Madonna lieten zich al door hem kleden.

Het lijkt geen toeval dat deze vrouwen allemaal zelfbenoemde feministen zijn. Michele geeft met zijn ondefinieerbare, intellectuele vrouwbeeld een onverwachte bijdrage aan de feministische discussie, die zich concentreert rond de vraag hoe af te rekenen met de beeldvorming van de vrouw als lustobject, zonder de tuinbroek weer van stal te halen. De nieuwe Gucci-vrouw weet hoe: door je niet in hokjes te laten plaatsen, je niet te laten voorstaan op je vrouwelijke assets en tegelijkertijd even sexy als slim te zijn. Het is een schot in de roos, en ironisch genoeg het tegenovergestelde van de glamourpoes waarmee Tom Ford Gucci twee decennia geleden terug op de kaart zette.

Ontwerp van Alessandro Michele Beeld Team Peter Stigter

Risico

Toch zijn er veel overeenkomsten tussen Tom Ford en Alessandro Michele. Beiden werkten als assistent-ontwerper bij Gucci voor ze onverwacht creative director werden. Beiden kwamen aan het roer van een kwakkelend mode-imperium. Beiden wisten alle ogen van de modewereld op zich gericht, en kozen desondanks een eigen koers.

Ze namen beiden een risico. Zoals Michele breekt met de huidige stroming, brak Ford in de jaren negentig met de heersende grungetrend door er een hyperverleidelijk vrouwbeeld voor in de plaats te zetten, compleet met provocerende campagnes en shows die maar om één thema draaiden: S-E-X. Beide ontwerpers slaagden fenomenaal in hun opzet en hebben dat te danken aan een perfecte timing en slimme marketing.

Make-over

Michele lijkt goed te hebben opgelet in de eerste jaren van zijn loopbaan bij Gucci. Het was Ford die hem aannam, en Ford was een van de eersten die begreep wat belangrijk is geworden in de fashionbusiness: om uitgesproken merkwaarden te hebben en ergens voor te staan, zodat je een groep trouwe volgers creëert. Ford deed dat op dezelfde manier als Michele nu: door als een creative director te werken in plaats van kleren te ontwerpen, en een 'totaalbeleving' te bedenken waarin elk detail klopt.

Zo gaf Tom Ford alle Gucci-winkels een make-over en Michele doet weer hetzelfde. De boetiek aan de Montenapoleone in Milaan is als eerste omgebouwd, binnenkort volgen de belangrijkste boetieks in Parijs, Londen en New York. Ook de winkel in Amsterdam zal worden vertimmerd naar het nieuwe concept: een combinatie van vintage en modern, met fluwelen fauteuils zoals ze bij grootmoeder thuis stonden, gecombineerd met industrieel ogende stalen kasten.

Ontwerp van Tom Ford Beeld Team Peter Stigter

Persoonlijkheid laten zien

Intussen geeft Michele interviews waarin hij zijn persoonlijkheid laat zien, en wordt hij vereerd als een nieuwe messias. Hij vertelt over het kasteel in Florence waar hij woont en waar hij zich terugtrekt om te ontwerpen. Hij vertelt over zijn liefde voor filosofen als Walter Benjamin en Roland Barthes, die hij citeert in het persmateriaal dat bij de shows op de stoelen van de moderedacteuren ligt. De joods-Duitse Benjamin was een marxistische filosoof die pleitte voor meer historisch bewustzijn, voor verhalen die duurzamer zijn dan de vluchtige realiteit van de huidige tijd.

Het is een geniale zet om zo'n antikapitalistische denker aan te halen in tijden waarin dat systeem kraakt - tegelijkertijd een periode waarin je je commerciële instelling niet onder stoelen of banken hoeft te steken.

Tijdloosheid

Want evenals Ford is Michele uiteraard onverbloemd commercieel: 'Ik wil kleren maken die mensen willen kopen', zegt hij. Dat doet hij niet alleen door mooie jurken en rokken te maken, maar ook door in te zetten op een tijdloosheid die haaks staat op het moordende tempo van de fast-fashion-industrie. Moordend voor designers, die tegenwoordig niet vier, niet zes, maar soms wel acht collecties per jaar moeten maken. Moordend ook voor de redacteuren en stylisten, die amper terug zijn van de modeweek in Parijs, Milaan of Londen en dan al weer naar Cuba moeten voor een cruise met Chanel of naar Moskou voor een event van Ralph Lauren.

Michele lijkt wars van die ratrace en maakt kleren met een haast tijdloze uitstraling, die niet alleen goed met elkaar te combineren zijn maar ook met items uit de andere collecties.

Ontwerp van Tom Ford Beeld Team Peter Stigter

Kleren die je wilt bewaren

De loafers met kangoeroebont zijn inmiddels een cult-item geworden, en de rokken uit de herfstcollectie laten zich prima combineren met de truitjes en pumps van de voorjaarsmode. Dit zijn niet alleen kleren die je wilt kopen, maar die je wilt bewaren, dragen en koesteren - zoals mode bedoeld is. Dat lijkt Micheles grootste troef, want het lijkt precies in de tijdgeest te passen.

Draag je nu Gucci, dan zeg je ook iets, in elk geval voor de goede verstaander. Het is niet alleen een bewijs dat je in the know bent, het is bijna een statement: tegen de moderne vluchtigheid, tegen alles wat niet authentiek is en tegen de hokjesgeest. En bovendien: vóór de vrijheid. Vrijheid zonder dogma's, zonder opgelegde verwachtingen. Een vrijheid die nog steeds wel een fortuin kost, helaas.

Ontwerp van Tom Ford Beeld Team Peter Stigter
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden