postuumAlmudena Grandes (1960-2021)

Schrijver Almudena Grandes (1960-2021) bleef tot de laatste snik in contact met haar lezers

De Spaanse auteur Almudena Grandes is zaterdag op 61-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van kanker. Tot de laatste snik wilde ze in contact blijven met haar lezers.

Maarten Steenmeijer
Almudena Grandes op 11 Juni 1991. Beeld Leonardo Cendamo / Getty
Almudena Grandes op 11 Juni 1991.Beeld Leonardo Cendamo / Getty

Op 10 oktober liet Almudena Grandes in een column in El País aan haar lezers weten dat zij kanker had en vanwege de ernst van de ziekte niet meer met hen persoonlijk in contact kon blijven. Maar ze zou tekens van leven blijven sturen in haar columns in El País: een keer per week in de krant, een keer in de twee weken in de tijdschriftbijlage El País Semanal. En, zo benadrukte ze, het afscheid zou voorlopig zijn. Ze was in goede handen, voelde zich sterk en zag de toekomst met vertrouwen tegemoet. Het bericht dat Grandes afgelopen zaterdag op 61-jarige leeftijd is overleden, kwam dan ook als een schok.

Grandes heeft nooit onder stoelen of banken gestoken hoe belangrijk haar lezers voor haar waren. Ze waren haar vrijheid, dankzij hen kon ze schrijven. Omgekeerd hielden haar lezers van haar: haar romans – dertien in totaal – werden steevast bestsellers in Spanje en deden het ook goed in het buitenland. In Nederland zijn ze bijna allemaal vertaald.

Grandes groeide op in hartje Madrid, in de wijk Malasaña om precies te zijn, waar ze ook op latere leeftijd nog woonde. Ze voelde zich thuis in het ratjetoe van sociale klassen, rassen en culturen. In Kleine helden (2015), een van haar laatste romans, portretteerde ze haar biotoop liefdevol, maar zonder hem te idealiseren.

Met haar eersteling Episoden uit het leven van Lulu (1989) zette Grandes zich meteen op de kaart. Voor deze erotische roman ontving ze de Premio La Sonrisa Vertical (De Verticale Glimlach Prijs) en dat leverde haar niet alleen een hoop publiciteit op maar ook veel lezers en vertalingen. In romans als Malena (1994) en Atlas van de menselijke geografie (1998) liet zij zien veel meer pijlen op haar boog te hebben en bracht ze vrouwen voor het voetlicht die tobben met hun relaties met (groot)ouders, met mannen en met elkaar.

In Het ijzig hart (2007) – vuistdik, net als de meeste romans van haar – maakte Grandes duidelijk dat de recente geschiedenis van Spanje nog geen voltooid verleden tijd was. Na de dood van Franco in 1975 was het land modern, democratisch en welvarend geworden, maar de trauma’s van het verleden – de Burgeroorlog (1936-1939) en de dictatuur van Franco die daarop volgde – speelden nog altijd op in het nieuwe Spanje.

 Almudena Grandes in 2013. Beeld Schiffer-Fuchs/Ullstein Bild via Getty
Almudena Grandes in 2013.Beeld Schiffer-Fuchs/Ullstein Bild via Getty

Het ijzig hart was een opmaat naar het project waar ze de afgelopen vijftien jaar voornamelijk aan werkte: de Episodios de una guerra interminable (Episoden van een oorlog waaraan geen einde komt), een zesdelige serie los van elkaar te lezen romans waarin Grandes aan de hand van particuliere geschiedenissen (waar ze een feilloos oog voor had) aandacht vroeg voor de grote historische context waarin ze zich afspeelden. Bijvoorbeeld in haar laatste roman De moeder van Frankenstein (2020), die aan de hand van een geruchtmakende moord van een moeder op haar dochter een breed portret schildert van het repressieve Spanje van de jaren vijftig, toen de Franco-dictatuur zich had geconsolideerd en ‘alles wat ermee in aanraking komt in stront (veranderde)’.

Het zesde deel van de Episodios-serie kon Grandes niet afmaken. Maar strijdbaar bleef deze geëngageerde schrijver met haar hart van goud. Op 22 november, vijf dagen voor haar dood, was haar wekelijkse column voor de krant nog verschenen. En op 23 november had ze keurig op tijd de column voor de tijdschriftbijlage van El País van 5 december ingeleverd. Tot de laatste snik wilde ze in contact blijven met haar lezers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden