POSTUUM

Satoru Iwata wilde 'plezier voor iedereen'

Hij leidde Nintendo, maar in zijn hart was Satoru Iwata vooral een gamer. Afgelopen weekeinde overleed hij aan kanker.

Satoru Iwata.Beeld anp

Welke baas van een beursgenoteerde multinational met een jaaromzet van 4,2 miljard euro en wereldwijd ruim 5.200 medewerkers liet zich voor het belangrijkste evenement van het jaar in zijn branche vertegenwoordigen door een pluchen pratende pop? Satoru Iwata.

Op de grootste handelsbeurs voor games, de E3 in Los Angeles, zagen bezoekers afgelopen juni Nintendo's opperhoofd over tv-schermen hobbelen als een Muppet. Onder aanzwellende orkestmuziek transformeert hij in een personage uit de Starfox-computerspellen. Het was een hilarische vertoning.

Achteraf blijkt de video Iwata's zwanenzang. Afgelopen weekeinde stierf hij op 55-jarige leeftijd aan kanker. 'Bekendmaking van overlijden en personele wisseling van directievoorzitter', stond er gortdroog op Nintendo's website. Maar op internet huilden collega's, vakgenoten, game-ontwikkelaars en vooral gamers tranen met tuiten.

Dat laatste verbaast niet. Iwata was een van hen. 'Volgens mijn visitekaartje ben ik de directeur van een bedrijf', zei hij ooit. 'In mijn gedachten ben ik een game-ontwikkelaar. Maar in mijn hart ben ik een gamer.'

Game-maker

Iwata kwam in 2002 aan het roer van Nintendo te staan, na een loopbaan als game-maker. Hij volgde Hiroshi Yamauchi op, de derde topman van wat in 1889 in Kyoto was begonnen als een bedrijfje in speelkaarten en uitgroeide tot een grootmacht in videospellen. Yamauchi voorzag in de jaren zeventig dat er een markt was voor spelcomputers thuis, voor mensen die niet elke keer met zakken vol kwartjes naar de automatenhal wilden.

Nintendo had het zwaar in 2002. Een jaar voor Iwata's aantreden had zich aan het front van de game-industrie een tegenstander van formaat aangediend: Microsoft. De Amerikaanse maker van Windows en Office waagde zich aan een eigen spelcomputer: de Xbox, op een terrein waar Nintendo en Sony al een hele poos alleen elkaar te duchten hadden.

Iwata's antwoord op de bedreigingen uit Tokio en Seattle was niet een betere spelcomputer bouwen, zoals iedereen verwachtte. De game-industrie kan alleen maar overleven, stelde de topman, als méér mensen computerspelletjes omarmen. Iwata geloofde sterk in een van Bernard Shaws bekendste aforismen: 'We stoppen niet met spelen omdat we oud worden; we worden oud omdat we stoppen met spelen.'

Een treurige Kirby.Beeld anp

Nintendo DS

Iwata droeg zijn ingenieurs op een machine te bedenken die door iedereen was te bedienen. Weg moest de conventionele afstandsbediening van spelcomputers. Dat was en is een paneel met wel zestien knoppen, hendels en trekkers en om die reden voor veel mensen afschrikwekkend. Nintendo ging dat anders doen.

In 2004 introduceerde de Japanse fabrikant de DS, een draagbare spelmachine. De DS van deze opvolger van de succesvolle GameBoy staat voor dubbel scherm en het onderste daarvan kun je bedienen met je vingers en het bijgeleverde aanwijspennetje. In plaats van weten welke knoppen je moet hebben om een figuurtje als Super Mario voort te bewegen, kun je de mascotte van Nintendo gewoon de weg wijzen. De DS werd een groot commercieel succes, met meer dan 150 miljoen verkochte exemplaren. Drie jaar voordat de iPhone het grote publiek rijp maakte voor het aanraakscherm, deed de DS het voorwerk.

Twee jaar later evenaarde Iwata het succes van de DS met de Wii, een spelcomputer die je net als de PlayStation en Xbox op je tv aansluit. Het machientje heeft een sensor die de bewegingen en gebaren van de speler overbrengt naar figuurtjes en objecten in het spel. Nintendo koos opnieuw innovatie boven technologisch spierballenvertoon.

Games, vond de man die als student computerwetenschappen al spellen ontwierp op zijn rekenmachine, moeten vooral plezier brengen. 'Plezier voor iedereen.' Hij begon na zijn studie als programmeur bij de Japanse gamestudio HAL, dat voor Nintendo bekende spellenseries als Kirby en Super Smash Bros ontwikkelde. Hij klom op tot directeur.

Mr. Nintendo

Als 'Mr. Nintendo' groeide Iwata uit tot een geliefde figuur in de game-industrie. Ook binnen zijn eigen bedrijf. Ik sprak hem in 2005, bij de Europese presentatie van de DS in Parijs. Aan tafel zat een vriendelijke man in pak, met een twinkeling in zijn ogen. Bij die gelegenheid zeiden medewerkers van Nintendo Benelux dat Iwata absoluut een andere manier van leidinggeven had. 'Hij komt elke drie maanden naar Europa', constateerde een van hen. 'Zijn voorganger heb ik hier nooit gezien.'

Omdat hij 'met zijn poten in het bluswater had gestaan', kon Iwata op gelijke voet praten met ontwikkelaars. 'Ik weet het dus ook als ze proberen mij zand in de ogen te strooien.' Iwata plezierde gamers met een onlinereeks kijkjes achter de schermen (onder de titel Iwata asks) en stijf-speelse webvideo's over nieuwe ontwikkelingen.

In die filmpjes praat hij met een nepsnor op tegen Super Mario, vliegt hij in driedelig pak als kungfu-vechter door de lucht en steekt hij de draak met de talloze unboxing-video's op internet, waarbij recensenten het uitpakken van nieuwe producten filmen. Bij een tafel waarop hij klunzig alle onderdelen van de Wii U heeft uitgestald, constateert Iwata: 'Sorry, ik heb er een beetje een zootje van gemaakt.'

Van velen had hij er nog veel langer een zootje van mogen maken.

Hersengymnastiek

Toen in 2004 de verkoop van de DS begon in Japan, ontbrak Satoru Iwata op de introductiefeestjes. Nintendo’s topman was in Sendai, waar hij hoogleraar Ryuta Kawashima ervan overtuigde diens methode voor hersengymnastiek om te zetten in een game. Vijf maanden later verscheen Brain Training: Hoe oud is jouw brein?, dat 20 miljoen keer werd verkocht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden