Ruige Zaankanters verliezen zich in lage-tonengeplapper

Il borgomastro di Saardam, van Donizetti. Dordrecht, Augustijnenkerk (4/9). Herhalingen: 7, 9 en 12 september...

OPERA

Oppassen met Zaankanters. Het is ruig en respectloos volk. Hun burgemeester is een lachwekkende potentaat. Hun jongedochters lijken de moeite waard, maar kunnen een enorme waffel opzetten.

Dat is de boodschap van Il borgomastro di Saardam, een opera uit 1828 van Gaetano Donizetti. Een Italiaan die kennelijk was uitgerust met een fijne antenne voor de Zaanse ziel. Het werk beleefde vrijdag een revival bij de opening van het Belcanto Festival Dordrecht, en bleek niets van zijn actualiteit te hebben verloren.

De maatregel van de tierende borgomastro die in Donizetti's opera álle aanwezigen in de stad wil laten arresteren, omdat hij er dan tenminste zeker van is dat een 'persoon die hij zoekt' er tussen zal zitten, is zo'n typisch Zaans beleidsthema.

Vergelijk het met de collectieve ingreep van burgemeester Vreeman (PvdA), die onlangs alle 225 ambtenaren van zijn dienst Stedelijke Ontwikkeling op een loopbaanonderbreking van drie maanden heeft gezet. Zij zullen in rotten van vijf moeten leren 'over hun functioneren na te denken'.

En er zal wel een reden voor zijn. Werd Vreeman bij zijn installatie onthaald door een Zaans college dat hem welkom heette mits hij bereid was 'op zijn tellen te passen'; zijn voorgangster Bruinsma nam ontslag in de overtuiging 'niet naar mijn waarde geschat' te worden.

Ook bij Donizetti voelt men dat het aanblijven van de borgomastro niet van lange duur is. We zien een bevolking die hem trakteert op een typisch Zaans geval van burgerlijke ongehoorzaamheid, door zichzelf allemaal met dezelfde naam aan hem bekend te maken. Als 'Peter'.

De eigenlijke Peter is natuurlijk de tsaar die incognito in Zaandam is neergestreken om iets op te steken van de scheepsbouw. Het niet kunnen vinden van de tsaar is de frustratie van Donizetti's borgomastro. Het is, vertaald in belcanto naar Rossiniaans voorbeeld, een bron van opgewonden lagetonen-geplapper.

Dat kwam vrijdag uit de mond van Carlo Cigni, een 32-jarige Italiaan die de kunst van het sproeien met buffobas-syllaben aardig bleek te beheersen. Belcanto Holland haalde Cigni samen met de bariton Riccardo Novaro (tsaar Peter) naar Dordrecht, met de bedoeling dat deze zangers hun kennis zouden delen met minder ervaren vocalisten als Maria Borsi (Marietta) en Konstantin Andrejev (haar minnaar Flimann).

Of het gelukt is met die overdracht, is aan deze voorstelling niet helemaal af te lezen. De hogere dames- en herenstemmen in deze festivalproductie doen het leuk, maar houden de illusie van het belcanto niet moeiteloos in stand.

Ook de toppers Cigni en Novaro wekken overigens de indruk nog wel wat adviezen te kunnen gebruiken, zeker op het gebied van beweging en rolkarakterisering.

Il borgomastro heeft hier, naar oude gewoonte, geen regisseur. Wel was er een 'toneelcoach', en achter de naam bij het decorontwerp ('Belcanto Holland') zal vermoedelijk de leider van het Dordtse festival schuil gaan, Nicolaï Cok. Het podium staat op de sfeervolle binnenplaats Het Hof, en toont de kiel van een zeilschip in aanbouw.

Die stimulerende omgeving moest bij de première worden gemeden wegens het risico van slecht weer. Gespeeld werd op een minipodium in de aangrenzende Augustijnenkerk, waar zich een vijfentwintig-koppige bevolking van Zaandam verdrong rond enkele touwrollen, en meetikte met de voeten wanneer de muziek van Donizetti daar aanleiding toe gaf.

Dat was vaak zo. Er zit galm in die kerk, maar de sprankeling van Donizetti's partituur was onmiskenbaar, en het was duidelijk dat Giuliano Carella, de dirigent achter deze voorstelling, precies wist waar hij mee bezig was. Vreemd dat deze vroege, maar lang niet onrijpe Donizetti nergens meer wordt gespeeld. In onze contreien was er één revival, met de grote Renato Capecchi in de hoofdrol. Het gezelschap was 'Opera Zaanstad'. De dirigent heette Jan Schaap.

Roland de Beer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden