Schrijven voor film, toneel en televisie

De boel langzaam laten escaleren, tot aan een crisis

Wat is het belangrijkste ingrediënt in een geslaagde film? Een sterk verhaal, zou je zeggen. Die plot is uiteraard fundamenteel, stelt scenarioschrijver Ger Beukenkamp, maar de eerste voorwaarde voor succes zijn goed doordachte personages. Mensen met een karakter, een achtergrond; zelfs al krijgt de kijker dat alles niet uitgebreid te zien, de schrijver moet die complete personages wel uitdenken. Pas wanneer hij zijn karakters rond heeft, kan hij hen inzetten. Zo ontstaat het betere script, niet door een spectaculaire plot uit te broeden waarbij hij vervolgens mensen moet verzinnen. Personages hoeven geen ingewikkelde banen te hebben: de verhalen en drijfveren van simpele mensen zijn minstens zo interessant.

Scenarioschrijver Ger Beukenkamp - vooral bekend van scripts over leden van het koninklijk huis - legt in Schrijven voor film, toneel en televisie zijn eigen praktische en toepasbare kennis vast. Het boek is vooral een handleiding voor beginnende scenaristen.

Beukenkamp somt op aan welke voorwaarden een goed verhaal moet voldoen. Bijvoorbeeld. Er is een reeks van conflicten, van botsinkjes nodig: zonder ruzie geen toneel. De boel moet langzaam escaleren, totdat er een crisis ontstaat, die leidt tot een climax. Dit traject kan de schrijver in elke scène opnieuw volgen, met een hoofdclimax als belangrijkste moment. Beukenkamp noemt dit een cyclisch conflictmodel.

De schrijver kan bepalen hoe spannend de toeschouwer zijn verhaal vindt. Doorslaggevend is wat de kijker wel weet, en wat niet. De kijker kan evenveel weten als de hoofdpersoon, maar spannender is wanneer het publiek een voorsprong heeft, stelt Beukenkamp: 'De appel is vergiftigd - niet doen Sneeuwwitje!' Romeo pleegt zelfmoord omdat hij denkt dat Julia dood is. De toeschouwer weet dat ze nog leeft, dus die zou Romeo willen tegenhouden. Die kennis is cruciaal: zou de toeschouwer ook denken dat Julia dood is, dan heeft Romeo een punt met zijn zelfmoord. Hoe drukker het publiek zich voorafgaand aan de climax maakt, hoe meer het in het verhaal wordt meegezogen.

Dit boek is verhelderend omdat het met terugwerkende kracht verklaart waarom bestaande films wel of niet interessant zijn. Het maakt deel uit van een serie schrijvers-handleidingen van uitgeverij Augustus. Het irritante aan deze serie is dat de auteurs de zakelijke cursus-aanwijzingen mogen illustreren met hun persoonlijke vakmatige ervaringen. Dat heeft iets nodeloos pedants: Ger Beukenkamp is een gerespecteerd scenarioschrijver, ook zonder dat hij zichzelf aldoor in het zonnetje zet met voorbeelden uit eigen werk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden