Sambo, het fijnste Gouden Boekje van allemaal

Met het oog op de tijdgeest had ik het boekje een beetje verstopt op zolder, naast Een neger in het dorp (dat in feite juist heel goed bedoeld was) De Artapappa's (idem) en Kuifje in Afrika (onverholen fout en denigrerend) maar gisteren kwam ik het toch weer tegen: Sambo, het kleine zwarte jongetje.

De tijger uit Sambo Beeld null
De tijger uit Sambo

Een Gouden Boekje, sowieso een magische reeks, met die opwindende, blinkend gouden ruggetjes. De brandweermannetjes had ik ook, als kind, net als Wim is weg: dat laatste kwam goed van pas, want mijn vader heette Wim, en hij ging weg.

Maar toen had ik Sambo nog, het fijnste Gouden Boekje van allemaal. Het jongetje Sambo krijgt van zijn ouders prachtige nieuwe kleertjes: een rood jasje, een blauw broekje, een groen parasolletje en, tot mijn tomeloze afgunst, ook 'paarse pantoffeltjes, met roze zooltjes en van binnen helemaal roze'. Het waren van die aladdinslofjes, met opgekrulde neuzen. Dat was nog eens wat anders dan de saaie zweedse klompen waar ik mijn kindertijd klossend op doorbracht!

Sambo gaat het 'wilde woeste woud' in, en wordt daar belaagd door tijgers. Om te voorkomen dat hij wordt opgegeten, geeft hij zijn mooie nieuwe kleertjes een voor een aan die tijgers weg. Dat levert onvergetelijke plaatjes op: de tijgers, in dat veel te krappe jasje, respectievelijk broekje, één met een parasol in zijn staart en één die trots pronkt, voor een cactus gezeten, met die onweerstaanbare slofjes om zijn oren geschoven. Om zijn óren. Het is werkelijk volmaakt.

En dan loopt het allemaal nog goed af ook: de tijgers krijgen ruzie wie de mooiste is, ze zitten elkaar achterna rond een palmboom tot ze smelten en in een plas boter veranderen. Sambo krijgt zijn mooie kleertjes terug en zijn moeder bakt van die boter een enorme stapel pannekoeken, gestreept als tijgers.

Ik kon, en kan, die pannekoeken bijna proeven. Mollig, boterig, met een tropisch vermoeden van kokos en ananas, zo moesten ze smaken. Die slofjes, die pannekoeken, die snoezige blote billetjes van Sambo; ze zullen me bijblijven tot mijn laatste ademtocht.

Meer lezen?

Lees hier alle columns van Sylvia Witteman, geschreven voor de Volkskrant.

Tot dusver niets aan de hand. Maar dan: hoe 'fout' is Sambo eigenlijk? Ja, er wordt voortdurend in benadrukt dat Sambo, zijn vader Jambo en zijn moeder Mambo 'pik pik zwart' zijn. Als kind vond ik dat al vreemd, want ze wáren helemaal niet zwart, maar bruin, en ook dat deed er niets toe; ja, die kleertjes hadden een blank kind lang niet zo goed gestaan, dat zag ik ook wel.

Dan waren er die rare namen, Sambo, Mambo en Jambo. Nu ja, zowat ál mijn helden hadden rare namen: Kwik, Kwek en Kwak, Suske en Wiske, Lucky Luke, Sjors en Sjimmie (ook fout)... alleen Wim, nee die had geen rare naam. Maar die ging weg.

Sambo en zijn ouders gedragen zich overigens niet als bezwaarlijke zwarte stereotypen: ze zijn niet luidruchtig, koddig of dom, ze praten niet krom, ze dansen niet om kookpotten met een missionaris erin, en ze laten hun problemen niet door een nobele blanke weldoener/cultuurimperialist oplossen, maar doen het zélf.

Een heel 'empowering' boekje eigenlijk, om maar eens een woord uit dat activistenjargon te gebruiken. Niet dat dat mij als kind iets kon schelen. Het ging om die pannekoeken. En om die pantoffeltjes. Paars, met roze zooltjes en van binnen helemaal roze.

Hád ik ze maar.

s.witteman@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden