Samenraapsel over psychiatrie leidt nergens toe

 

Is André Klukhuhn wel goed snik? De vraag dringt zich onvermijdelijk op bij het lezen van Over de grenzen van de rede. Wat wil hij in dit boek in godsnaam beweren? In het voorwoord schrijft Klukhuhn: 'Om de slotconclusie maar alvast te verraden: waanzin is een noodzakelijke voorwaarde voor het voortbestaan van onze biologische soort, zodat een nieuwe emancipatoire beweging op gang moet komen om de waanzinnigen - na de slaven, de arbeiders, de vrouwen en de homoseksuelen - hun eigen rechtmatige positie in de samenleving te verschaffen. Een biologische soort die zijn natuurlijke variatie niet koestert maar elimineert verliest zijn aanpassingsvermogen en daarmee ook het vermogen om (...) te overleven.'

Samenraapsel

Onzin, natuurlijk. We hebben geen flauw benul welke van duizenden factoren de komende duizenden jaren de menselijke evolutie zullen bepalen. En Klukhuhn komt in zijn boek werkelijk nérgens op deze conclusie terug. Over de grenzen is grotendeels een samenraapsel van aantekeningen gemaakt gedurende vele jaren, bij het lezen van een aantal boeken. Vrijwel alle hoofdstukken zijn niet meer dan een bespreking van één enkel boek. En dat wordt dan plechtstatig voorzien van een lange reeks voetnoten verwijzend naar dat ene werk: 'idem, pagina 14, idem pagina 20...' Is dit ironie? Laten we het hopen.

Wijze indianen

Klukhuhn las de afgelopen jaren te hooi en te gras over de geschiedenis van de psychiatrie. Andrew Sculls Madness uit 2011 maakte blijkbaar indruk; hij las ooit De geschiedenis van de waanzin van Michel Foucault; er is een hoofdstuk over Wouter Kusters' Filosofie van de waanzin en een over De tocht van de Argonauten van Apollonius Rhodius (idem blz. 60, idem blz. 66...). Daarna volgen wat minibiografietjes van Archimedes, Ettore Majorana en William Blake, gevolgd door een persoonlijke mijmering over de dood van zijn vriend Piet Vroon. Tot slot bespreekt hij een boekje waarin gezegd wordt dat de logica achter de wanen van een psychiatrische patiënt moet worden 'opgespoord, opgevolgd en aangemoedigd'. En we kunnen ook leren van wijze indianen. Ach ja, de anti-psychiatrie... mooie tijden waren dat. Maar gelukkig voorbij.

Waartoe leidt dit alles? Nergens. En de evolutie? Geen idee. Was Archimedes gek? Nee. Was de geniale, depressieve fysicus Ettore Majorana de mens van de toekomst? Hadden zijn wanen moeten worden aangemoedigd? Wat is dit voor boek? Is André Klukhuhn wel goed snik?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.