postuum

Sam Bogaerts (1948-2021) belichaamde de succesvolle Vlaamse Golf in het Nederlandse theater

De Vlaming regisseerde voor Toneelgroep Amsterdam stukken van Harold Pinter, Hugo Claus ( Vrijdag) en Heiner Müller.

Regisseur Sam Bogaerts. Beeld
Regisseur Sam Bogaerts.

Het decor bestond uit een rommelige Vlaamse huiskamer vol bric-à-brac en hoerig licht. Daarin situeerde de Vlaamse regisseur Sam Bogaerts in 1987 zijn versie van Edward Albees Who’s Afraid of Virginia Woolf?. Gaandeweg sleepten de acteurs alle meubels weg en aan het eind zongen ze smartlappen.

Het was een coproductie van De Toneelschuur in Haarlem en hoofdrolspelers waren Viviane De Muynck als Martha (met Liz Taylor-pruik en voor deze rol bekroond met de Theo d’Or) en Kees Hulst als George. Een opmerkelijke combinatie: de op en top Vlaamse De Muynck, diva tegen wil en dank, en de steile Hollandse Hulst. Het werd een legendarische productie, die dat jaar de Grote Prijs van het Nederlandse Theaterfestival won.

Met zijn regie markeerde Sam Bogaerts, die zaterdag op 73-jarige leeftijd onverwacht is overleden, de samenwerking tussen het Nederlandse en Vlaamse theater. Hoogstpersoonlijk belichaamde hij de zogeheten succesvolle Vlaamse Golf in het Nederlandse theater in die jaren.

Begonnen als theatermaker bij gezelschappen als De Witte Kraai en De Tijd in Antwerpen, week hij al snel uit naar Nederland. Daar werd hij in 1985, samen met onder anderen Theu Boermans, artistiek leider van Het Zuidelijk Toneel in Eindhoven.

Vanaf 1987 tot 1991 was hij huisregisseur bij Toneelgroep Amsterdam, waar Gerardjan Rijnders artistiek leider was. Beide regisseurs waren uitermate verschillend, en juist dat maakte het Amsterdamse stadsgezelschap destijds tot een verrassend ensemble waar altijd wat te beleven viel.

Bogaerts regisseerde er stukken van Harold Pinter, Hugo Claus (Vrijdag) en Heiner Müller – zijn regie van Müllers Kwartet wordt nog steeds gezien als opzienbarend. Ook zijn bewerkingen van de gelaagde stukken van Botho Strauss vielen op, juist door zijn uitbundige, sensuele en soms zelfs volkse aanpak.

In die zin werd zijn regie van Strauss’ Het park, in 1985 gemaakt bij het Vlaamse collectief De Mannen van de Dam, een onvergetelijke theatergebeurtenis. In deze bewerking van Shakespeares A Midsummer Night’s Dream brachten Strauss en Bogaerts een ode aan het dierlijke in de mens en het menselijke in het dier. De première vond plaats in de Antwerpse Zoo, waar dierengeluiden het geluidsdecor bepaalden.

Na zijn Nederlandse jaren ging Bogaerts terug naar België, waar hij zich aansloot bij Malpertuis en daarnaast les gaf op diverse theateropleidingen. Bogaerts was ook acteur: met zijn rondborstige gestalte en karakteristieke kop geneerde hij zich niet voor groteske rollen, zoals die van de huishoudster in Gorki’s Zomergasten van De Tijd (2000).

Begin deze maand nog speelde hij in het Kaaitheater in Brussel mee in Iemand van ons van theatergroep Tristero, waarmee hij tot in het voorjaar 2022 op tournee zou gaan. Zover is het niet gekomen.

‘Ach lieve Sam, wat een vreselijk bericht. Martha is je niet vergeten. Vaarwel, Viviane’, zette actrice Viviane De Muynck dit weekend op Instagram.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden