Samba aan de Maas

Ze vallen op door hun dreigende zwarte kleding, vol krullen en lichtjes. De leden van de Maastrichtse sambaband Segura! spelen het hele jaar door, maar carnaval, dat morgen weer losbarst, is hun hoogtepunt....

Sommige bandleden dragen oordopjes wanneer ze spelen. 'Ik niet', zegt Noël Thönissen. 'Ik wil de muziek, het ritme van de trommels, beleven.' Het heeft hem een lichte gehoorbeschadiging opgeleverd.

'Alles van waarde is weerloos', staat op de muur geschreven in de aula van het Bonnefantencollege in Maastricht. Onder deze plechtige woorden van Lucebert nemen dertig leden van sambaband Segura! hun posities in. Ze wachten op het startsein van dirigent Erwin Ensinck, en dan barst de percussie los.

Oorverdovend, is de eerste indruk. Maar al snel komen alle grote en kleine trommelgeluiden samen in een opzwepend ritme. De surdo, de grote trommel, verzorgt het baswerk. De caixa, de snaardrum, brengt variaties aan. We horen de repinique, een kenmerkend solo-instrument. De tambourims geven melodie aan het slagwerk.

De bandleden deinen mee op het ritme van de trommels, wippend van de ene op de andere voet. Alleen de karakteristieke zwarte kleding en maskers, vol krullen en lichtjes, hebben ze thuisgelaten tijdens deze oefenavond in het oude schoolgebouw.

Het is een van de laatste oefensessies voor het carnaval. 'We spelen het hele jaar door. Maar carnaval is ons hoogtijfeest', aldus Thönissen, van beroep decorateur, voorzitter van de sambaband.

In andere steden speelt het feestgedruis zich vooral af in cafés en andere horecagelegenheden, maar in de zuidelijkste stad van Nederland struinen de carnavalsvierders de straten af. Ze hossen en dansen achter de muziek aan, niet alleen van dweilorkesten, maar steeds vaker ook van sambabands. De Braziliaanse samba mag zich de laatste jaren verheugen in een groeiende populariteit. De Limburgse hoofdstad telt al minstens tien sambagroepen.

'Maastricht is de sambastad van Nederland', meent Thönissen. Hoe dat zo is gegroeid? 'Het zal te maken hebben met de sfeer en het zuidelijk temperament. Als je feestviert, moet je het goed doen. En als je carnaval op straat viert, moet je wat te doen hebben. Dan kom je al snel uit op de samba, zoals dat ook in Brazilië gebeurt.'

Van alle sambabands is Segura! de opvallendste. De club werd zeven jaar geleden opgericht door Thönissen en Ensinck, nadat ze zich hadden afgesplitst van een andere sambaband. Inmiddels telt de band veertig leden, in leeftijd variërend van 13 tot 57 jaar. Kenmerkend zijn de zwarte, Star Trekachtige pakken, die de leden zelf maken.

'Ik stond enkele jaren geleden naar de optocht te kijken, toen ik over de brug die zwarte gedaanten zag aankomen', vertelt Mirijam Linkens. 'Dat was zo indrukwekkend, die uitstraling. Toen dacht ik: daar wil ik bij horen.' Linkens, in het dagelijks leven begeleidster van verstandelijk gehandicapten, slaat vol enthousiasme op de surdiño, de kleinste van de drie grote trommels.

Ook haar beide kinderen zijn lid. Dochter Vital (13), die eveneens surdiño speelt, bereidt zich voor op haar eerste sambacarnaval: 'Ik hoop dat ik het allemaal volhoud.' Moeder Mirijam: 'Anders leggen we je wel in een kroeg te slapen en halen we je na afloop op.'

Het worden slopende dagen voor Segura! De sambaband zal niet alleen de straten aflopen, samen met zoveel andere muziekgroepen. De 'trommelaars in de zwarte pakken' hebben voor het eerst ook een thuisbasis, café Malle Babbe aan de Markt, waar ze een aantal optredens zullen verzorgen.

'Vorig jaar kregen we soms te horen van mensen: waar waren jullie? We hebben jullie gemist. Het kan gebeuren, dat je elkaar misloopt, want het is harstikke druk. Daarom opereren we nu vanaf een vast punt', zegt Babs Mourmans.

De laatste hand wordt gelegd aan de duivelachtige pakken, die geen enkele andere betekenis hebben dan dat ze er bijzonder uitzien. 'We hebben niks met duivels of de hel te maken. We wilden slechts kleding die opvalt en uitstraling heeft. Iets met lichtjes ook. Ja, ik ben een fan van Lord of the Rings', zegt Thönissen. Segura! is een kreet uit de Braziliaanse samba, die zoveel betekent als: 'Kom aan, we gaan ervoor.'

De pakken worden in de werkplaats van decorateur Thönissen gemaakt.

Iedereen maakt zijn eigen pak. Sommige helmen hebben wel zeshonderd lampjes en grote uitstekende krullen. 'Andere carnavalsgroepen zijn bezig met stof en naaimachine', zegt Linkens.

'Wij maken onze kostuums met aluminium, autoplamuur, decoupeerzaag en soldeerbout. Het zijn een soort harnassen.' Tijdens de optredens draagt ze ook nog rode funlenzen, om het publiek nog meer te 'verbijsteren'.

In de eigen stad is Escola de Samba Maestricht Segura!, zoals de club voluit heet, een begrip. Vorig jaar maart kwamen 2500 bezoekers af op het feestje in de Platte Zaal aan de Maas ter gelegenheid van de introductie van de eerste cd. Maar langzamerhand begint de faam zich ook elders te verspreiden. In december traden de Limburgse trommelaars op in het Tropeninstituut in Amsterdam, ter gelegenheid van de opening van de tentoonstelling Het Kwaad -All about Evil.

Erwin Ensinck, docent scheikunde en ooit begonnen met de dikke trom in een 'zate hermenie', een Maastrichts dweilorkest, componeert de nummers zelf. 'Het zijn allemaal variaties op een basisritme: harde slagen, zachte slagen, accenten geven of weglaten, een extra roffel hier, een extra roffel daar. Ik probeer onze groep een eigen klankkleur te geven, zoals ook elke sambaschool in Brazilië die heeft.'

In Brazilië is Ensinck nog nooit geweest. 'Ik zou er graag eens heengaan. Maar ja, als het daar carnaval is, dan is het hier ook carnaval. En carnaval in Maastricht wil ik niet missen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden