Schlump is zowel grappig en onderhoudend als gruwelijk realistisch

 

Onder de boeken die in mei 1933 door nationaal-socialistische studenten publiekelijk werden verbrand, bevond zich ook een boek, waarvan vrijwel niemand de auteur kende. Maar de nazi's kenden wel de pacifistische inhoud van de roman Schlump en dat was voldoende om het anonieme werk op de lijst van verboden boeken te plaatsen.

Schlump, met de uitvoerige ondertitel Verhalen en avonturen uit het leven van de onbekende musketier Emil Schulz, bijgenaamd 'Schlump', door hemzelf verteld, werd onlangs aan de vergetelheid ontrukt.

Anti-oorlogsroman

Ook de naam van de schrijver is nu bekend: Hans Herbert Grimm. Deze leraar uit het Thüringse Altenburg schreef zijn roman over de Eerste Wereldoorlog in de tweede helft van de jaren twintig. In 1928 verscheen het boek anoniem, want Grimm was bang dat hij zijn gewone leven niet zou kunnen voortzetten als bekend werd dat hij deze anti-oorlogsroman had geschreven.

De roman is grappig en onderhoudend, maar is ook gruwelijk realistisch. Schlump (zijn bijnaam) deelt bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog het enthousiasme van veel jonge Duitsers en meldt zich aan als vrijwilliger. Eenmaal soldaat, 17 jaar oud, wordt hij allereerst burgemeester van drie Franse dorpen, waar de oorlog nog ver weg lijkt en hij het goed kan vinden met de plaatselijke bevolking. Schlump is een behulpzame jongeman, zelfs bij zoiets banaals als een pispot. En hij heeft geluk bij de meisjes, ofschoon hij uiteindelijk zal terugkeren bij Johanna, zijn eerste liefde.

Brute realiteit

In het tweede deel is de oorlog alom aanwezig en volgt de 'verschrikkelijke teleurstelling', want het soldatenleven in de loopgraven heeft niets heldhaftigs. Door hun meerderen geminacht en afgebeuld, door ratten en luizen geplaagd en door honger en dorst gekweld, moeten de soldaten overleven. Wie denkt daarbij nog aan roem, eer en vaderland? De in wezen argeloze Schlump moet inzien dat 'deze hele oorlog een gruwelijke, wrede slachtpartij is en een mensheid die zoiets jarenlang verdraagt of werkeloos toekijkt, is verachtelijk'.

De brute realiteit van de oorlog wordt plastisch weergegeven. Pas als in november 1918 de wapens eindelijk zwijgen, keert ook Schlumps optimisme terug. 'Hij zag de wereld en de toekomst in duizend schitterende kleuren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.