Schilderijenclaim erven Katz ‘slordig’

De schilderijenclaim die de erven van de joodse kunsthandelaar Nathan Katz hebben ingediend bij de Nederlandse staat is ‘merkwaardig’ en ‘slordig’....

Vorige week werd bekend dat de erven Katz 227 schilderijen opeisen, waaronder 17de-eeuwse meesters die in het bezit zijn van Nederlandse musea. De instellingen reageerden geschrokken. Veel werk hangt permanent op zaal.

Ekkart verklaart dat de claim, die dateert van dit voorjaar, hem heeft verrast. Het Bureau Herkomst Gezocht onderzocht het verleden van duizenden objecten uit dikwijls Joods bezit, die tijdens de oorlog in Duitsland zijn beland en na de bevrijding terugkeerden in musea en overheidsgebouwen. Volgens Ekkart is er twee jaar geleden contact geweest met de nabestaanden van Nathan Katz. ‘Maar toen ging het over een kleine categorie schilderijen, een tiental hooguit.’

Dat het aantal van 227 nagenoeg overeenkomt met het aantal vermeldingen van Katz in het gegevensbestand van Herkomst Gezocht (229) is Ekkart ook opgevallen. ‘Het aantal keren dat de naam Katz voorkomt, vormt kennelijk de basis van de claim.’ Heeft hij een verklaring voor het verschil van twee? ‘Een tikfoutje misschien?’

De erven Katz willen niet reageren. David Katz, zoon van Nathan: ‘Ik leg niks uit. Dit zijn mijn zaken.’ De claim stoelt op de overtuiging dat zijn vader en diens broer Benjamin destijds onder dwang schilderijen hebben verkocht aan de nazi’s. David Katz woont in Sankt Moritz. Zijn vader vluchtte in 1941 naar Zwitserland, waar hij in Bazel de kunsthandel voorzette.

Ekkart laat zich niet uit over de kans dat schilderijen die vanaf 1940 in handen van de nazi’s zijn gekomen, aan de erven worden teruggegeven. Daarover moet de zogeheten restitutiecommissie adviseren. Katz deed zaken met inkopers van Hitler en Göring en verkocht een ‘niet onaanzienlijk deel’ van de voorraad aan de Duitse zakenman Alois Miedl. Die had de kunsthandel van de in 1940 verongelukte Jacques Goudstikker overgenomen. Ekkart zegt wel dat uit naoorlogse documentatie van de Stichting Nederlands Kunstbezit niet valt op te maken dat deze transacties onvrijwillig waren.

De reputatie van de kunsthandel werd na de bevrijding besmet doordat er te lage verkoopprijzen werden opgegeven, waarmee dwang werd gesuggereerd. In Zwitserland had Katz juist een goede naam opgebouwd met zijn inzet voor vluchtelingen.

Het advies van de restitutiecommissie over de claim wordt niet eerder dan over een jaar verwacht. In de aanloop naar de deadline van 4 april dit jaar voor het indienen van claims is het aantal zaken toegenomen. Er zijn nog 45 dossiers in behandeling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden