Scherpere letters, mooiere kleuren

Ooit beschikte de Volkskrant over een eigen drukpers. Passanten van het krantengebouw in de Amsterdamse Wibautstraat konden via de hal en na het bestijgen van een statige marmeren trap vanachter een glazen wand een blik werpen op een reusachtige machine die bij ingebruikname, midden jaren zestig, met trots 'de grootste...

Het opstarten van de hoogdrukrotatiepers, gebouwd door de Zwitserse firma Winkler-Fallert, was hoorbaar in het redactielokaal, waarop een redacteur zich naar de drukkerij spoedde om de eerste exemplaren van de krant te bemachtigen. Het contact met de drukkers verliep met handgebaren, want inmiddels draaide de pers op volle toeren; het geluid waarmee dit gepaard ging, was overdonderend. In 1988 verdween de gietijzeren kolos in de smelterijen van Hoogovens.

Rollenrotatiedruk in Nederland 1950-2004 beschrijft de geschiedenis en ontwikkeling van de rotatiedruk en blijkt een veel boeiender boek dan de zakelijke titel doet vermoeden. De samenstellers hebben zich niet beperkt tot de technische, en op zichzelf al buitengewoon lezenswaardige, aspecten van grote drukpersen, maar onderzochten ook de productie: kranten, tijdschriften, postordercatalogi en reclamefolders.

Bij het bestellen van een nieuwe pers - elke machine is maatwerk - gaan uitgevers uit van groeiende oplagen; adverteerders wensen meer en betere kleurreproducties, als laatste mag ook de redactie haar wensen kenbaar maken. Was bij tijdschriften, veelal in diepdrukrotatie gedrukt, de weergavekwaliteit altijd al hoger - sla maar een oude Libelle op -, bij kranten is pas met de komst van offsetrotatie (de eerste was de Winschoter Courant in 1968) de kwaliteit met sprongen gestegen. Leg een exemplaar van de Volkskrant van een kwarteeuw geleden naast het actuele product en de verbeteringen zijn meteen zichtbaar: scherper letterbeeld, veelvuldig (en sluitend!) vierkleurendrukwerk en een fijner raster in foto's.

Drukpersdeskundige Bob Winkler laat technische topmannen van grote drukkerijen vertellen voor welke problemen zij zich soms gesteld zagen. Zo werd Tom Draper, voormalig directeur bij Smeets in Weert, in mei 1968 plotseling geconfronteerd met een gigantische drukorder van Time Magazine, omdat de Franse drukker niet kon leveren vanwege stakingen: 'De oplage was destijds 800.000 exemplaren. (. . .) Voordat we de tekst en beelden via satelliet gingen ontvangen, kregen we alles via film aangeleverd. Om alle risico's uit te sluiten, werden die vanuit Amerika in tweevoud met twee vliegtuigen verstuurd.' Anno 2005 is Roto Smeets een wereldspeler die naast Time ook Business Week, The Economist, Fortune en Newsweek drukt. (En ook het Volkskrant Magazine.)

Jaap van Triest, die het boek prachtig illustreerde en vormgaf, deed tevens onderzoek naar de opkomst van fotografie en kleurgebruik in kranten en tijdschriften, terwijl Joan Hemels, hoogleraar communicatiewetenschappen, de relatie tussen journalistiek en rotatietechniek uitvoerig onder de loep neemt.

Sinds 2000 worden de kranten van PCM gedrukt op een computergestuurde MAN Colorman-pers op een industrieterrein in het Amsterdamse Duivendrecht. Een redacteur wordt nog maar zelden bij de pers gesignaleerd. En de herrie is ook een stuk minder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden