Interview

Scenarist ontpopt zich als regisseur

Thomas Bidegain is vooral bekend als scenarioschrijver. Les Cowboys is zijn regiedebuut: een jihaddrama als een western.

In Les Cowboys gaat een vader met zijn zoon op zoek naar zijn verdwenen dochter. Beeld Antoine Doyen
In Les Cowboys gaat een vader met zijn zoon op zoek naar zijn verdwenen dochter.Beeld Antoine Doyen

Op een terras aan een strand in Cannes, waar begin dit jaar op het filmfestival zijn familie-/jihaddrama Les Cowboys in première ging, knikt Thomas Bidegain (47) naar het sigarettenpakje op tafel. 'Vous aussi?' Sigaret in de mondhoek, mobieltje aan het oor. Een opgeheven hand zegt: excuus, telefoontje bijna afgerond.

De Fransman is drukker dan ooit. De films waaraan hij meewerkte, zijn afgelopen jaren veelvuldig gezien en besproken in de filmhuizen, maar nooit ging het over Bidegain zelf. Hij is de man achter de schermen, als vaste scenarist van Jacques Audiard (Un Prophète, De Rouille et d'Os, Dheepan), schrijver van grote publieksfilms (La Famille Bélier) en mentor van jong filmtalent (The Wakhan Front, volgende maand in de Nederlandse bioscopen). Met Les Cowboys treedt Bidegain voor het eerst uit de schaduw. De film over een vader die op zoek gaat naar zijn 16-jarige dochter, die met haar vriendje mogelijk op jihadreis is gegaan, is zijn debuut als regisseur.

Voelbare pijn

'Bidegain maakt de pijn van een familiebreuk invoelbaar.' Lees hier de recensie van Les Cowboys van Bor Beekman.

Voelt dit als een stap vooruit?

'Dat mogen anderen vertellen. Het is vergeleken met vorige keren zeker anders om hier te zijn, op het festival. Ik voel me de voorman, het uithangbord van de film. Ik heb als regisseur ontdekt dat film werkt als een onthullingsmachine: met elke beslissing die je neemt, toon je iets van jezelf.'

U begint uw film in een Franse gemeenschap waar volwassenen voor een weekend cowboytje spelen. Een van hen verliest zijn dochter vervolgens aan een vermoedelijke jihadstrijder. Vanwaar die cowboygemeenschap?

'In Frankrijk organiseren ze zich wekelijks: mensen die verkleed als Amerikaanse cowboys een dagje linedancen en paardrijden. Dat oeroude beeld van het Westen vind ik filmisch. De western gebruik ik vooral als metafoor voor de rest van het verhaal; de vader van het meisje gelooft dat hij ook in het dagelijks leven strijdt voert tegen de indianen. Als hij in het noorden van Frankrijk in een Arabische wijk naar haar op zoek gaat, bevindt hij zich bij wijze van spreken op het terrein van de Comanche-indianen. De Franse Arabieren van nu zijn in zijn ogen de indianen van toen. Voor een debuterend regisseur is het ook prettig om op de richtlijnen van zo'n klassiek genre te kunnen varen.'

null Beeld AFP
Beeld AFP

Hoe is die liefde voor de western ontstaan?

'Vroeger werkte de moeder van mijn beste vriendje in een Parijs' filmtheater waar men zich specialiseerde in Amerikaanse films uit de jaren dertig tot zestig. Die periode heeft mijn smaak en gevoel voor film volledig gevormd. De vertelkracht van Michael Curtiz en John Huston (van respectievelijk Casablanca en The Maltese Falcon, filmklassiekers met mannelijke charmeurs en verleidelijke vrouwen, geregeld op exotische locaties, red.) is ongeëvenaard. Door hen leerde ik van cinema te houden.'

Maar de thematiek van uw film komt rechtstreeks uit het wereldnieuws gewandeld.

'Ik was bang dat het onderwerp met de film aan de haal zou gaan, dat mensen Les Cowboys zouden zien als een film over de jihad. Maar dat is het niet. Het is in de eerste plaats een film over opgroeien. Over hoe kinderen zich losmaken van hun ouders. Toen ik aan het verhaal werkte, was mijn zoon even oud als de dochter in de film - ik hoop dat dat is te zien.'

Halverwege de film verschuift u het vertelperspectief rigoureus naar de zoon van de vader. Dat deed denken aan De Rouille et d'Os van Jacques Audiard, waarin u ook nadrukkelijk meerdere perspectieven hanteert.

'Het idee dat je één hoofdpersonage van begin tot eind volgt, was tot voor kort onverwoestbaar. Persoonlijk denk ik dat de populariteit van tv-series het publiek heeft geschoold. Men accepteert de switch van het ene naar het andere karakter sneller dan vijftien jaar geleden; denk aan The Sopranos. Film kan wat leren van tv, wat een complex narratief betreft.'

U schrijft zelf niet voor tv.

'Ik word vaak gevraagd, maar ik weiger tot nu toe alles. Goede series worden alleen in Amerika gemaakt. De grote Amerikaanse film van tegenwoordig heeft niets meer met de echte wereld van doen. Wie iets over dat land wil leren, kijkt een serie, zoals je in de jaren zeventig om die reden een film van Scorsese keek.

'In Europa is het precies andersom: hier zijn het juist de films die de werkelijkheid omarmen. Ik weet eerlijk gezegd niet wat het maken van een serie hier zou toevoegen. Oké, we hebben één goede serie, Les Revenants, maar dat is sciencefictionachtig. Slim, want in Frankrijk bestaat geen sciencefictioncultuur. Je moet onvertelde verhalen over de wereld willen vertellen, dat hebben de makers van Les Revenants begrepen.

'Ik word nostalgisch als ik terugdenk aan de tijd waarin je in veel meer films het léven zag. Dat je even begrijpt hoe men in de jaren vijftig leefde, of een probleem herkent waarmee je ouders worstelden.'

Knipoog

De toespraken van directeur Thierry Frémaux op het afgelopen Cannes filmfestival zijn geschreven door Thomas Bidegain. 'Het geeft mij een Broadwaygevoel', zegt de scenarist-regisseur, die naam maakte met zwaar drama. 'Ik mag aan een stuk door grapjes maken over films. Dat je iets verzint als Workers Leaving the Frémaux Factory, een knipoog naar de Lumièrefilm (een Franse documentaire uit 1895, red.) En dat de hele zaal dan dubbel ligt - heerlijk.'

Wat hoopt u dat men nu opsteekt van uw film?

'Dat cowboys en indianen niet bestaan. De echte wereld bevindt zich voorbij de archetypen. Het vaderpersonage vervreemdt zich van de wereld, de zoon stelt zich open en is bereid te leren, maar beiden beschrijf ik vanuit hun eigen perspectief. Ik kijk nooit tegen mijn personages op en nooit op ze neer. Daar kun je inderdaad een boodschap van tolerantie in zien.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden