Ruimte voor frisse politieke kunst en rustige observaties

Dat het Van Abbemuseum drie solotentoonstellingen tegelijk opent, is niet zo bijzonder. Directeur Charles Esche kan vol vuur vertellen dat de tijd van de grote thematische groepstentoonstellingen voorbij is en dat kunstenaars weer met respect, op hun eigen merites beoordeeld moeten worden....

Sacha Bronwasser

Wat wel bijzonder is, is dat schilder Wilhelm Sasnal,videokunstenaar Yael Bartana en cartoonist Dan Perjovschi juistgroot geworden zijn in het internationale circuit van de grotekunstmanifestaties. Het Van Abbemuseum tilt ze uit dat circus enzegt: dit zijn kunstenaars die er toe doen.

Is dat zo?

De tekenaar Dan Perjovschi (Roemenië, 1961), wiens cartoonsal jaren in kranten verschijnen en in musea recht op de muurworden getekend, is in ieder geval altijd actueel. Zijn uitersteenvoudige, trefzekere tekeningen leveren links-populistischcommentaar op de wereldpolitiek en op de plaatsen die hijbezoekt. Bijvoorbeeld: een huis volgestouwd met auto's, spijkerbroeken en televisietoestellen, waar een mannetje de deuropent voor een figuurtje met een knapzak en zegt: 'Sorry, geenruimte.' Het gegeven is zo'n grote open deur dat het wel weereens goed is hem te zien.

Perjovschi bekritiseert Amerikaans imperialisme (tweepoppetjes naast een bomkrater: 'En nu democratie bouwen') net zomakkelijk als de kunstwereld. Een krant in Luxemburg bood hem nazijn deelname aan Manifesta in 1998 een tot op heden regelmatigverschijnende hele pagina aan, die Perjovschi als 'correspondent'voltekent. Zijn primaire reactie op de wereld is in het museum - waar de secundaire reactie veel gangbaarder is - uitermate fris.

Ook videokunstenaar Yael Bartana (Israël 1970, woont en werktin Nederland) komt door deze solopresentatie in zorgvuldigvormgegeven ruimtes beter uit de verf dan gewoonlijk. AlsIsraëlische, wiens films bijna allemaal in Israël zijnopgenomen, wordt zij meestal als een politieke kunstenaargepresenteerd. Hier blijkt dat zij een bredere agenda heeft.

In iedere video wordt groepsgedrag, geacteerd of documentair,als door een antropoloog bestudeerd. Winkelende en graaiendemensen (Odds and ends, 2005), het publiek bij paardenraces inLiverpool (You could be lucky, 2004), mannen in terreinwagens(Kings of the Hill, 2003), maar ook jongeren die in een spel eenconfrontatie tussen kolonisten en het leger naspelen (Wild Seeds,2005) - haar rustige observatie toont dat mensen zich vaakvolgens patronen gedragen, alsof ze aangestuurd worden door eencollectieve onderstroom.

De oogverblindend witte, museale presentatie in het Van Abbedoet de werken van Wilhelm Sasnal (Polen, 1972) geen goed. Hijmaakt prachtige kleine portretten, en de eerste zaal is in deroos.

Maar daarna valt de presentatie uit elkaar. In de tweede zaalbedrijft Sasnal een soort retrofuturisme: planeten, kosmischebollen, een vliegtuig - leuke nostalgie, maar afgezien van eengroepsportret is niet één schilderij op zichzelf de moeitewaard. Wat een mislukt doek met wat staketsels in een landschap(Under the Water, 2005) in het museum doet, is volstrektonduidelijk. Sasnal dwaalt van onderwerp naar onderwerp, af entoe vakkundig schilderend in vele stijlen, maar zonderverdieping. Een schematische opzet van een drumstel is al genoeg,daar helpt de uitleg over zwarte muziek in Chicago geenmoedertjelief aan.

Eigenlijk, zegt Sasnal op de opening, heeft hij altijdvideoclips willen maken. En zijn drie vertoonde films laten ziendat die juist wel de urgentie bezitten die het van Abbe in zijnschilderijen wil zien. De korte film Nowa Huta (2005), over eenfabriek vlakbij zijn huis in Tarnow, is door het gebruik vankrantenfoto's, gefilmd materiaal en tekstregels uit eenfantasie-script veel gelaagder dan de doeken over hetzelfdeonderwerp.

Als het van Abbemuseum doorgaat - en dat is te hopen - met hetuitlichten van kunstenaars uit het explosief groeiendeinternationale aanbod, dan moet het misschien strenger snijdenin het oeuvre van zo'n kunstenaar. Met respect.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden