Schilderij moet terug naar familie

De erfgenamen van de joodse apotheker Emanuel Vita Israël krijgen een 17de-eeuws schilderij terug van museum Het Valkhof in Nijmegen. Dat besluit de Adviescommissie Restitutieverzoeken Tweede Wereldoorlog in een bindend advies aan het museum. Vita Israël overleed in 1940 door zelfdoding. Via zijn testament droeg hij zijn familie destijds op zijn kunstcollectie te verkopen.

Raadsel van Nijmegen. Beeld Collectie Museum Het Valkhof Nijmegen

Het Raadsel van Nijmegen van Christiaen Coeuershof is begin jaren zeventig te goeder trouw voor 3.000 gulden gekocht door de Gemeente van Nijmegen en sindsdien in het beheer van Het Valkhof. De waarde van het werk is nu grofweg 3.000 euro. Nadat de erfgenamen van Vita Israël aanklopten bij het museum, hebben de partijen gezamenlijk de Restitutiecommissie ingeschakeld.

Omdat Vita Israël zichzelf van het leven beroofde en voor de oorlog zelf in zijn testament opnam zijn bezittingen te laten veilen, wordt in deze kwestie niet gesproken van roofkunst. Toch beschouwt de commissie het bezitsverlies als 'onvrijwillig'.

'Veel kunst van joden die tussen 1940 en 1945 is verkocht, geldt als onvrijwillig bezitsverlies, tenzij het tegendeel blijkt', vertelt Annemarie Marck, woordvoerder van de commissie.

Er is niet bekend of de nabestaanden van Vita Israël destijds profijt hebben gehad van de veiling, maar ook dat doet volgens Marck niet ter zake voor dit besluit tot teruggaaf. Zonder de Duitse invasie had Vita Israël zich waarschijnlijk niet van het leven beroofd en had hij het waarschijnlijk niet nodig gevonden zijn kunst te laten veilen, luidt de redenatie.

'Mensen denken onterecht dat onvrijwillig bezitsverlies altijd roofkunst is', zegt Marck. 'Maar stel een jood verliest zijn baan door de Duitse bezetting en voelt zich genoodzaakt zijn kunst te verkopen voor levensonderhoud, dan kunnen we dat ook beschouwen als onvrijwillig.'

Het Raadsel van Nijmegen was naar verluidt onderdeel van een collectie van 62 schilderijen en meer dan 80 antieke objecten. Vita Israël had een vrouw en twee zoons, een van hen huwde een niet-joodse vrouw. Met haar twee kinderen was zij de enige van de familie die de oorlog overleefde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden