'Rusland is méér dan olie en gas'

Valeri Gergjev en ex-premier Lubbers analyseren Bruckner en wereldpolitiek in de Doelen...

ROTTERDAM Het Gergjev Festival Hemel en aarde dat zaterdag zijn einde vond in de turbulenties van Stravinsky’s Le sacre du printemps, heeft volgens het Rotterdams Philharmonisch Orkest ruim 20 duizend bezoekers getrokken. Zo’n vijfhonderd van hen zagen Gergjev vrijdag na een uitvoering van Bruckners Symfonie nr 3 in gesprek gaan met Ruud Lubbers, ex-premier, minister van staat, festivalgast en voor de verandering gestoken in de stoute schoenen, behorend bij het interviewersvak.

Lubbers is hoge commissaris voor de vluchtelingen geweest bij de VN. Passende achtergrond voor een kleine zaal-gesprek over Gergjevs actie van eind augustus, toen hij in zuid-Ossetië een concert gaf voor de slachtoffers van Georgische aanvallen.

Lubbers’ talent voor het wollige woord bleek ongebroken. Op de vraag of er na de agonising violence sprake zou kunnen zijn van serieuze tegenstellingen in de wereld, mogelijk ernstig op termijn, ofschoon volgens sommige waarnemers wellicht niet onoverbrugbaar, zij het vooralsnog in veler opinie om een weg vooruit vragend, antwoordde de dirigent dat hij veel Georgische vrienden heeft. ‘Mijn actie was niet tegen het Georgische volk gericht, maar tegen een politieke blunder die Georgië tot ’s werelds gevaarlijkste plaats van dit moment heeft gemaakt’. De Russen zijn ook geen lieverdjes geweest, gaf hij toe. ‘Reden te meer om snel de vrede te tekenen.’

De verhouding tussen de Europese Unie en Rusland is ingewikkeld, denkt Gergjev, ‘maar mag niet worden verbroken’. Hamerend op culturele tradities: ‘Laat iedereen toch beseffen, vooral de leiders, dat Rusland meer is dan alleen olie en gas.’ Over grensoverschrijdende cultuur: ‘Ik zeg ook niet, ik hou niet van Bruckner, want hij is geen Rus.’

Dat laatste kwam vrijdag goed uit. Bruckners Derde Symfonie, uitgevoerd met het RPhO in de grote Doelenzaal, deed het festivalthema ‘hemel en aarde’ eer aan. Zij het, dat gevoelens van aardsheid mede werden opgeroepen door een hoornist die zijn dag niet had.

Gergjevs collega Mariss Jansons is met het KCO op tournee met dezelfde Bruckner Drie. Anders dan Jansons, die spanningen opvoert door tempo en dynamiek op strategische momenten naar een overtreffende trap te stuwen, etaleerde Gergjev een meer klankmatig recept, van zindering naar nog meer zindering. In hun liefde voor de abrupte overgang van het intieme naar het formidabele en andersom, lijken de twee Petersburgers wel weer sterk op elkaar. Daarmee vergeleken, kreeg Hindemiths symfonie Mathis der Maler vrijdag van Gergjev een niet meer dan schetsmatige uitvoering (gerealiseerd met een grote maat viltstift).

Gergjevs thema van volgend jaar wordt eeuwige jeugd. Dat zal helaas niet slaan op het Rotterdam Young Philharmonic Orchestra. Dat orkest, waarin conservatoriumstudenten zij aan zij zaten met ervaren musici van het RPhO, werd ooit met veel optimisme tijdens een Gergjev Festival gelanceerd, en werd door Gergjev in 2002 nog gedirigeerd in een danceclub. Het is een zachte dood gestorven.

Wel bestaat er sinds 2003 een Nieuw Trombone Collectief, met RPhO-trombonisten en collega’s uit andere orkesten. Het zijn bijna allemaal ex-studenten van de voormalige Rotterdamse docent George Wiegel, die jarenlang leerlingen en docenten liet opdraven voor dagelijkse ochtendsessies. Tien man sterk, luisterde het elitegezelschap donderdag een nachtconcert op met helse, heilige en aards knetterende tromboneklanken in de multidisciplinaire club Off Corso.

Een waardig element in het Gergjev Festival, al was Gergjev er zelf niet bij. Monteverdi en Sweelinck trokken gebroederlijk voorbij met Pärt en Sandström. Babygeluiden en een woedende evangelist dreunden door in Jesus is coming van Jacob ter Veldhuis.

De tenor-, alt- en bastrombones kwamen echt goed uit de verf in Scherzo funèbre van Derek Bourgeois, met virtuoze soli en lekker donkerbruin getoeter. Na een nieuw Limbo lounge van Florian Magnus Maier maakten de virtuozen plaats voor de dj Hitmeister D, die tot diep in de nacht een knallend dansfeest creëerde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden