Schathemeltjerijk met een juweel van een collectie in huis: wat doe je daarmee?

Nederlands-Amerikaans echtpaar schenkt topcollectie Gouden Eeuw aan museum Boston.

Gerard Dou, Slapende hond, 1650. Het echtpaar kocht dit werk in 2005 bij Christie's in New York. Foto Mauritshuis

Ze kochten onder meer Ruisdael, Steen, Dou, Cuyp, Potter, Lievens, Hals en ja, ook een Rembrandt. Ze verzamelden de schilderijen vanwege de reislust en koopmansgeest van de Hollanders, en de toegankelijke, 'huiselijke' schilderijen, zeiden ze tegen de Volkskrant in een interview in 2010. Of misschien misten ze hun geboorteland. Nu staat het Nederlandse echtpaar Eijk en Rose-Marie de Mol van Otterloo, dat al decennia in Amerika woont, zijn collectie af aan het Museum of Fine Arts in Boston.

Daar zijn ze in jubelstaat met de 113 werken: 'Het is meer dan verbijsterend', vertelde conservator Ronni Baer woensdag aan de The Boston Globe. Samen met de collectie-Van Otterloo heeft ook het echtpaar Matthew en Susan Weatherbie zijn collectie van 28 Hollandse en Vlaamse werken toegezegd aan het museum. Daarbij zit een olieverfschets op paneel van Peter Paul Rubens, van de kroning van de maagd Maria.

De echtparen hebben lang getwijfeld over hun schenking en verschillende musea op het oog gehad. In 2010 leek het even of ook het Nederlandse Mauritshuis, dat toen 44 van hun schilderijen toonde, in aanmerking kwam. Maar in 2013 zeiden ze in een interview in The Boston Globe dat 'er in Nederland echt genoeg is'. Dat de verzamelaars voor Boston kozen, is op grond van een toezegging van het museum een Nederlands kennisinstituut op te richten, ook met fondsen van de beide echtparen. Hier kunnen wetenschappers en restauratoren verblijven voor onderzoek.

De collectie was al van museale kwaliteit, met een betoverend mooi hondje van Gerard Dou dat net niet slaapt - het heeft zijn oogjes in sluimerstand. Met een gezicht op Haarlem vol zon en schaduw van Jacob van Ruisdael, een meisje door Jan Lievens met lange haren waar het licht goud in schijnt, een schelpenstilleven door Adriaen Coorte en een kop van een man door Frans Hals.

Maar de belle of the ball is Aeltje Uylenburgh, de nicht van Rembrandts vrouw Saskia, die hij schilderde in 1632. Het portret komt oorspronkelijk uit de Rothschild-collectie in Frankrijk en werd in 2005 door de even beroemde als omstreden handelaar Robert Noortman op Tefaf verkocht.

Rembrandt, Aeltje Uylenburgh, 1632. Gekocht in 2005.

De Otterloos lieten zich adviseren door conservator Peter Sutton en oud-museumdirecteuren Simon Levie en Frits Duparc, en kochten bij verschillende handelaren. Eijk van Otterloo maakte na zijn studie economie aan Harvard fortuin met de investeringsmaatschappij Grantham, Mayo, Van Otterloo & Co LLC (GMO) en Rose-Marie werkte voor Merrill Lynch. Hun eerste schilderij was een landschap van Jan van Goyen. Hun laatste kochten ze vorige week. Een verzameling kun je weggeven, de passie voor het jagen op kwaliteit en schoonheid blijft.

Emilie Gordenker, directeur van het Mauritshuis en Amerikaans-Nederlandse kunsthistoricus: 'Dit is de belangrijkste Hollandse privéverzameling sinds de Tweede Wereld- oorlog. Er is veel interesse in Nederlandse kunst in de VS, deze schenking is een substantiële toevoeging voor het publiek . Het is bijzonder dat de werken bij elkaar blijven.'

Dit schreven we eerder over de kunstcollectie van het Nederlands-Amerikaanse echtpaar

Een privéverzameling van een Amerikaans/ Nederlands echtpaar, met toppers uit de 17de eeuw, wordt tentoongesteld in het Mauritshuis. Hoofdconservator Quentin Buvelot (41) over de schilderijen van het echtpaar Eijk en Rose-Marie de Mol van Otterloo.