Poëzie Goed & Slecht

Scheppen en hozen tot de goede woorden overblijven

Waar Anna Achmatova het scheppingsproces met drama verwoordde, doet debutant Rosa Schogt dat met prettige lichtvoetigheid, vindt Arjan Peters.

Beeld Getty, bewerking Studio V

Aan ontzag voor Anna Achmatova (1889-1966) ontbreekt het mij echt niet, ze had een prachtige neus, ik heb haar huis in Sint-Petersburg bezocht, en ik weet het, haar werk werd mede gevormd ‘door dreiging, verlies en censuur’, zoals Ester Naomi Perquin schrijft in haar Achmatova-bloemlezing De dag veinst de nacht te zijn (Van Oorschot; € 20,-), vertaald door Margriet Berg en Marja Wiebes. Een toontje lager zingen was er niet bij. Over het scheppen dichtte Achmatova dit:

‘’t Gaat zo; je voelt een loomheid in je zinken;
Een klok blijft almaar galmen in je oor,
Terwijl ver weg nog donderslagen klinken.
’t Is of ik onbekende stemmen hoor,
Gevangen stemmen, jammerend en steunend,
Of een geheime cirkel mij omsluit,
Maar in die afgrond van gefluister, kreunen,
Verheft één klank zich boven alles uit.
Er omheen komt alles tot bedaren,
Zodat je ’t gras hoort groeien in het bos.
En hoe het kwaad een voettocht maakt op aarde…
Maar dan maakt plotseling een woord zich los’

Hier stop ik. Steunen en kreunen, het kwaad en een galmende klok, we mogen vooral niet denken dat het een pretje is, en dan is daar het dichterlijk oor dat die ene klank en dat juiste woord opvangt en ze maar hoeft te noteren. Zo schep je je eigen mythe. Ik hou er niet van. Anna galmt zelf ook.

Sinds een week is Rosa Schogt (1980) ook dichter, met haar eerste bundel Dansen te ontspringen (De Arbeiderspers; € 18,50), en die verwoordt het zo:

‘Het gaat steeds harder regenen
Anderen schuilen onder een boom
Jij fietst door: je bent immers al nat
Wachtend voor een stoplicht
vraag je je af waarom je in de vorige zin
het woord immers gebruikte
Het water loopt inmiddels
van je enkels je schoenen in
Of waarom inmiddels
Dat moet toch anders kunnen?
Als je straks de trap op loopt
maken de zolen een zompig geluid
dat in het Engels beter klinkt.

Je zegt tegen niemand in het bijzonder
dat je zin in inktvis hebt.’

Het ongemak zorgt niet voor gejammer, maar levert iets op; zeiknat is ze immers aan het wikken en wegen. Die zin in inktvis verraadt inmiddels dat er een vers op komst is. Dichten is scheppen en hozen, totdat de goede woorden overblijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden