Schuim

Gemakzuchtig relatiedrama uit de wereld van roem en snel geld

Het stikt van de bekende namen in de nieuwe roman van Robert Anker, Schuim. Ahmed Aboutaleb, Marco Borsato, Chazia Mourali, Joep van den Nieuwenhuyzen, Hans Klok; iedereen is er. Grote rollen spelen ze niet. Beter kun je ze omschrijven als bakens van de tijd, zodat iedere lezer weet dat we ons in het heden bevinden.

Tegen deze achtergrond voert Anker een personage op dat zich nogal dubbelzinnig tot dergelijk realisme verhoudt. We lezen over de violiste Lisette Wagenaar. Beeldschoon en wereldberoemd is ze. Wanneer ze de 30 is gepasseerd geeft ze zo'n tweehonderd concerten per jaar. Niet lang daarna gaat het mis. Oververmoeidheid velt haar. Een aantal maanden houdt ze rust en in die periode van ontluikend herstel ontdekt ze haar grote liefde.

Niet moeilijk om in deze figuur de violiste Janine Jansen te herkennen. Ze heeft dezelfde 'woeste strijk', voelt zich eveneens 'vermarkt' en is een tijdje terug opgeknapt na een burn-out.

Tot zover niets nieuws onder de zon, meer schrijvers boetseren naar bestaand model. Wel merkwaardig is dat de flaptekst opent met een citaat van Janine Jansen, die genoemd wordt met naam en bron: 'Lijden is een heel directe emotie. Er zitten meer lagen in dan in vreugde. Meer waarheid ook, misschien.'

In Schuim legt Anker deze woorden in de mond van zijn fictieve violiste met als effect dat de twee alleen maar sterker samenvallen. Vanzelf wordt Schuim die roman over Janine Jansen. En die wil natuurlijk iedereen lezen. Vermarkten is het niet, maar is het cynisch Anker te verdenken van uitgekooktheid?

Naast Lisette zijn er nog twee andere hoofdpersonen: Niels en Lisettes vader Dirk Wagenaar, een even rijke als louche havenbaron. Lisette beschouwt hij als zijn bezit. Wanneer Lisette een relatie krijgt met Niels, dominee van beroep en de schaakvriend van Dirk, komt de relatie tussen vader en dochter stevig onder druk te staan. Ook Niels en zijn echtgenote Sophie krijgen het te verduren.

Voor alle personages speelt de vraag wat het betekent als iemand zegt dat hij van je houdt. Anker laat zien dat het in verschillende stadia van een relatie iets anders voorstelt. Zo betekent het kersverse houden van tussen Lisette en Niels veel vrijen en een tripje naar Parijs, waar Niels de kunsthistorische bezienswaardigheden oplepelt. Geen cliché weet hij te vermijden. Dat Lisette niet afknapt is een wonder. Kennelijk maakt liefde niet alleen blind maar ook doof.

Voor Sophie betekent houden van dat ze Niels de vrijheid geeft om gelukkig te zijn. Uit liefde is zij in staat zich te verzoenen met fikse ellende en verlies. Hoewel een kleine, is haar rol veruit de meest interessante. Haar vergevingsgezinde houding contrasteert keihard met de wereld van het snelle geld, de onstuimige liefde en de roem van bekende Nederlanders.

Uit totaal ander hout gesneden is Dirk. Geen moment kwelt hij zichzelf met ingewikkeld gedoe. Wat voor hem telt is macht en seks. En Lisette? Die houdt uiteindelijk toch het meest van haar viool.

In de slotfase van Schuim toont Anker ons de puinhopen na een knallend relatie- en familiedrama. Kan zo verfilmd.

Anker is op z'n best wanneer hij de perspectieven van zijn personages in elkaar laat overlopen. Het vlekkeloze schakelen van de een naar de ander is technisch gezien uit de kunst. Het is juist de inhoud die gemakzucht ademt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden