Interview Peter Buurman

Schrijver Peter Buurman: ‘Ik sla liever een nacht over dan een dag zonder inspiratie’

Peter Buurman ( 27 ) schreef eerder voor De Speld en Zondag met Lubach. Nu debuteert hij met Een goede nachtrust. Een dolkomische roman? Niet bepaald.

‘Ik haal het makkelijkst inspiratie uit alledaagse onbeduidendheid, maar het gevaar dreigt dat je artikelen dan ook onbeduidend worden.’ Beeld Frank Ruiter

Een slapeloze nacht of een inspiratieloze dag?

‘Mijn debuutroman Een goede nachtrust speelt zich af in één slapeloze nacht. Een van de personages ligt wakker en kan niet meer in slaap komen. De algemene gedachte is dat een slapeloze nacht een probleem is en dat je dat zelf kunt oplossen met een beter matras of door minder te staren naar schermen vlak voor het slapen. Dat wilde ik gebruiken als metafoor voor het maakbaarheidsideaal in het algemeen: dat je de problemen die je hebt, zelf kunt controleren. 

‘De ironie is dat je pas in slaap valt als je de controle laat gaan en je laat vervoeren. Dat gebeurt ook in het boek: de slapeloze man krijgt bezoek van een inbreker die dacht dat hij niet thuis was. Daar zou normaal gezien een confrontatie ontstaan, maar er ontstaat een gesprek. 

‘Een inspiratieloze dag vind ik veel erger. Ik heb liever een slapeloze nacht – al heb ik er zelf zelden last van – omdat ik een nachtje wakker liggen niet als een probleem ervaar.’

Veldhoven of Amsterdam?

‘Ik ben in Amsterdam geboren, maar na drie jaar verhuisde ik naar Veldhoven omdat mijn vader daar een baan vond. Vanaf ons huis kon je twee richtingen op: naar Eindhoven, of naar het platteland. Ik ging eigenlijk alleen maar richting de stad. Ik heb mijn Amsterdamse afkomst daar een beetje gecultiveerd, in tegenstelling tot mijn zus heb ik bijvoorbeeld nooit de zachte g overgenomen. Ik denk achteraf dat dat vooral te maken had met mijn wens om anders te zijn dan mijn omgeving. 

‘Veldhoven was fijn en overzichtelijk. Ik woonde tegenover de basisschool en mijn beste vriend woonde om de hoek. In alle eerlijkheid was Amsterdam destijds alleen een soort fantasie voor me, ik kwam er twee keer per jaar voor familie. Toch ben ik toen ik 18 werd meteen teruggegaan om Nederlands te studeren. En uiteindelijk klopte mijn fantasie wel een beetje: in Veldhoven voelde ik me weleens excentriek of raar, in Amsterdam besef ik dat ik heel gewoontjes ben. Nu woon ik er nog steeds en kan ik me niet voorstellen de stad weer te verlaten, al moet dat misschien wel met de huidige huizenmarkt.’

Zondag met Lubach of De Speld?

‘De Speld. Op de contactpagina stond een mailadres waarnaar je kopij kunt sturen. Ik ben gewoon artikelen gaan insturen, zonder te weten naar wie. Mijn eerste geplaatste stukje, over een vat vol wijsheden dat op het strand was aangespoeld, voelde als een enorme prestatie. Daarna mocht ik een paar dagen komen werken op de redactie, ergens op een zolder. Het ging helemaal niet goed, ik had geen flauw idee wat ik aan het doen was. Het duurde even voor ik weer mocht langskomen, maar sindsdien ben ik niet meer van de burelen verdwenen.

‘Ik denk dat ik zonder De Speld nooit was gevraagd om voor Zondag met Lubach te schrijven. Ik heb er twee seizoenen gewerkt, daarna werd besloten dat het beter was als ik wat anders ging doen – deels omdat ik nog veel te leren had en deels omdat het programma niet helemaal bij me paste. Arjen zei: ‘Je moet gewoon lekker wat anders gaan doen, joh.’ 

‘Het voelde als een vernedering, maar achteraf bezien had Arjen gelijk. Ik weet nu beter wie ik ben en wat ik kan. In een satirisch programma van een half uur is er weinig ruimte voor verwondering en twijfel. Aan het begin van het programma wil je als kijker weten waar het onderwerp naartoe gaat en wat je ervan moet vinden. Ik denk dat ik daar niet zo goed in ben.’

Voetbal becommentariëren of een boek lezen?

‘Poeh. Samen met Yordi Yamali maak ik een podcast over voetbal, Neutrale kijkers. Het is best succesvol, hoewel het niet altijd over voetbal gaat. We praten meer over voetbal kíjken, en dat proberen we met verwondering en nieuwsgierigheid te doen. 

‘Voetbal is voor mij bijna als meditatie; je hoort de commentator een beetje praten, het publiek zingen en af en toe een fluitje. Het is een sfeer die ik heel prettig vind en waarbij ik niet hoef na te denken. Dat geldt niet voor een boek lezen, dan moet ik er met mijn hoofd bij blijven. Daarom kies ik toch voor een boek lezen. Voetbal werkt verdovend, maar ik voel me bijna altijd beter als ik een tijdje heb gelezen, het verrijkt mijn leven.’

Literatuur of komedie?

‘Vroeger vertelde ik zelfbedachte moppen aan mijn zus waar ze altijd om moest lachen. Jaren later bekende ze dat ze niets begreep van die moppen en ze helemaal niet zo grappig vond. Ik wilde vroeger komiek worden, ik heb ook weleens op een open podium gestaan. 

‘Ik denk dat ik niet zo goed ben in grappen maken. Mijn favoriete verhalen voor De Speld hebben dan ook niet zozeer een clou, de geestigheid zit eerder in de toon. Zo werkt literatuur ook voor mij. Het gaat meer over vertellen dan de clou. In die zin kan een grap zelfs benauwend zijn, omdat iemand móét lachen. Daarom vind ik een grap ook niet altijd even interessant. Ik kan denken: goh, goed bedacht. Maar het is interessanter als het wat me iets laat voelen. Hoe het voelt om alleen te zijn, bijvoorbeeld. Dat probeer ik ook met grappen, maar in de literatuur heb je daar meer ruimte voor, en is het niet pas geslaagd als mensen lachen.

‘Op basis van mijn cv verwacht je misschien een geestig boek, maar dat was niet mijn doel. Natuurlijk lees je de satirische toon terug en ben ik benieuwd wat mensen gaan vinden, maar ik ben niet echt bezig geweest met de verwachting van anderen. Ik ben blij dat ik het op mijn eigen manier heb kunnen schrijven en denk dat het daarom een origineel boek is. Als mensen dan ook nog moeten lachen is dat mooi meegenomen.’

Beeld Frank Ruiter

Inspiratie uit ergernis of inspiratie uit alledaagse onbeduidendheid?

‘Ik haal het makkelijkst inspiratie uit alledaagse onbeduidendheid, maar het gevaar dreigt dat je artikelen dan ook onbeduidend worden. Ik zou meer willen schrijven vanuit ergernis, maar dat werkt ook weer verlammend. De satirische toon kan vertroebeld raken door je mening, zeker als je die mening vaker deelt met de wereld. En als mensen eenmaal weten wat ze van je kunnen verwachten, word je ongevaarlijk. Daar komt bij dat ik vaak geen eenduidige mening heb en vooral twijfel. Gezellig, hè? Een twijfelaar interviewen voor een dilemmarubriek.

‘Ik kies toch voor inspiratie halen uit ergernis, dat deed ik ook voor mijn boek. Als er iets is wat mij ergert, dan is het wel dat er te veel eenduidigheid is. Dat mensen zichzelf en anderen te weinig vrijheid permitteren, dat we elkaar constant aan het opsluiten zijn.’

Recreatief computeren of twitteren?

‘Met Jan van Tienen beheer ik het YouTube-kanaal Recreatief computeren. Het concept is zoals de naam doet vermoeden: we gaan recreatief computeren. Hoeveel mensen doen dat nog? Iedereen wordt alleen maar ziedend op internet. Vroeger, toen ik een jaar of 10 was, sprak ik af met vrienden om een paar uurtjes achter een computer te zitten. Toen was dat leuk. Nu proberen we dat plezier terug te vinden door elkaar grappige dingen op het internet te laten zien.

‘Mijn carrière is in zekere mate schatplichtig aan Twitter, omdat ik mezelf op die plek in de kijker van grotere podia als Zondag met Lubach heb weten te spelen. Maar Twitter is niet meer de stimulerende omgeving die het toen was. Dan maak ik liever plezier met Jan.’

Peter Buurman

1992 geboren in Amsterdam

1995 verhuisd naar Veldhoven

2011 Gymnasiumdiploma Van Maerlantlyceum, Eindhoven

2011-2014 Bachelor Nederlandse Taal en Cultuur, UvA

2014 Eerste publicatie op De Speld

2014-2016 Research Master Nederlandse Literatuur, UvA & Universiteit Utrecht

2016 Schrijver bij Zondag met Lubach

2018 Podcast Neutrale Kijkers

2018 ‘Testbeeld’, een kort verhaal in de Sampler van Das Mag

2020 Debuutroman ‘Een goede nachtrust’ bij Das Mag

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden