Opinie

Rutger Pontzen versus Sander van Walsum: hoe goed is Marlene Dumas?

Vinden jullie Marlene Dumas echt zo goed?, vroeg Volkskrant-verslaggever Sander van Walsum zich af in een opiniebijdrage in de krant van vandaag. Aanleiding was de vijfsterrenrecensie van Rutger Pontzen, die zaterdag prominent in de krant verscheen. Een existentiële aanval op de kunstkritiek? Hieronder de mailwisseling die zich tussen beide heren ontspon. Hun tegengestelde opvattingen laten ook de lezers niet onberoerd. Morgen in de krant nog meer brieven over dit debat.

Rutger Pontzen (links) en Sander van Walsum. Beeld Volkskrant

Beste Sander,

Met verbazing las ik je ingezonden artikel vanochtend. Dat voor jou schoonheid, anatomische correctheid en technische vaardigheid de belangrijkste argumenten zijn om kunst te waarderen - ieder zijn meug. En aardig dat je van kunst verlangt dat deze je een wereld voorschotelt vol badgasten en voluptueuze naakten in strijklicht.

Maar je ontkent dat de wereld de afgelopen 100 jaar drastisch is veranderd. En dus ook de kunst. Want terwijl jij droomt en mijmert dat de wereld een idylle is, zijn er godlof ook kunstenaars die even verder kijken dan de schone schijn der dingen. Die niet een frisse jonge meid bij zonsondergang willen schilderen of een fruitmand met blozende appels, maar hun verbeelding op de proef stellen en oprekken. Die nieuwe, onbekende, gemankeerde beelden willen maken, conform de veranderende, gemankeerde wereld die hen omringt.

Hoe dacht je anders dat Picasso zijn Guernica had geschilderd, Rothko zijn zinderende kleurvlakken en, ja, inderdaad, Dumas haar verleidelijke terroristen? Mijn advies: blijf weg uit musea voor moderne kunst. Ze ruiken naar ontbinding en bederf. Niet de geur van viooltjes waarnaar jij op zoek bent.

Groet, Rutger

Guernica van Picasso. Beeld .

Beste Rutger,

Wat raar dat je mijn bijdrage ervaart als een poging het dode debat over het modernisme te heropenen. Of als een ode aan de Haagse School of kunst die moet lijken. Het gaat mij om kunst - figuratief, abstract, oud en nieuw, het doet er niet toe - die kennelijk niet voor zichzelf mag spreken. Kunst waarbij een verhaal moet worden verteld.

Een ingewikkeld verhaal met nodeloos moeilijke woorden. Waarmee de gebruiker laat zien dat hij niet van de straat is. Uiteraard spreken kunstenaars nu een andere taal dan honderd jaar geleden. Gelukkig maar. Ikzelf schilder ook (in november heb ik een tentoonstelling in Haarlem). Op mijn doeken staan stoplichten en stadsbussen - met de dikke kwast geschilderd. Niks viooltjes. Niks voluptueuze naakten. Maar een verhaal? Nee, dat vertellen ze niet.

In de jaren zeventig volgde ik een kunstopleiding. Er heerste een taboe op figuratie. Die was alleen toegestaan 'als ironisch element in een installatie'. Brrr. Die taal klinkt nog geregeld door in kunstkritiek. Jouzelf beticht ik daar niet zozeer van. Als jij in je recensie van de Dumas-tentoonstelling komt te spreken over 'de dubbelzinnigheid' van mooie portretten van slechte mensen, weet ik tenminste waarover je het hebt. Dat houvast bood niet elke Dumas-exegeet mij. Niet dat jij me van Dumas hebt laten houden. Daarvoor heb ik me toch te vaak verbaasd over de massale verering die haar ten deel is gevallen.

Groet,

Sander

PS: Kom je kijken in november?

Mata Hari door Isaac Israëls. Beeld .
Detail uit schilderij Kurfürstendamm van Sander van Walsum. Beeld .

INGEZONDEN BRIEVEN


Marlene Dumas


In het sprookje 'De nieuwe kleren van de de keizer' duurde het een tijdje voordat iemand durfde te roepen dat de koning in zijn blote kont liep. Zo ook bij de kleren-van-de-keizer-show in het Stedelijk (een gebouw dat recentelijk werd gerenoveerd voor 127 miljoen; 4 jaar te laat en 20 miljoen te duur). Bravo Sander van Walsum (Volkskrant, 9 september). Bedankt voor het prima artikel. Eindelijk iemand die dit hardop en helder beargumenteerd durft te roepen. Tegen de stroom in van diegenen die er graag deel van willen uitmaken en bang zijn tegen het collectief en de 'leiders' in te gaan.

Jan Stevens, Assen

Marlene Dumas (2)

Van een figuratief schilder mag je verwachten dat ze de menselijke anatomie enigszins respecteert. Meer dan 100 jaar geleden (1907) wist Picasso z'n naaste collega's te choqueren met Les Demoiselles d'Avignon en tien jaar later de rest van Parijs toen hij het voor het eerst tentoonstelde. Of dingen anatomisch of perspectivisch kloppen is dus al een eeuw totaal irrelevant. Het gaat er om of een beeld klopt/werkt als autonoom beeld. Marlene Dumas is geen pleaser, maar wie in die hoek iets zoekt, heeft aan galeries keuze genoeg en is een stuk goedkoper uit.

M.G. Streefland, schilder te Utrecht

Morgen meer ingezonden brieven in de krant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.