Schrijvende Rietveldstudenten pionieren

De Amsterdamse Rietveld Academie toont de eerste afgestudeerde schrijversklas. Studenten begonnen schrijvend en eindigden beeldend, of andersom...

De tien eindexamenkandidaten van de schrijfopleiding aan de Amsterdamse Gerrit Rietveld Academie zijn aan het timmeren en plakken. Nog een paar uur hebben ze om de laatste technische problemen te verhelpen, en dan is het moment daar. Dan presenteert het eerste afstudeerklasje schrijvende Rietveldstudenten zich aan de wereld.

Veel studenten staan al met een been in de praktijk. Ze publiceerden al gedichten of korte verhalen in literaire tijdschriften of exposeerden in galeries. De Vlaamse Els Moors bracht dit jaar niet alleen haar eerste dichtbundel uit, ze werd met dit debuut (Er hangt een hoge lucht boven ons, Uitgeverij Nieuw Amsterdam) genomineerd voor de C. Buddingh’-prijs.

Coördinator Erik Viskil startte de schrijfopleiding in 2002. ‘Ik zag dat steeds meer beeldend kunstenaars met tekst werkten. De grenzen tussen verschillende disciplines vervagen. Er was echt behoefte aan deze opleiding, want het regende aanmeldingen. Daardoor konden we selectief zijn. We hebben een groep getalenteerde mensen die heel goed weten waar ze mee bezig zijn, hoe uiteenlopend ook.’

Veel van de studenten volgden eerst een letterenstudie, maar er is ook een architecte bij. Mede-coördinator Aaf van Essen: ‘Deze studenten zijn anders dan de gemiddelde Rietveldstudent. Minder extravert, meer beschouwend. Toch hebben ze vaak de moed om hun diepste zieleroerselen op papier te zetten en met anderen te delen.’

Beeld en tekst krijgen aan het begin van de studie evenveel aandacht. De studenten krijgen les van niet de minsten: auteurs als Maria Barnas en P. F. Thomese, maar ook filmers als Simone van Dusseldorp en een keur aan beeldend kunstenaars. Later in de studie mogen de studenten hun eigen gebied zoeken, al dan niet multidisciplinair. Dat het hier de afdeling ‘schrijven’ betreft zal de argeloze expositiebezoeker dan ook niet direct in de gaten hebben. In de presentaties bruist het van de video’s, tekeningen, diaprojecties, muurschilderingen en zelfs live-muziek.

De studenten zijn vooral blij dat ze niet hoefden te kiezen voor óf beeld óf tekst. Het programma deed ze soms versteld staan van zichzelf. Veel studenten begonnen als verwoede schrijvers en eindigden beeldend, of andersom.

Michel van der Waart loopt zenuwachtig rond in zijn presentatieruimte. De projecties van zijn gedichten weigeren vooralsnog op de muur te verschijnen. Zijn video’s werken gelukkig naar behoren. Van de Waart heeft Amsterdamse bejaarden geïnterviewd over hun leven. Die interviews laat hij niet zien. De na het interview genomen, minutenlange shots van de zwijgende oude mensen moeten voor zich spreken.

Ruth Verraes’ project bevat essays, foto’s en video’s met als onderwerp ‘het idee van een boot’. Verraes: ‘We hebben hier allemaal twee passies: beeld en tekst. Maar we maken zulke totaal verschillende dingen dat er geen competitieve sfeer is. Het was ook fijn om als eerste lichting het hele vlak nog vrij te hebben. Al namen soms de discussies nog iets te veel de overhand.’ Als eerste lichting moesten de studenten pionieren. Er werd eindeloos vergaderd over de vraag of je ook in maar één discipline mag afstuderen.

Ach, dat samen uitvinden wat er mogelijk was, had ook zijn charme, vindt Klaske Oenema. Zij laat met haar project zien wat er dan allemaal wel niet kon. Oenema studeerde Nederlands, dacht aan een aio-schap en schreef veel, maar studeert nu af met wat je misschien nog het best kan omschrijven als een levende animatievoorstelling. Op overheadprojectors legt Oenema vensterenveloppen. De venstertjes dienen als mini-filmdoekjes, waarop ze door het neerleggen en weer weghalen van verschillende kleine uitknipsels prachtige, sfeervolle verhaaltjes vertelt. Ondertussen zingt Oenema live haar eigen Engelstalige liedjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden