Schultz wil mobieltje op de fiets verbieden: 'Jammer dat het zo lang heeft geduurd'

Het zoveelste verbod waarvan de burger weet dat de politie het toch niet zal handhaven, of toch een belangrijke stap voor de verkeersveiligheid? Om het aantal ongelukken met fietsers terug te dringen, heeft verkeersminister Schultz een wet in voorbereiding die het bedienen van een touchscreen op de fiets verbiedt.

Een jongen met zijn mobieltje op de fiets. Beeld anp

Het plan, dat ze maandag naar de Kamer stuurde, is een reactie op het aantal fietsdoden, dat al jaren rond de 180 ligt terwijl in afgelopen twintig jaar het totaal aantal doden in het verkeer is afgenomen. In 2015 kwamen 185 fietsers om het leven in het verkeer, 115 mannen en 70 vrouwen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek maandag.

Schultz weet niet hoeveel ongelukken worden veroorzaakt door een telefoon in de hand van een fietser, maar na een rondgang langs experts kwam ze tot de conclusie 'dat het bedienen van een touchscreen tijdens het fietsen het grootste risico oplevert'. Handsfree bellen met oordopjes blijft wel toegestaan, een telefoon in een houder op het stuur wordt mogelijk ook verboden. Op dit moment laat de minister verder onderzoek doen, wat nodig is het verbod wettelijk te kunnen regelen.

Hoogleraar verkeerspsychologie Karel Brookhuis van de Rijksuniversiteit Groningen heeft ook geen exacte cijfers, maar volgens hem is het 'zonneklaar' dat dit een groot probleem is. Net als Ben Immers, hoogleraar verkeer en infrastructuur aan de TU Delft en de KU Leuven, roept hij al jaren dat het gebruik van telefoons op de fiets 'uit de hand loopt'. 'Jammer dat het zo lang duurt voor er een verbod is', zegt Immers. 'Het gebruik van mobieltjes is nu al ingesleten en moeilijk weer uit het systeem te krijgen.'

'Weer een regeltje'

Een verbod kan dan nog steeds helpen, zegt Brookhuis, 'maar vooral als je ook echt controlemaatregelen aankondigt, bijvoorbeeld op schoolroutes bij kinderen'. Voor een kleine groep 'wetsgetrouwen' - denk aan de handuitstekers - werkt volgens hem een verbod zonder handhaving, maar schaduwzijde is volgens hem dat de burgers worden vermoeid 'met weer een regeltje waarop ze toch nooit worden gecontroleerd'.

'Bij het verbod op alcoholgebruik in het verkeer was er destijds geen handhaving, maar het werd weldegelijk teruggedrongen', zegt Brookhuis. Om grotere groepen tot inzicht te laten komen, zijn ook controles nodig. Immers heeft er weinig vertrouwen in dat de handhaving er komt in het geval van appen op de fiets. 'Afwijkend gedrag in het verkeer wordt nu al nauwelijks aangepakt.' Het gevolg: appen in de auto is verboden, maar het gebeurt nog steeds op grote schaal.

Lees ook:

De 13-jarige Tommy-Boy heeft de auto nooit zien aankomen. Hij keek op zijn smartphone. Sinds de dood van zijn zoon strijdt Michael Kulkens tegen telefoons in het verkeer. (+)

Met een campagne probeerde de minister van Infrastructuur in 2014 de opkomst van bellende en typende fietsers een halt toe te roepen.(+)

Ouders aanspreken

Het verbod op appen op de fiets komt er niet voor medio-2017, als minister Schultz de resultaten verwacht van het onderzoek naar opnames van fietsers bij de spoedeisende hulp. Ze hoopt dat 'hieruit ook de rol van smartphones bij fietsongevallen zal blijken'. Slachtoffers zullen hier in het kader van het onderzoek specifiek naar worden gevraagd. Brookhuis verwacht hier niet veel van. 'De spoedeisende hulp is slechts het topje van de ijsberg', zegt hij. 'Bovendien zal natuurlijk niemand graag toegeven dat hij een telefoon in zijn hand had tijdens het ongeluk.'

Voor gedragsverandering is meer nodig dan alleen een wet, die al dan niet wordt gehandhaafd, zegt Brookhuis. Hij noemt de Bob-campagne tegen alcoholgebruik in het verkeer als goed voorbeeld. 'Het appelleert aan het groepsgevoel', zegt hij. Omdat telefoongebruik vooral een probleem is onder jongeren, stelt hij voor 'ouders aan te spreken op hun verantwoordelijkheidsgevoel'. 'Een brief van de plaatselijke politie aan ouders, zoals nu al gebeurt, is een goed idee, maar ook voorlichting op school blijft ook belangrijk.'

De afgelopen jaren is geprobeerd vooral het gedrag van de jeugd te beïnvloeden, bijvoorbeeld via lessen op scholen en prijzen die jongeren konden winnen als ze tijdelijk niet hun mobiel gebruikten tijdens het fietsen. Schultz verwijst in haar Kamerbrief naar de inzet tegen telefoons in het verkeer van Michael Kulkens, de vader van Tommy-Boy die op zijn smartphone keek toen hij op 13-jarige leeftijd werd doodgereden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.