Ruimte hoort op voetbalfoto

Waar is in kranten toch de overzichtsfoto van een spelmoment uit een voetbalwedstrijd gebleven? Hans van der Meer voert dat gemis terug op de invloed van televisie....

JAAR in jaar uit kijken we op de sportpagina's naar foto's van voetbalwedstrijden waar geen touw aan vast te knopen is. Twee spelers in duel om de bal, een onscherpe tribune op de achtergrond. Je hebt geen idee waar ze zich op het veld bevinden. Het idee van ruimtelijkheid is al tientallen jaren uit voetbalfoto's verdwenen, maar waarom eigenlijk? De redenering van sportredacties is dat de lezer het doelpunt al op de televisie heeft gezien. De lezer wil dramatiek en vooral emotie zien: het juichen na een doelpunt, teleurstelling, pijn.

Maar zijn die emotie en dramatiek dan soms niet uitgebreid in beeld gebracht door de televisie? En zijn dat soort foto's alleen van achter het doel met telelenzen te maken?

Tot eind jaren vijftig hadden persagentschappen bij belangrijke wedstrijden fotografen achter of naast het doel en op de tribune. In archieven is goed te zien hoe de fotografie veranderde. De telelenzen kwamen, wedstrijden werden steeds vaker bij kunstlicht gespeeld, de foto's werden grofkorrelig. Overzichtsfoto's vanaf de tribune werden niet meer gemaakt, de televisie nam die taak over.

Voor het televisietijdperk kon het publiek dat niet bij de wedstrijd was geweest pas een paar dagen later in het bioscoopjournaal zien hoe er was gescoord. Een blad als Sport en Sportwereld plaatste wel de dag na de wedstrijd een overzichtsfoto, waarop met stippellijntjes werd aangegeven hoe de bal uiteindelijk in het doel was beland. Vanaf die tijd kom je nog maar zelden voetbalfoto's tegen die vanaf een hoog standpunt zijn gemaakt.

Begin jaren zeventig heeft C. Barton van Flymen voor de Volkskrant nog wel vanaf de tribune gefotografeerd. Tegenwoordig zie je het in Engelse voetbalbladen af en toe en het schijnt dat het in Brazilië ook nog wel voor komt. Het Algemeen Dagblad plaatst tegenwoordig computertekeningetjes, vergelijkbaar met de foto's met stippellijntjes van vroeger.

Om er achter te komen wat zoiets oplevert heb ik vanaf het seizoen 1995/'96 een aantal keer overzichtsfoto's gemaakt bij wedstrijden van Ajax. In De Meer deed ik dat vanaf het tribunedak en in de Arena vanaf de plek waar de televisie-camera's staan, onderaan de perstribune. Dat levert foto's op van spelmomenten die interessant genoeg zijn om terug te zien. Met name gaat het om momenten waarin een verwachting besloten ligt, de hoop op een fraaie afloop in de vorm van een schitterend doelpunt.

Vaak begint het ergens op het middenveld. Ziet de speler in balbezit de afspeelmogelijkheid die wij als toeschouwer wel zien? Ja, gelukkig, daar vliegt de bal door de lucht, op weg naar de ruimte op rechts waar de vrijstaande medespeler de diepte in sprint...hij gaat op het doel af...op links is er iemand mee...ziet hij hem staan...of gaat hij zelf schieten?

Ik beschrijf een beeld dat iedereen herkent. Je ziet het voor je, het speelt zich af in tijd en ruimte. Op een foto is het tijdsverloop verdwenen, maar dat fotografen juist bij voetbal de ruimte nooit meer mee tonen vind ik onbegrijpelijk.

Ondanks het feit dat ik de wedstrijd op televisie heb kunnen zien, zou ik toch graag de volgende dag in de krant nog een foto van de zoekgespeelde verdediging zien. Zo'n beeld is niet minder dramatisch dan een close-up van een verslagen keeper. Het is als een blik op het schaakbord een paar zetten voor het einde van een partij: de fatale zet staat nog niet op het bord, maar je ziet hem al wel aankomen.

Het is raadselachtig waarom de fotografie bij een sport, waarbij ruimtelijkheid zo essentieel is, zich ontwikkeld heeft tot het niveau van alleen maar twee-spelers-en-een-bal. Fotografen zitten met zijn allen naast elkaar achter de doelen en zijn aan regels gebonden. Ze mogen niet zomaar de tribune op, daar moeten ze speciaal toestemming voor krijgen. Misschien willen ze dat wel, maar is het probleem dat vanuit de sportredacties er nauwelijks vraag naar dat soort beelden bestaat. De cirkel is rond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden