Sadeh21 is aanraakbaar en meeslepend

De dansers stijgen boven zichzelf uit, maar blijven ook mensen van vlees en bloed.

Beeld Gadi Dagon

Het gebeurt niet vaak dat je zulke 'echte' dansers ziet. Mannen en vrouwen die hun lichaam in alle mogelijke poses kunnen manoeuvreren, beheerst en wakker tot in elke vezel, en toch ontzettend gewone mensen blijven. Geen tere poppetjes, geen afbeeldingen van ideaalbeelden, geen zetstukken in iemands fantasie. Nee, de dansers van Batsheva Dance Company uit Israël zijn onder leiding van choreograaf Ohad Naharin volkomen zichzelf terwijl ze boven zichzelf uitstijgen. Ze zijn mensen van vlees en bloed, aanraakbaar, geloofwaardig, meeslepend.

Eigenlijk is deze kwaliteit genoeg voor een fantastische avond; de recensie van Sadeh 21 zou hier kunnen stoppen. Maar dan is er nog de zeggingskracht van de choreografie, van de passen en patronen, van de ritmes en resonanties. Sinds Naharin in 1990 artistiek leider werd van het nu 50-jarige Batsheva, heeft de groep wereldwijd succes geoogst, maar is er ook altijd die beladenheid. Of Naharin krijgt orthodoxe joden op zijn dak die zijn werk heiligschennis vinden, of hij is doelwit van pro-Palestinademonstranten die alle door Israël gesubsidieerde kunstinstellingen aanklagen. Ook nu weer stond in Amsterdam een handjevol demonstranten, en politie, voor de ingang van de Stadsschouwburg.

Daarnaast is er de eeuwige discussie over de vraag in hoeverre Naharins choreografieën überhaupt gaan over zijn land van herkomst. Als hij een rijtje mannen met stram geheven benen op toneel zet, zoals in Sadeh21, denk je al snel aan marcheren, oorlog, Israël. Als hij zijn dansers tot slot in een vrije val van de hoge achterwand laat duiken, een onbekend zwart gat tegemoet, ageert hij daarmee dan in één beweging tegen zowel de West-oeverbarrière ('apartheidsmuur') als de heilige Joodse Klaagmuur? Doe je hem daarmee tekort, zit een kunstwerk hiermee onder de plak van de politiek-maatschappelijke realiteit? Of is het flauw van Naharin zo'n cultureel bepaald interpretatiekader te ontkennen, wat hij vaak doet?

Sadeh21 door Batsheva Dance Company. Choreografie: Ohad Naharin.
Gezien: 9/1, Stadsschouwburg, Amsterdam.

Mogelijkheden

Sadeh is Hebreeuws voor onderzoeksveld en daarin ligt dit keer precies het antwoord. In 21 scènes, waarbij 7 tot en met 18 (de nummers worden telkens geprojecteerd) gelukkig worden samengetrokken en zo de chronologische sleur doorbreken, ondergaan we een stortvloed aan mogelijkheden. Mogelijkheden van het dansende lichaam, maar ook, zo je wilt, van het leven. Of dat zich nu in Israël afspeelt of niet. Er is een keur aan emoties en sferen. Nu eens overheersen de onrust, de grimmigheid en de chaos met korte, snelle bewegingen en bruusk afgebroken lijnen. Dan weer domineren de kalmte, de tederheid en de harmonie, met uitgesponnen, langzame bewegingen en vloeiende lijnen. Ook (bijtende) humor ontbreekt niet, met een nachtclubachtige slangenvrouw in rood badpak die later half kreupel rondloopt en een aandoenlijke man die vol overtuiging een onbegrijpelijke fantasietaal brabbelt.

De dansers in hun korte broekjes en simpele T-shirts doen veel alleen, maar ontmoeten elkaar ook in duetten of gaan op in de anonimiteit van de massa. Je hoort door merg en been snijdende elektronische klappen en gillende vrouwenstemmen, naast zoetgevooisde melodieën. Inderdaad zijn er ook frasen die herinneren aan folkloredans (en 'dus' gaan over traditie en 'dus' over conservatisme) of lijken op soldaten in actie, en 'dus' verwijzen naar de oorlog in het Midden-Oosten. Een oorlog die zich vlak voor Naharins optreden met de aanslag op Charlie Hebdo naar Europa heeft uitgebreid. Sadeh21 is een rijk stuk met vele in- en uitgangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden