Saatchi Gallery vol Chinees vuurwerk

Kunstmagnaat Charles Saatchi opent voor de derde maal een museum in Londen. Zijn smaak lijkt niet radicaal veranderd...

De Britse hoofdstad is een attractie rijker, zoveel is zeker. Na drie jaren van voorbereiding en hype gaat morgen de nieuwe Saatchi Gallery open voor het publiek. En zo te zien, heeft superverzamelaar Charles Saatchi (65) niet op de kleintjes gelet.

Met dertien zalen over vier verdiepingen is het ’s werelds grootste gratis museum voor hedendaagse kunst, luidt de claim. Het monumentale gebouw, ooit hoofdkwartier van de hertog van York, staat bij Sloane Square in Chelsea. Hier is de kredietcrisis onbekend – theehuizen vragen er 7 euro voor een croissant met ham.

Het is de derde maal dat Saatchi een etalage zocht en vond voor zijn bezit. Kunst verzamelen doet de reclamemagnaat al decennia, en delen van zijn snel wisselende collectie – een verbijsterende 2.500 werken – stelt hij sinds 1985 tentoon. Eerst in een verlaten fabriek, en tot 2005 in een oud stadhuis aan de Theems, tot hij ruzie kreeg met de Japanse eigenaar.

In zijn nieuwe kunsttempel heeft hij miljoenen euro’s gestoken; Saatchi weigert bedragen te noemen. Dat hij het entreegeld kan schrappen – 12 euro in de vorige Gallery – is mede te danken aan de sponsoring door het Newyorkse veilinghuis Phillips de Pury, dat in het Saatchi-museum ook onderdak heeft gekregen en zeven Chinese Paintings van Julian Schnabel toont. Het zoveelste bewijs dat veilinghuizen tegenwoordig een stevige vinger in de pap hebben in het museum- en galeriecircuit.

Het past in zijn streven kunst, ook letterlijk, zo dicht mogelijk bij bezoekers te brengen. In het nieuwe pand met zijn witte zalen ontbreken koorden of andere barrières. Een tiental exposities zijn in voorbereiding, waarbij Saatchi volgend jaar zijn kunst uit het Midden-Oosten, sculpturen, en onbekende Britse en Amerikaanse kunstenaars wil tonen. Voor de openingsexpositie koos hij, het verbaast weinigen, voor vuurwerk.

Onder de titel The Revolution Continues: New Art from China (tot 18 januari), brengt hij het werk samen van 24 bekende en minder bekende Chinese kunstenaars. Hun namen gaan je duizelen als je ze snel achter elkaar leest: Zhang Dali, Zeng Fanzhi, Wang Guangyi, Zheng Guogu, Zhang Hongtu, Zhang Huan, Xiang Jing, Shi Jinsong, Fang Lijun, enzovoort.

Saatchi blijkt schilderijen, beelden en installaties te hebben aangekocht waarvan sommige zich eenvoudig in de categorie shock art laten plaatsen. Zie bijvoorbeeld de vijftien levensechte figuren van Zhang Dali, die ondersteboven, naakt en gekneusd, aan het plafond bungelen. Ze stellen gastarbeiders voor, de kwetsbare onderklasse van het nieuwe China.

Eveneens minder verfijnd is de drol van Liu Wei, een gevaarte van twee meter. Bij nadere inspectie blijken er honderden speelgoedsoldaatjes in verwerkt.

De thema’s liggen enigszins voor de hand. De ‘grote leider’ Mao, individu versus massa, communisme versus kapitalisme, de consumptiemaatschappij, het wordt allemaal op de hak genomen. Neem de opgezette ezel van Zhang Huan, die met zijn fallus de hoogste wolkenkrabber van Shanghai penetreert, of een stad van hondenkoekjes – de westerse beschaving teruggebracht tot hapklare brokjes Colosseum en Guggenheim.

Een van de hoogtepunten van Saatchi’s Chinese collectie is te vinden in de kelder. Daar speelt zich een bizar tafereel af dat de bezoeker nog enige tijd zal heugen.

Gezeten in rolstoelen rijden 13 levensechte, stokoude mannen door de zaal die doen denken aan wereldleiders. De wagens verplaatsen zich automatisch en doelloos, botsen soms, om vervolgens langzaam verder te rijden. De seniele mannen, sommigen met trillende handen, lijken op wereldleiders die bezig zijn met hun laatste zinloze gevecht in de VN. De bezoeker mag er gewoon tussendoor lopen.

Het werk, Old Persons Home, is van Sun Yuan en zijn vrouwelijke partner Peng Yu, in eigen land omstreden kunstenaars. Ooit experimenteerden ze met echte lijken, levende dieren en menstruatiebloed. ‘De wagens zijn uitgerust met 6 sensoren voor de navigatie’, legt Sun uit. ‘De batterijen gaan een dag mee.’ Sun (36)was verrast dat Saatchi het werk kocht. De verzamelaar zag het op een tentoonstelling in het Oostenrijkse Graz.

Het ligt allemaal in de lijn van eerdere bizarre exposities waarmee Saatchi ‘Young British Artists’ roem bezorgde in de jaren negentig. De bekendste is Damien Hirst, de artistieke geldmachine die onlangs 140 miljoen euro bij elkaar harkte op een veiling.

De eerste Britse kritieken zijn niet onverdeeld gunstig over Saatchi’s Chinese smaak, maar zowel de mecenas zelf als de uitverkoren kunstenaars zullen hier vermoedelijk maling aan hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden