Review

Schaduwzijde van Heyboers leven magisch verbeeld

Dick van den Toorn (R) speelt Anton Heyboer in Groeten uit Den Ilp. Links op de foto Anneke Sluiters. Beeld null
Dick van den Toorn (R) speelt Anton Heyboer in Groeten uit Den Ilp. Links op de foto Anneke Sluiters.

Bijna bekender nog dan zijn werk is het feit dat kunstenaar Anton Heyboer (1924-2005) vijf vrouwen had. Samen met de geiten en de kippen woonden ze in een commune in het Noord-Hollandse dorpje Den Ilp. Heyboer, wars van elite en burgerlijkheid, was vooral een levenskunstenaar. In de lunchvoorstelling Anton Heyboer, groeten uit Den Ilp richten Don Duyns (tekst en regie) en Dick van den Toorn (acteur) zich daarom ook op de bizarre levenshouding van Heyboer.

Van den Toorn speelt de kunstenaar met ingehouden krankzinnigheid en een soms wat lijzige tongval. Hij kruipt onder een berg dierenvellen vandaan en oreert in zijn vieze schildersoverall over zijn afkeer van het burgerlijk huwelijk, vluchtige seksuele bevrediging, de doorgeslagen kunstwereld en nog wat onderwerpen.

Tegenover de haat van het systeem staat zijn rare leven, dat gestoeld is op een hoogstpersoonlijke, spirituele filosofie. Die houdt in dat hij veel in de weer is met takken en klodders verf en ook met de vrouwen, maar hoe dat precies zit, kan hij ook niet helder uitleggen. Schrijver Duyns houdt wijselijk in het midden of we te maken hebben met een geniale gek of met een sympathieke charlatan.

Dat Heyboer charisma had, staat buiten kijf. Zijn vijf vrouwen zullen dat bevestigen. Ook Van den Toorn pakt zijn publiek in. Dat is te gast in zijn huis, dat ook te interpreteren is als een plek in het hiernamaals. Meerdere malen zegt hij dat hij allang dood is. Om hem heen danst bovendien een engelachtig meisje. Gecompliceerder en dramatisch interessanter dan de levenslessen van Heyboer is het verhaal van de vrouwen. Wat bezielt hen om zich over te geven aan zo'n man? Duyns gaf hun een stem in de vorm van de jonge actrice Anneke Sluiters. Haar relativerende momenten geven tegenkleur aan het gebulder van Heyboer.

Magisch is de krachtig gespeelde openingsscène, die de schaduwzijde toont van het zogenaamd vrije leven van Heyboer. Die vrijheid geldt blijkbaar vooral voor hemzelf. Kalm en berustend zit het meisje buiten een gesloten deur te wachten tot ze weer naar binnen mag. 'Ton', de grote meester, wenst niet gestoord te worden. Het lijkt haar niet te deren. Misschien is dat wel werkelijke vrijheid.

scène uit: Anton Heyboer - Groeten uit Den Ilp Beeld null
scène uit: Anton Heyboer - Groeten uit Den Ilp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden