Schilderijen van Rembrandt ontdekt

Uitgebreid onderzoek heeft geleid tot de ontdekking van vier nieuwe Rembrandts...

Dit schilderij is samen met Studie van een wenende vrouw (uit het Detroit Institute of Arts), Studie van een oude man in profiel en Studie van een oude man met baard (beide uit de privé-collecties van de familie Bader in de VS) vanaf vandaag in het Rembrandthuis in Amsterdam te zien.

Van Studie van een vrouw met witte muts werd algemeen verondersteld dat het een 18de- of 19de-eeuws werk was. Het blijkt uit 1640 te zijn. Van de andere drie werd tot nu toe gedacht dat het kopieën door leerlingen van Rembrandt waren.

Volgens Van de Wetering zijn het olieverfstudies die Rembrandt maakte ter voorbereiding op bekende grote schilderijen, alleen om te zien hoe het hoofd van een persoon er in ongewone belichting precies uitziet.

Van de Wetering kreeg ruim twee jaar geleden door het veilinghuis Sotheby’s een foto toegestuurd van het schilderij dat nu Belichtingsstudie van een vrouw met witte muts wordt genoemd. Hij liet het werk overkomen in het atelier van Martin Bijl, vaste restaurator van het RRP.

Uit kostuumonderzoek bleek dat de muts en de bontmantel niet met elkaar corresponderen: de muts bleek een werkstersmutsje, terwijl de bontmantel te chic is voor een werkster. De bontmantel bleek pas laat in de 18de eeuw over de oorspronkelijke voorstelling geschilderd.

Dendrochronologisch onderzoek (het tellen en meten van jaarringen om tot een datering te komen) wees uit dat het originele paneel van het schilderij uit dezelfde boom is gezaagd als vier andere schilderijen die in Rembrandts atelier ontstonden, waaronder Rembrandts Zelfportret uit 1633 in het Louvre. Röntgenstralen legden bovendien onder de mantel een los geschilderd 17de-eeuws werksterskostuum bloot. Na een ingrijpende restauratie is dat nu weer zichtbaar.

Sinds de oprichting van het RRP in 1968 worden schilderijen onderzocht met wetenschappelijke methoden zoals dendrochronologisch onderzoek, röntgen- en infraroodonderzoek (waarmee onderschilderingen zichtbaar gemaakt kunnen worden) en onderzoek naar verfmonsters, waarmee onder meer kan worden bepaald of in latere eeuwen extra lagen verf zijn aangebracht. Tot 1968 werden toeschrijvingen alleen gedaan op basis van onderzoek naar de stijl van schilderen.

De Studie van een vrouw met witte muts werd in 1931 voor het laatst door een kunsthistoricus als een echte Rembrandt geaccepteerd. Geroemde onderzoekers zoals Abraham Bredius en Werner Sumowski namen het schilderij daarna niet op in hun catalogi van het Rembrandt-oeuvre.

Van de Wetering is verheugd: ‘Het is zo fascinerend weer een nieuw deel van Rembrandts manier van werken te leren begrijpen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden