Schatgraven in Maastricht

Alles zien op kunstbeurs Tefaf is onmogelijk. De Volkskrant belicht daarom enkele onvermoede hoogtepunten, zoals een gitaar ter grootte van je vinger.

Beeld Raymond Rutting

Dit jaar, neemt u zich voor, gaat u die Tefaf eens goed afgrazen. Na een uurtje zijgt u oververhit ineen bij de waterkoeler. Dat valt tegen. Chinese snuifdozen, middeleeuwse harnassen, een barrage aan schilderkunst - Tefaf 2016, iedere Tefaf eigenlijk, is een honderdkoppig monster dat zich maar met moeite laat bedwingen. Een gidsende hand kan uitkomst bieden. Vandaar V's volstrekt partijdige en geheel niet-representatieve selectie.

Giovani Battista Tiepolo, Two monkeys on a Rock, pen en bruine inkt op papier, s.a.

Waar: Stephen Ongpin Fine Art (724)

Prijs: 36.000 euro

Het was dit jaar goed aapjes kijken op de Tefaf. Figuurlijk, in het bijzonder tijdens de apenrots die de vernissage op donderdag was, waar kunstprimaten als Henk van Os en de onvermijdelijke Wim Pijbes (staat 'm goed, die leesbril) zomaar in het wild konden worden aanschouwd. Maar ook letterlijk. Er hingen veel aapjes in het MECC. Of, journalistiek gesteld: het aapje is terug, vooral het antroposofische aapje. Denk aan de rokende en kaartende aapjes van David Teniers II en ook aan dit tweetal van de 18de eeuwse Tiepolo. Hoewel, aapjes? Zoals vaak bij de Venetiaanse barokke meester heb je het idee dat de wezens even veel uit de fantasie als door directe observatie van het betreffende dier zijn ontstaan. Zie bijvoorbeeld ook die ongelukkig kijkende leeuw aan de andere kant van Ongpins beursstand. Eigenlijk zijn het evenzeer saters als aapjes. Hadden ze staan pilzen op de vernissage, dan waren ze niet uit de toon gevallen.

Beeld Giovani Battista Tiepolo, Two monkeys on a Rock.

Jacob Jordaens, Twee studies van een mannelijk naakt, olie op papier, ca. 1615-20

Waar: Talabardon & Gautier

Prijs: Op aanvraag

Ja, die nieuwe Rembrandt is prachtig, en ja, de aanloop bij Talabardon & Gautier is daarom best terecht, maar nu even over deze Jordaens. Die wordt totaal veronachtzaamd! Dat vinden ze niet leuk, de twee naakte heren op het werk, die wellicht voorstudies zijn voor figuren uit de smidse van Vulcanus. Eentje toont daarom z'n billen aan de ongeïnteresseerde Rembrandt-watchers. Moonen heet dat in goed Amerikaans. Deze mannen moonen naar de Rembrandt-hype.

Beeld Jacob Jordaens, Twee studies van een mannelijk naakt, olie op papier, ca. 1615-20

Massimiliano Soldani Benzi, Ganymede and the eagle, brons, ca. 1714

Waar: Tomasso Brothers Fine Art (166)

Prijs: 950.000 euro

Het Ganymedesverhaal kende ik vooral van Rembrandt. Bij hem heeft de episode - Ganymedes, 'de mooiste van de stervelingen' aldus Homerus, wordt ontvoerd door Zeus in de verschijning van een adelaar - echt het karakter van een roof. Hier is het meer een flirt. Het werk is typisch Benzi. Dat zit hem in de rijkdom aan texturen - de gevederde borst van de adelaar, rotsen als gesneden boter - en ook in de kleur van het brons. Die is donkerder dan bij tijdgenoten en kwam tot stand door een bewerkelijk proces van gieten, polijsten, bewerken met zuur en opnieuw polijsten. Ook specifiek is de fluwelen glans. Die geeft het beeld iets aaibaars.

Beeld Massimiliano Soldani Benzi, Ganymede and the eagle, brons, ca. 1714

Jean-Baptiste Vuillaume, Petite Guitare, 1828, hout e.a.

Waar: Jean Michel Renard (168)

Prijs: 50.000 euro

The world's smallest violin is het vinger-gebaar dat je maakt wanneer iemand zich aanstelt en daar hoor je niks van, maar deze wijsvingergrote gitaar produceert écht geluid. Ze werd gebouwd in de 19de eeuw en was het meesterstuk van de luitspeler en instrumentenmaker Jean-Baptiste Vuillaume (1798-1875). Diens werkplaats gold als de beroemdste van Parijs, wat zo ongeveer betekent dat het de beroemdste ter wereld was. Hij maakte meer dan drieduizend instrumenten en dit kleinood behoort tot de meest ambitieuze. Het is stem- én bespeelbaar - voor een elf tenminste.

Beeld Jean-Baptiste Vuillaume, Petite Guitare, 1828, hout e.a.

Jacob Cats, Stadsgezicht bij maanlicht, zwart krijt, pen en bruine inkt op papier, 1777

Waar: Boijmans van Beuningen (708)

Ik had hier ook vijf tekeningen uit de Boijmanspresentatie (prachtig vormgegeven door Maarten Spruyt) kunnen tonen, maar zo makkelijk gaan we het museumdirecteur Sjarel Ex nu ook weer niet maken. Eentje dus, Cats. Een nocturne: boom, paadje, keuvelende boeren. Door het gebladerte prikt een torenspits. Nota bene: zo'n tekening werd uitgevoerd in het atelier, niet ter plaatse. Het maakt de rijkdom aan details en de consequente lichtval des te indrukwekkender.

Beeld Jacob Cats, Stadsgezicht bij maanlicht, zwart krijt, pen en bruine inkt op papier, 1777

Snuifdoosje met ingegraveerde vis uit de Qianlong periode

Waar: Robert Hall (248)

Prijs: 6.000 euro

Het leuke van rondstruinen op een kunstbeurs is dat je soms tegen dingen aanloopt waarvan je niet wist dat ze bestonden, maar waarvan je direct gecharmeerd bent. Bijvoorbeeld dit Chinese snuifpotje met snuiflepeltje in de deksel. Er zijn er ook die met een L-vormige kwast aan de binnenkant zijn beschilderd. De potjes, vaak bedekt met bewerkt emaille, zijn radical chique. Het is wachten op een film waarin een of andere schurk er een meedraagt en er snufjes cocaïne uit neemt.

Beeld Snuifdoosje met ingegraveerde vis uit de Qianlong periode

Muiderslot naar Muiden

Schilderijen van het Muiderslot (tegenwoordig gepromoot als The Amsterdam Castle; het deed de bezoekersaantallen geen kwaad) zijn schaars. Er is één ander exemplaar bekend en dat hangt in Engeland. Logisch dus dat het slot zelf A view of the moated castle of Muiden van Gerrit Berckheyde begeerde. Nogal fel, aldus de kunsthandelaar: 'Ik had er een oranje sticker opgeplakt. Toen de curator van het kasteel langskwam, schrok ze zich een hoedje. Ik heb haar toen maar gerustgesteld: mevrouw, die sticker zit erop voor u.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.