REPORTAGE

Rumoer om film Michiel De Ruyter

Het zeespektakel Michiel de Ruyter, de 8 miljoen euro dure speelfilm over de vaderlandse zeeheld, is af. Biograaf en nazaat zagen de film alvast en geven hun oordeel. En er is een actiegroep die wil protesteren bij de première.

Zeeslag in de film Michiel de Ruyter Beeld Farmhouse Film & TV

Frits de Ruyter de Wildt (50), nazaat van de admiraal (twaalfde generatie), hangt aan de telefoon en knikt. Aan de andere kant van de lijn: Klaas de Jong, producent van de 8 miljoen euro kostende speelfilmproductie Michiel de Ruyter, die aanstaande maandag in première gaat in het Scheepvaartmuseum te Amsterdam.

'Klaas is nerveus', zegt De Ruyter de Wildt als hij ophangt. Zojuist werd het tweeënhalf uur lange zeespektakel voor het eerst vertoond, in aanwezigheid van nazaten, historici, de pers en een afvaardiging van de marine (in uniform). Sprekend namens de familie - er figureren 35 echte De Ruyters in het epos ('We lopen mee in de rouwstoet, aan het eind') - en als voorzitter van de Stichting Michiel De Ruyter, kan hij de producent in elk geval geruststellen: hij is zeer tevreden.

'Kippenvel, écht kippenvel. Die rode draad in de film, dat dilemma van Michiel de Ruyter: oranjegezind opgevoed maar staatsgezind in zijn werk voor Johan de Witt, dat zit er zo mooi in verwerkt. Je ziet hem als een goede militair, een kundig strateeg, iemand die de vloot weet te organiseren, maar niks moet hebben van politieke besognes.'

Biografie

Ook aanwezig is historicus Ronald Prud'homme van Reine (55), bestuurslid van de stichting en auteur van de geprezen De Ruyter-biografie Rechterhand van Nederland (1996, 7de druk).

'Een echte actiefilm', oordeelt hij. 'Zeer geschikt voor een algemeen publiek.' Zelf is hij dat uiteraard niet; Prud'homme van Reine maakte gedurende de vertoning op kladschrift aantekeningen van eventuele hele en halve historische vrijheden die de filmmakers zich permitteren.

'In mijn biografie som ik op wat voor De Ruyter telde: de zee, de Bijbel en zijn familie, in die volgorde. De Bijbel komt niet echt aan de orde in de film. Dat begrijp ik. Een modern publiek zou dat moeilijk vinden, dan krijg je een vrome man die mensen doodschiet op zee.'

De omslag van Prud'homme's biografie van De Ruyter

Michiel Adriaenszoon de Ruyter, een rol van Frank Lammers, is in de film van regisseur Roel Reiné naast briljant strateeg vooral een gewone, volkse man. In het contact soms wat lomp of direct, maar begaan met zijn medemens, loyaal aan zijn land en leiders, wars van status. Zo'n man die dochters bij het afscheid knuffelt ('Papa houdt van je') en na de gewonnen zeeslag met de Engelsen ook nog even de kippen voert aan boord van zijn schip de Zeven Provinciën.

Historicus Prud'homme van Reine: 'Dat detail klopt, die kippen gingen mee. En hij wás ook een gewone man, zoon van een bierdrager.'

De Ruyter de Wildt: 'Hij was een goede vader, denk ik. Hij had een hoop dochters en kon goed zingen, dat weten we. Dat hij brandend kruitlont in zijn keel kreeg, ook zoiets. Je ziet hem in de film tijdens een gevecht even slikken, in dat rook en vuur; het zit erin, subtiel.'

Weinig belangstelling

Rechterhand van Nederland, de biografie van Michiel Adriaenszoon de Ruyter, verscheen in 1996, toen er, aldus schrijver en historicus Ronald Prud'homme van Reine, weinig belangstelling was voor de admiraal. 'Collega's van me zeiden: 'Waarom nog een boek over De Ruyter?'' Inmiddels is de bij De Arbeiderspers uitgebrachte biografie toe aan de zevende druk.

Afsnijden van geslachtsdelen

Bevelhebber Cornelis Tromp, in de film een rivaal van De Ruyter, komt er niet zo goed af. 'Over het paard getild, hè', schampert de nazaat van De Ruyter, over de zoon van Maarten Tromp. 'En ik sta in goed contact met de afstammelingen van Tromp, dat is het niet.'

Historicus Prud'homme van Reine: 'De film spaart hem nog. Cornelis was aanwezig bij de moord op de gebroeders De Witt.' In de film wordt die gruwelijke slachtpartij op de raadpensionaris en diens broer (rollen van Barry Atsma en Roeland Fernhout) bijgewoond door De Ruyter, die komt aansnellen te paard maar het volksgericht niet kan voorkomen.

'Onzin natuurlijk', zegt de histioricus. 'De Ruyter was daar niet bij, hij was op zee. Maar dat kan ik billijken voor het dramatisch effect.' De moord zelf is behoorlijk historisch correct, inclusief het afsnijden van geslachtsdelen en verwijderen van harten, wat in beeld te zien is. 'Ja, daar hebben ze zich zeer precies aan gehouden.'

Rond de première is al wat rumoer: een actiecomité vindt het onverkwikkelijk dat de zeeheld zo geëerd wordt met een film, terwijl De Ruyter nota bene slavenforten op de Engelsen heroverde. Op internet wordt opgeroepen te protesteren bij de première. In de film wordt Holland nadrukkelijk geprezen als handelsnatie. De slavernij blijft ongenoemd.

De nazaat: 'Dat kún je invoegen, maar dan kun je van alles invoegen, dan wordt het een ratjetoe. Ik denk: dan moeten die actievoerders zelf een film maken, als ze dat vinden. Klaar.'

De historicus: 'Dat was in 1664, dat hij die forten in West-Afrika heroverde. Maar dat deed hij in dienst van de marine, het werd hem opgedragen. Als je daar kritiek op hebt, is dat net zozeer kritiek op de gebroeders De Witt. Waarom dan juist Michiel de Ruyter uitkiezen? Mijns inziens zou die hele Afrikaanse periode ook te veel van de verhaallijn wijken, ik snap dat het niet in de film zit.'

Aaneenschakeling van jaartallen

De Ruyter de Wildt is blij dat zijn vader deze film niet meer meemaakt. 'Dat bedoel ik goed hoor: voor mijn vader - hij overleed drie jaar geleden - moest alles honderd procent correct zijn. Maar dan krijg je een aaneenschakeling van jaartallen.'

De historicus heeft nog één opmerking: 'Je kunt er ook voor kiezen om de rechten op de biografie te kopen, bij zo'n film. Toen Paul Verhoeven me sprak over zijn plan voor een film over Johan de Witt, wilde hij dan ook betalen voor de rechten op mijn boek over de broers. Dat is wel zo chic.'

Michiel de Ruyter gaat aanstaande maandag in première.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden