InterviewKluun

Schrijver Kluun: ‘Ik heb niet zo’n hekel aan mijn hoofdpersoon Stijn als de gemiddelde lezer’

De nieuwe roman van Kluun (56), Familieopstelling, zou een eerlijk non-fictieboek worden. Maar het werd toch weer een roman. Raymond van de Klundert over dit en zeven andere dilemma's.

Beeld Frank Ruiter

Koffiehuis De Hoek op de Prinsengracht in Amsterdam of club Privilege op Ibiza?

‘Absoluut De Hoek. Tien jaar geleden zou ik club Huppeldepup op Ibiza hebben gezegd, maar daar kom ik nog maar zelden. De lol ging er een beetje van af en het kostte me ook steeds meer moeite om in de stemming te komen.

‘In Familieopstelling, mijn nieuwe roman, heb ik De Hoek ook genoemd, als klein eerbetoon. Het is elke maandagochtend de vaste hang-out van een heel gemêleerde groep. Van chirurg tot kapper en van conservatief rechts tot een GroenLinks-lul, zoals hij zichzelf noemt, de verscheidenheid is groot. We lullen over van alles en nog wat en hebben twee regels: je moet een piemel hebben en je moet elkaar uit laten praten. Een tijd geleden kwam de vriendin van een van ons binnen. Je zag een schok gaan door de groep. De sfeer wordt meteen anders hè.

‘Die man daar in de hoek is Harry, de oude eigenaar. Zijn dochters hebben het overgenomen, zijn functie is nu louter ceremonieel. Hij is zo’n beetje de Don hier. We noemen onszelf de Harry’s en we kiezen elk jaar een Harry of the Year. Ik geniet hier elke maandag weer. De gesprekken zijn ook net wat beter dan midden in de nacht, dat is het voordeel van de maandagochtend.’

Raymond van de Klundert of Kluun?

‘Kluun. Al mijn vrienden noemen me Kluun, ook degenen die ik al kende voordat ik schrijver werd. Sommige mensen denken dat het een soort Bassie & Adriaan-naam is, een merknaam, maar dat is niet zo. Het is gewoon mijn naam geworden.

Familieopstelling begon als een waarheidsgetrouwe beschrijving van de geschiedenis van mijn vaderskant en mijn moederskant, en hoe gebeurtenissen hun persoonlijkheden en die van hun kinderen hebben beïnvloed. Het zou het eerlijkste boek worden dat ik ooit had geschreven, volledig non-fictie. Daarom zou ik voor het eerst onder de naam Raymond van de Klundert publiceren. De uitgever vond het ook een goed plan.

‘Maar wat tijdens het schrijven van Komt een vrouw bij de dokter gebeurde, gebeurde ook nu: ik kwam erachter dat ik eigenlijk geen puur autobiografisch verhaal wilde vertellen. Het ontwikkelde zich tot een roman, met how to survive your family als thema. Het werd steeds meer fictie. Dus werd het toch weer Kluun.’

Beeld Frank Ruiter

Monogaam of polygaam?

‘Monogaam. Dat is ooit anders geweest. Ik heb er ook veel over geschreven. Stijn, de hoofdpersoon in Komt een vrouw bij de dokter en Familieopstelling, heb ik met de nodige ironie zelfs een monofobie toegeschreven, alsof het een bestaande ziekte is.

‘Ik ben dolgelukkig in mijn relatie. Anne de Jong is psycholoog, ze was mijn juf op de cursus coaching die ik volgde. Ik heb mijn imago tegen. Monogamie was nooit mijn allersterkste kant. Het merendeel van de mannen en vrouwen heeft wel eens iets buiten de relatie gedaan. Alleen ik was zo slim er een boek over te schrijven. Ik werd ’s lands bekendste vreemdganger sinds Prins Bernhard.’

Ajax in 1973 of Ajax in 2019?

‘Dit wordt een enerzijds-anderzijds-antwoord zoals Joop den Uyl dat vroeger deed. In Familieopstelling schrijf ik iets over Ajax in 1973, het jaar dat Johan Cruijff naar Barcelona vertrok. Ik denk met groot plezier terug aan de romantiek van die tijd. Ik weet nog hoe ik thuis in Tilburg met natte haartjes in mijn Ajax-pyjama voor de tv zat om naar Europa Cup-wedstrijden te kijken.

‘Wat Ajax de laatste jaren heeft gepresteerd, is nóg grootser. Als Nederlandse club school maken in deze wereld van het geld, met spel dat is gebaseerd op het dna van de club - avontuur, spelers uit eigen kweek en aanvallend spel - dat is een ongelofelijke prestatie, sciencefiction eigenlijk.

‘Ik was ook een enorme fan van Willem II hoor. Ik was in 1979 dolblij met de promotie naar de eredivisie, maar vanaf het moment dat het mocht van mijn ouders ging ik met de trein naar Amsterdam voor wedstrijden. Ik was 15, 16, een provinciaaltje in de grote, toen nog rauwe stad. Op maandagochtend kon ik op school de mooiste verhalen vertellen.

‘Ik heb er nooit een geheim van gemaakt dat ik fan van Ajax ben. Brabantse kranten hebben me dat niet in dank afgenomen. Omroep Brabant heeft zelfs een keer een boycot tegen me uitgeroepen, half serieus. ‘Kom je ooit nog terug naar Brabant?’, was me gevraagd. ‘Nee’, zei ik, ‘ik voel me echt Amsterdammer.’ Domme uitspraak.’

Amsterdammer of Brabander?

‘Mijn boek is ook een ode aan Brabant, zeker, maar als ik moet kiezen zeg ik Amsterdam. Ik voel me hier zo thuis. Ik woon hier al sinds het begin van de jaren negentig, het grootste deel van mijn leven. Ik heb een mooie woonark en mijn kinderen groeien hier op.

‘Maar ik vind het héérlijk om terug te komen in Brabant, voor het carnaval bijvoorbeeld. Ik ben de provincie weer meer gaan waarderen, vooral dankzij mijn zus. In Brabant hoef je niet bijzonder te zijn om erbij te horen. In Amsterdam helpt het enorm als je rijk bent of bijzonder of beroemd of creatief. Van dat soort mensen hangt de stad aan elkaar. Het zijn allemaal grote ego’s. In Brabant is dat veel minder het geval. Dat is ook de symboliek van carnaval: we zijn samen en we zijn allemaal hetzelfde.

‘Ik heb het boek aan mijn zus opgedragen. Haar leven is totaal anders dan het mijne. Ze heeft er genoeg aan om met haar man naar d’n Heuvel in Tilburg te fietsen en daar een trappist met grenadine te drinken, eigenlijk net zoals mijn vader en moeder lang geleden deden. Ze zijn dolgelukkig met elkaar. Daar kan ik van genieten.’

‘In een interview met het AD heb ik allerlei dingen gezegd over de relatie met mijn zus en de alzheimer van onze moeder. Voor publicatie heb ik haar de tekst toegestuurd, ik wilde haar niet in verlegenheid brengen. ‘Ik schrik nergens van’, zei ze, ‘en ik weet alles al.’ Ze oordeelt niet en ze kijkt op niemand neer. Dat hebben we gemeen, en daardoor zijn we steeds meer naar elkaar toe gegroeid. Ik ben niet meteen een familieman geworden, maar ik heb er wel behoefte aan gekregen de wereld met mildheid te bekijken; om niet meteen overal iets van te vinden.’

Beeld Frank Ruiter

Stijn of Kluun?

‘Ik heb al vaker gezegd dat de gevoelens en frustraties van Stijn ook die van mij zijn, maar dat hij zich anders gedraagt. Ik bekijk hem met mildheid en ik heb niet zo’n hekel aan hem als de gemiddelde lezer.’ Hard lachend: ‘Ik ken ook zijn goede kanten.’

‘Als ik zijn jas aantrek, durf ik plotseling alles. Dan durf ik de zwartste kanten van mijn karakter te laten zien. Daarmee geef ik de lezer gelegenheid om foei en ach en wee te roepen. Ik spaar mezelf niet. ‘Waarom zet jij jezelf toch steeds als een enorme lul neer?’, heeft een vriend ooit aan me gevraagd. Het antwoord is dat ik het niet weet. Maar ik weet wel dat ik het leuk vind, zoals een acteur kan genieten van een rol als de badguy.’

Joost Nijsen van uitgeverij Podium of Oscar van Gelderen van Lebowski?

‘Wat een kutvraag. Echt. Joost heeft mij ontdekt. Ik was 36 en ik had een eigen marketingbureau en we waren kind aan huis in de boardrooms van KPN en Nike en noem maar op. Toen schreef ik een boek, Komt een vrouw bij de dokter. Het manuscript had ik ook bij Vassallucci aangeboden, de uitgeverij van Oscar. Nooit iets van gehoord, het kwam niet verder dan de postkamer. Ik heb Oscar er jarenlang mee gepest.

‘Met Joost heb ik een geweldige tijd gehad. Als ik Joost belde, zei ik altijd dat hij de auteur aan de lijn had die de bovenste drie etages van zijn pand had gefinancierd. Dan zei hij: ‘Met de uitgever die de bovenste drie etages van jóúw pand heeft betaald.’

‘We hebben vijftien jaar plezier gehad en een hoop boeken verkocht, maar op een gegeven moment was het een beetje op. Er was verzadiging en ik wilde wat anders, een nieuwe stimulans. Joost vond het heel jammer, maar we hebben elkaar nog vaak aan de telefoon. We hebben geen ruzie, we zijn heel goeie exen.

‘Ik ben niet gaan shoppen en het ging me niet om geld. Ik heb Oscar gebeld en gezegd dat ik overwoog bij Podium te vertrekken. Ik had goede verhalen gehoord over een redacteur, Jasper Henderson. Het klikte meteen. Ik heb een mailtje gestuurd met de financiële regeling die ik bij Joost kreeg. Daar ging Oscar mee akkoord. Toen waren we eruit.’

Henk ten Cate of Louis van Gaal?

‘Henk ten Cate. Deze generatie internationals doet mij heel erg denken aan de groep die in 1988 Europees kampioen werd. Het zijn volwassen gasten die hun sporen hebben verdiend. Je hoeft ze weinig meer te vertellen. De kracht van Koeman was dat hij dat inzag. Als iemand is gegroeid in het leven is hij het wel. Hij heeft zich ontpopt tot een manager van deze tijd.

‘Van Gaal is een verlicht despoot, dat past niet bij deze generatie. Deze jongens hebben als bondscoach een soort facilitaire manager nodig. Daar lijkt Henk ten Cate me een goeie voor. Hij kan mooi met Virgil en Frenkie discussiëren wie er op 6 en 8 moet staan. Dan zijn we toch klaar?’

Kluun: Familieopstelling. Lebowski; 352 pagina’s, € 22,99.

Kluun (Raymond van de Klundert)

1964 Op 17 april geboren in Tilburg

1982 Eindexamen atheneum Tilburg

1986 Rondt opleiding af, Heao in Breda

1993 Reclamestrateeg bij bureau DDB

1998 Eigen marketingbureau, Project X

2001 Verkoopt marketingbureau

2003 Komt een vrouw bij de dokter (roman)

2004 Help, ik heb mijn vrouw zwanger gemaakt!

2006 NS Publieksprijs voor Komt een vrouw…

2006 De weduwnaar (roman)

2009 Verfilming Komt een vrouw bij de dokter

2011 Haantjes (roman)

2011 Aan de Amsterdamse nachten (samen met Hans van der Beek)

2017 DJ (roman)

2017 Het eeuwige gezeik - waarom Oranje nooit wereldkampioen werd (samen met Ronald Giphart) 

2020 Familieopstelling (roman)

Kluun heeft een relatie met psycholoog Anne de Jong. Hij heeft drie dochters.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden