Ruzie over uitzending fotorolletje Srebrenica kost VPRO twee ton

De VPRO heeft zich 'ernstig verwijtbaar' gedragen in een arbeidsconflict met een onderzoeksjournalist van het radioprogramma Argos. Ook had de omroep beter moeten uitleggen waarom een deel van zijn reconstructie van het ontwikkelen van een berucht fotorolletje uit Srebrenica nooit is uitgezonden. Dat blijkt uit het vonnis van een Utrechtse kantonrechter.

Beeld afp

De journalist in kwestie is Stefan Heijdendael (43). In 1998 deed hij voor VPRO-radio onderzoek naar de verdwijning van foto's uit Srebrenica, drie jaar eerder. De beelden waren gemaakt vlak na de val van de moslimenclave, waar het Nederlandse VN-militairen (Dutchbat) niet lukte burgers te beschermen tegen Servische troepen.

De bevelhebber van Dutchbat zei in 1995 dat er geen aanwijzingen waren voor genocide. Daarna meldde zich een Nederlandse luitenant met een fotorolletje waaruit het tegendeel zou blijken. Deze luitenant droeg het bewijsmateriaal over aan de Militaire Inlichtingendienst om het te laten ontwikkelen en afdrukken, maar dat ging mis. De officiële lezing is dat de foto's per ongeluk zijn vernietigd, door een 'menselijke fout'.

'Journalistiek niet zo belangrijk'

Heijdendael liet een rolletje op dezelfde manier ontwikkelen. Hij kwam tot de conclusie dat het verhaal van Defensie, vastgelegd in een proces-verbaal, niet klopt. Maar uit aanvullend onderzoek van de journalist bleek dat het theoretisch mogelijk is dat er sprake was van een ándere menselijke fout: wellicht zijn twee flessen met ontwikkelchemicaliën verwisseld. Dat de lezing van Defensie niet klopt, zond Argos uit, maar Heijdendaels theorie niet. Hij protesteerde, maar legde zich erbij neer.

In 2015, twintig jaar na de val van de enclave, sprak de journalist met Argos af dat zijn reconstructie alsnog grotendeels zou worden uitgezonden in een jubileumprogramma. Dat gebeurde uiteindelijk niet. De ontlastende theorie was volgens de eindredacteur van het Radio 1-programma 'journalistiek niet zo belangrijk'.

Heijdendael meldde zich ziek en uiteindelijk besloten hij en de VPRO zijn contract te ontbinden. Omdat ze het niet eens werden over een ontslagvergoeding, vroegen ze de kantonrechter een bedrag vast te stellen. In het vonnis staat dat de VPRO met betere argumenten had moeten komen, omdat er sprake was van informatie waarvan 'een journalist van dit kaliber dringend en uiteindelijk zelfs bijna wanhopig duidelijk probeerde te maken' hoe belangrijk hij die vond.

Het vonnis is onherroepelijk.

Omdat de VPRO tijdens het arbeidsconflict fout op fout heeft gestapeld, moet de omroep Heijdendael 200 duizend euro betalen. Volgens zijn advocaat Christiaan Oberman is dat een uitzonderlijk hoge vergoeding.

Heijdendael zegt dat hij blij is met de uitspraak: 'Ik hoop dat het oordeel van de rechter ervoor zorgt dat collega's die in de toekomst opkomen voor hun journalistieke principes beter gehoord en behandeld worden.'

De VPRO betreurt de fouten tijdens het arbeidsconflict, maar beklemtoont dat de waarheid nooit geweld is aangedaan: 'Het is de taak van Argos om de feiten te onderzoeken, niet om theorieën uit te zenden.' De omroep stelt dat Heijendaels theorie terloops is genoemd in de jubileumuitzending en dat dit voldoende was; andere informatie was belangrijker of nieuwswaardiger.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden